GEBELİK (hamilelik) TESTLERİ

Gebelik Tanısı ve HCG Hormonunun Rolü

Gebelik, rahim içine (veya dış gebelik durumunda tüpler ya da karın boşluğu gibi alanlara) yerleştiği andan itibaren trofoblast hücreleri tarafından HCG (Human chorionic gonadotropin) adı verilen bir hormon salgılanmaya başlanır. Normal şartlarda kanda ve idrarda sadece eser miktarda bulunan bu hormonun seviyesindeki artış, nadir görülen bazı tümör tipleri hariç, vücutta bir gebelik olduğunun kesin kanıtı olarak kabul edilir.

Beta HCG (ß-HCG) Nedir?

HCG hormonu, yapısal olarak yumurtlamadan sorumlu olan luteinizan hormon (LH) ile büyük benzerlik gösterir. Bu iki hormonun birbiriyle karışmasını önlemek ve en doğru sonucu elde etmek amacıyla, testlerde HCG hormonunun beta fraksiyonu yani ß-HCG ölçümü gerçekleştirilir. Bu ayrım, gebelik teşhisinin güvenilirliğini artıran kritik bir teknik detaydır.

İdrarda Gebelik Testleri ve Hassasiyet Oranları

Kandaki ß-HCG seviyesi belirli bir eşik değere ulaştığında hormon idrara geçmeye başlar. İdrar yoluyla yapılan gebelik testleri, bu hormonun varlığının veya yokluğunun saptanması esasına dayanır. Testlerin güvenilirliği, idrardaki hormon seviyesini tanıma kapasitelerine (hassasiyetlerine) göre değişkenlik gösterir.

İdrar testleri ile ilgili bilinmesi gereken önemli noktalar şunlardır:

• Hassas Testler: Gebeliğin en erken dönemlerindeki düşük hormon seviyelerini dahi saptayabilir.
• Hassas Olmayan Testler: Gebelik ilerleyip hormon seviyesi yükseldiğinde sonuç verebilir.
• Doğruluk Payı: İdrar testinde "pozitif" sonuç alındığında hata payı oldukça düşüktür; ancak "negatif" sonuç alındığında testin bir süre sonra tekrarlanması önerilir.

Ev Tipi Hazır Test Kitleri ve Laboratuvar Analizleri

Eczanelerde satılan hazır test kitlerinin güvenilirliği üreticiler tarafından %99 olarak belirtilse de, adet gecikmesinin 10 günden az olduğu durumlarda hata payı %50 civarına çıkabilmektedir. Bu hatalar genellikle testin düşük hassasiyeti nedeniyle var olan bir gebeliği saptayamaması şeklinde görülür. Laboratuvar ortamında yapılan idrar testleri ise daha düşük hormon seviyelerini tanıyabildiği için adet gecikmesinin 5. gününden itibaren daha güvenilir sonuçlar vermektedir.

Kanda Beta HCG Testi: Kesin ve Erken Tanı

İdrar testleri sadece hormonun varlığını sorgularken, kan testleri ß-HCG'nin kandaki miktarını (seviyesini) net olarak ölçer. Bu sayede henüz adet gecikmesi yaşanmadan, hormon salgısının başladığı en erken dönemde gebelik tanısı konulabilir veya gebelik oluşmadığı kesinleştirilebilir.

Kanda ß-HCG ölçümü sadece gebelik tespiti için değil, aşağıdaki klinik durumların takibinde de hayati bir tanı aracı olarak kullanılır:

• Dış gebelik teşhisi,
• Mol gebeliği (üzüm gebeliği) takibi,
• Düşük riskinin veya sürecinin değerlendirilmesi.

Ultrasonografi ile Gebelik Tanısı

Gebelik tanısında bir diğer önemli yöntem ise ultrasonografik incelemedir. Test sonuçlarını teyit etmek ve gebeliğin sağlıklı konumlandığını görmek için kullanılan bu yöntemde zamanlama, uygulama biçimine göre değişir:

Bu yöntemler sayesinde gebelik kesesi izlenerek tanı süreci fiziksel olarak da tamamlanmış olur.