Trikotillomani- Saç koparma

Trikotillomani, bireyin kendi saçını belirgin bir saç kaybına yol açacak düzeyde ve tekrarlayıcı bir şekilde yolmasıyla karakterize edilen bir bozukluktur. Genellikle ergenlik döneminde yaygın olarak görülse de yetişkinlerde de sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bu davranış, çoğunlukla stres ve sıkıntı anlarında tetiklenmekte; eylem sonrasında ise diğer dürtü kontrol bozukluklarında olduğu gibi geçici bir haz ve rahatlama hissi uyandırmaktadır.

Trikotillomani Belirtileri ve Davranış Biçimleri

Saç yolma eylemi genellikle yatak odası veya banyo gibi özel alanlarda, birey yalnızken gerçekleştirilir. Özellikle kitap okumak veya televizyon izlemek gibi pasif aktiviteler sırasında bu davranışın sergilenmesi yaygındır. Bazı vakalarda saç yolma eylemini; saçın ağızda oynatılması, çiğnenmesi, yalanması veya yutulması gibi davranışlar takip edebilmektedir.

Bireyler, saç veya kaş bölgesindeki azalmadan dolayı derin bir utanç, tiksinme, öfke ve pişmanlık duyarlar. Bu durumun yarattığı kelleşmeyi gizlemek amacıyla sıklıkla şu yöntemlere başvururlar:

• Şapka ve bere kullanımı
• Yoğun makyaj uygulamaları
• Bölgesel kapatıcılar

Psikodinamik Nedenler ve Aile Yapısı

Psikodinamik açıklamalara göre trikotillomaninin temelinde çocukluk dönemi ayrılıkları ve kayıpları yatmaktadır. Bu süreci tetikleyen başlıca faktörler şunlardır:

1. Annenin hastalık nedeniyle hastaneye yatması veya işe başlaması nedeniyle evden ayrılması.
2. Boşanma süreçleri ve aile yapısındaki değişimler.
3. Aileye yeni bir üyenin (kardeş vb.) katılması.
4. Cinsel taciz öyküsü.

Bu bozukluğa sahip çocukların aile dinamikleri incelendiğinde; annelerin genellikle aşırı eleştirel ve mükemmeliyetçi, babaların ise edilgen ve sessiz karakterler olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, bazı ergen hastaların saç yolma yoluyla çocuksu bir görünüme bürünmesi, ergen cinselliğinden kaçınma çabası olarak değerlendirilmektedir.

Trikotillomani Tedavi Yöntemleri

Trikotillomani tedavisinde modern psikoterapi yaklaşımları oldukça etkili sonuçlar vermektedir. Tedavi sürecinde başvurulan temel yöntemler aşağıda tablolaştırılmıştır:

Sürecin yönetiminde, davranışın ardından gelen haz hissini takip eden üzüntü ve suçluluk duygularının kontrol altına alınması kritik önem taşımaktadır.