"Şaka Yapıyordum, Çok Alıngansın": Dost Görünümlü Zorbalar (Frenemy) ve Sosyal Gaslighting
O "Masum" Şaka
Bir akşam yemeğindesiniz, arkadaşlarınızla gülüp eğleniyorsunuz. Birden, grubun o "dobra" bilinen üyesi size dönüp gülümseyerek şöyle diyor: "Aslında bu terfiyi alman büyük şans, ben senin yerinde olsam o kadar strese gelemezdim. Ama sana yakışmış!"
Masa buz kesmiyor, aksine herkes gülmeye devam ediyor. Siz de bozulduğunuzu belli etmemek için zoraki gülümsüyorsunuz. Eğer "Bu ne demek şimdi?" derseniz, cevabı hazırdır: "Aman sen de ne kadar alıngansın, şaka yapıyoruz şurada!"
Tanıdık geldi mi? Tebrikler, bir "Frenemy" (Friend + Enemy) yani "Dost Görünümlü Düşman" ile karşı karşıyasınız. Ve maruz kaldığınız şey bir şaka değil, Sosyal Akran Zorbalığıdır.
Yetişkinlerin "Lise" Sendromu
Zorbalığın lisede bittiğini sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Yetişkin dünyasında zorbalık şekil değiştirir; daha sofistike, daha sinsi ve "iyilik" maskesi altında yapılır.
Bu kişiler genellikle kendi özgüven eksikliklerini, başkalarını (genelde grubun en empatik kişisini) aşağı çekerek kapatmaya çalışırlar.
En Sık Kullandıkları 3 Manipülasyon Silahı:
-
Pasif-Agresif İltifatlar: "Kilo vermişsin ama yüzün çökmüş, hasta gibi duruyorsun." (İltifat ederken aslında sizi aşağılar).
-
Sırları Silah Olarak Kullanma: Sizin ona güvenip anlattığınız özel bir detayı, kalabalık içinde "ağzından kaçırmış" gibi yaparak sizi utandırmak.
-
Sosyal Gaslighting: Sizi üzdüğünde özür dilemek yerine; "Sen olayları çok büyütüyorsun, senin psikolojin bozuk" diyerek, sizin kendi algınızdan şüphe etmenizi sağlamak.
Bu İlişki "Zehirli" mi? (Test Edin)
Eğer o arkadaşınızla görüştükten sonra eve döndüğünüzde:
-
Kendinizi enerjik değil, tükenmiş hissediyorsanız,
-
Sürekli "Acaba yanlış bir şey mi dedim?" diye kendinizi sorguluyorsanız,
-
Onun yanındayken gardınızı düşüremiyor, sürekli tetikte bekliyorsanız;
O kişi sizin dostunuz değil, duygusal vampirinizdir.
Ne Yapmalı?
Sosyal zorbalıkla baş etmenin yolu, oyunu bozmaktır.
-
"Şakayı" Ciddiye Alın (Ayna Tutun): Size iğneleyici bir şaka yaptığında gülmeyin. Gözlerinin içine bakın ve sakin bir sesle sorun: "Bunun neresi komik? Anlamadım, açıklar mısın?" Bir zorbanın en büyük kabusu, şakasını açıklamak zorunda kalmasıdır. O an tüm büyü bozulur.
-
Mesafeyi Sessizce Koyun: Bu kişilerle "konuşarak" anlaşamazsınız, çünkü sizi "aşırı hassas" olmakla suçlayacaklardır. En iyi cevap, erişiminizi kısıtlamaktır. Sırlarınızı vermeyi kesin, planlarına dahil olmak için çabalamayın.
Sonuç: Hayat, sizi aşağı çeken insanları "dost" sıfatıyla taşıyacak kadar uzun değil. Masadaki sandalyeleri azaltın, kaliteyi artırın. Yalnız kalmak, yanlış kalmaktan iyidir.
