Reflü Nedir ve Nasıl Oluşur ?

Gastroözofageal Reflü (Reflü) Nedir?

Birçok insanda yemekten sonra hazımsızlık, ekşime ve yemek borusunda yanma şikayetleri görülmektedir. Bu rahatsız edici durum, mide asidi ve yemeklerin yemek borusuna, hatta ağza kadar geri gelmesiyle karakterizedir. Bazı kişilerde geçici olan bu durum, bazıları için sık tekrarlayan, ağrılı ve kronik bir hastalık olan Gastroözofageal reflü halini alır.

Toplumda %15-20 gibi oldukça yüksek bir oranda gözlenen bu hastalık, kadınlarda daha sık görülse de ciddi yemek borusu hasarı erkeklerde daha yaygındır. Reflü, özellikle yaşlılarda ve çocuklarda oldukça ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Hastalığın doğru tanınması ve yönetilmesi yaşam kalitesi açısından kritik önem taşır.

Reflü Belirtileri Nelerdir?

Reflünün en sık rastlanan belirtisi, göğüste yanma hissi olarak bilinen heartburn durumudur. Bu yanma hissi sadece midede değil; boyun, omuzlar, sırt ve hatta kollarda dahi hissedilebilir. Bu özelliği nedeniyle reflü kaynaklı ağrılar, zaman zaman kalp ağrısı ile karıştırılabilmekte ve hastalar genellikle bu şüpheyle doktora başvurmaktadır.

Reflü hastalığının tipik ve atipik belirtileri şunlardır:

• Regürjitasyon: Ağza ekşi-acı su gelmesi ve ağızda kötü tat bırakması.
• Göğüs Ağrısı: Genellikle yemek sonrası oluşan, sırtüstü yatarken veya öne eğilirken şiddetlenen ağrı.
• Solunum Yolu Sorunları: Kronik öksürük, ses kısıklığı, astım nöbetleri ve ses tellerinde nodül oluşumu.
• Sindirim Şikayetleri: Karında şişkinlik, geğirti, hıçkırık ve gıcık hissi.
• Ağız Sağlığı: Ağız kokusu ve dişlerde asit aşınması.

Özellikle göğüs ağrısı nedeniyle koroner anjiyo yapılan ve sonuçları negatif çıkan hastaların %50'sinde reflü özofajit saptanmıştır. Reflü kaynaklı ağrılar genellikle antiasitlerle hafifler ve eforla ilişkili değildir.

Reflü Neden Olur? Hastalığın Mekanizması

Normal şartlarda yemek borusu ile mide arasında alt özofagus sfinkteri adı verilen ve kapı görevi gören bir mekanizma bulunur. Bu mekanizma, gıdaların mideye geçişine izin verirken mide içeriğinin geri kaçmasını engeller. Ancak bu kapıdaki gevşemeler veya mide fıtığı (hiatal herni) gibi bozukluklar reflü hastalığının temel nedenidir.

Mide yüzeyi asidin tahrip edici etkisine karşı korunaklıyken, yemek borusunda bu tür bir koruyucu mekanizma bulunmaz. Mide içindeki basıncın arttığı durumlar (aşırı yemek, yemek sonrası hemen yatmak vb.) asidin yemek borusuna kaçarak özofajit adı verilen hasarlara yol açmasına neden olur.

Reflü Tedavi Yöntemleri

Reflü, günümüzde tanısı konulduktan sonra kontrol altına alınabilen ve tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedavi süreci genellikle iki ana koldan ilerler: İlaç tedavisi ve cerrahi tedavi.

1. İlaç Tedavisi

Altta yatan organik bir neden yoksa, hastaya mide asidini engelleyici veya mevcut asidi nötralize edici ilaçlar reçete edilir. Reflü kronik bir hastalık olduğu için şikayetler zaman zaman azalıp tekrar nüksedebilir. Bu nedenle ilaç tedavisi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ile desteklenmelidir.

2. Cerrahi Tedavi (Laparoskopik Ameliyat)

İlaç tedavisine yanıt vermeyen veya uzun süre ilaç kullanmak istemeyen hastalarda cerrahi seçenek değerlendirilir. Günümüzde laparoskopik fundoplikasyon ameliyatları, yüksek başarı oranı (%95-100) ile yaygın olarak kullanılmaktadır.

Hangi Hastalarda Ameliyat Gereklidir?

Cerrahi müdahale kararı, gastroenterolog ve cerrahların ortak değerlendirmesi sonucunda şu kriterlere göre verilir:

• Hastanın genç yaşta olması.
• Yakınmaların şiddeti, sıklığı ve tipi.
• Yemek borusundaki hasarın (özofajit) boyutu.
• İlaç tedavisine rağmen hastalığın hızla tekrarlaması.
• Reflüye eşlik eden bir mide fıtığının (Hiatal Herni) varlığı.

Reflünün Yol Açtığı Diğer Sağlık Sorunları

Tedavi edilmeyen reflü, sadece yaşam konforunu bozmakla kalmaz, aynı zamanda ciddi komplikasyonlara zemin hazırlar. Çocuklarda büyüme geriliği ve ani çocuk ölümü sendromu ile ilişkilendirilebilen reflü, yetişkinlerde şu sorunlara yol açabilir:

• Barrett Özofagusu: Yemek borusu kanserine zemin hazırlayan öncül bir durum.
• Solunum Hastalıkları: Zatürre, kronik bronşit ve tedaviye dirençli astım.
• Yemek Borusu Darlığı: Peptik darlık ve yutma güçlüğü.
• Anemi: Sindirim kanalındaki gizli kanamalara bağlı kansızlık.

Reflüyü Önlemek İçin Yaşam Tarzı Önerileri

Reflü şikayetlerini minimize etmek ve hastalığın ilerlemesini durdurmak için şu kurallara uyulmalıdır:

• Beslenme Düzeni: Az miktarda, sık ve düzenli yemek yiyin. Yiyecekleri iyi çiğneyin.
• Yatış Pozisyonu: Vücudun üst kısmını ve başı yüksekte tutacak şekilde yüksek yastık kullanın.
• Kaçınılması Gerekenler: Çikolata, kahve, alkol, asitli içecekler, aşırı yağlı gıdalar, kızartmalar ve çok baharatlı yiyeceklerden uzak durun.
• Zamanlama: Yemekten sonra en az 1 saat dik oturun, hemen yatmayın.
• Kilo Kontrolü: Fazla kilolardan kurtulun; şişmanlık mide basıncını artırarak reflüyü tetikler.
• Alışkanlıklar: Sigara ve tütün ürünlerini bırakın; nikotin mide kapakçığını gevşetir.
• Giyim: Karın bölgesini sıkan dar giysiler yerine rahat kıyafetler tercih edin.