Rahim ağzı kanseri aşısı (hpv aşısı)
- Rahim ağzı kanserinin temel nedeni olan HPV virüsüne karşı geliştirilen aşılar, virüsle temas edilmeden önce uygulandığında %100'e yakın koruyuculuk sağlamaktadır.
- Türkiye'de 9-26 yaş arası kadınlara önerilen aşılar, türüne göre değişen periyotlarla toplamda üç doz şeklinde kas içine uygulanmaktadır.
- Aşı yapılmış olsa dahi rahim ağzı kanseri riskine karşı düzenli smear taramalarına devam edilmesi hayati önem taşımaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
HPV Aşısı ve Rahim Ağzı Kanseri İlişkisi
Rahim ağzı (serviks) kanseri, büyük oranda Human Papilloma Virüs (HPV) ile doğrudan ilişkilidir. Çoğunlukla cinsel temas yoluyla bulaşan bu virüs, rahim ağzındaki hücre yapısını bozarak kanser gelişimine zemin hazırlayabilir. Günümüzde bu riskten korunmanın en etkili yolu HPV aşılarıdır.
Türkiye'de Uygulanan HPV Aşısı Türleri
HPV virüsünün pek çok farklı suşu bulunsa da aşılar, en sık rastlanan ve risk teşkil eden tiplere karşı geliştirilmiştir. Ülkemizde halihazırda iki farklı tür HPV aşısı erişime sunulmaktadır:
- Gardasil (Kuadrovalan Aşı): HPV Tip 6, 11, 16 ve 18'e karşı koruma sağlar.
- Cervarix (Bivalan Aşı): HPV Tip 16 ve 18'e karşı koruma sağlar.
| Aşı Adı | Hedeflediği HPV Tipleri | Aşı Türü |
|---|---|---|
| Gardasil | 6, 11, 16, 18 | Kuadrovalan |
| Cervarix | 16, 18 | Bivalan |
HPV Aşısının Koruyuculuğu ve Etki Mekanizması
HPV aşısı koruyucu bir aşıdır ve mevcut bir enfeksiyonu iyileştirici (tedavi edici) özelliği bulunmamaktadır. Virüs ile henüz temas edilmeden önce aşı yapıldığında, koruyuculuk oranı %100’e yakındır.
İstatistiksel verilere göre, HPV Tip 16 ve 18 serviks kanseri vakalarının %70'inden sorumludur. Öte yandan, HPV Tip 11 ve 16 ise genital siğil (kondilom) vakalarının %90'ına neden olmaktadır.
HPV Aşısı Kimlere Yapılır?
Türkiye'de HPV aşısı şu an için 9-26 yaş arası kadınlara önerilmektedir. Aşı uygulaması için kişinin medeni durumu, cinsel deneyim geçmişi veya partner sayısı bir engel teşkil etmez.
Dünya genelinde bazı ülkelerde aşılama yaşı 55'e kadar çıksa da, yaş ilerledikçe ve cinsel partner sayısı arttıkça aşının etkinliğinde azalma görülmektedir. Erkek çocuklarına ve erkeklere aşılama bazı ülkelerde önerilse de, ülkemizde henüz bu uygulama yaygınlaşmamıştır.
Aşı Takvimi ve Uygulama Şekli
Aşılar kas içine (intramusküler) enjeksiyon yoluyla şu periyotlarda uygulanır:
- Gardasil: 0, 2. ve 6. aylarda uygulanır.
- Cervarix: 0, 1. ve 6. aylarda uygulanır.
Önemli Not: Gebelerde ve bebeklerdeki etkileri tam olarak bilinmediği için hamilelik ve emzirme döneminde aşı yaptırılmamalıdır.
HPV Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?
Her tıbbi uygulamada olduğu gibi HPV aşısında da nadiren yan etkiler görülebilir. Uygulama bölgesinde ağrı, şişlik ve kızarıklık en sık rastlanan yerel belirtilerdir. Sistemik olarak ise şu yan etkiler gözlemlenebilir:
- Baş dönmesi ve göz kararması
- Yorgunluk ve halsizlik
- Ateş ve bulantı
Aşı Sonrası Smear Testi Takibi
HPV aşısı yaptırmış olmak, servikal smear takibini ortadan kaldırmaz. Rahim ağzı kanserinin tek etkeni HPV virüsü olmadığı için, aşılanan bireylerin de yıllık smear taramalarını düzenli olarak yaptırmaları hayati önem taşımaktadır.
