Psikolojik Sorunlarda Geçmiş-Bugün İlişkisi: Geçmişteki Travmatik Durumlar Bugün Nasıl Psikolojik Sorun Ortaya Çıkarıyor?

Geçmiş Travmaların Güncel Psikolojik Sorunlar Üzerindeki Etkisi

Geçmişte yaşanan olumsuz deneyimlerin bugünkü ruh halimiz üzerindeki etkileri, modern psikolojinin en temel çalışma alanlarından biridir. Gündelik yaşamda karşılaşılan sorunların kökeni, çoğu zaman mazide kalmış bir travma ile doğrudan ilişkilidir. Bireyin yaşadığı problemlere sebep olarak geçmişteki olumsuzlukları göstermesi, sorunun kaynağına ulaşmak için önemli bir adım olsa da bu bilince sahip olmak her zaman tek başına yeterli olmayabilir.

Travmatik Etkinin Sürekliliği ve Limbik Sistem

Kapsamlı bir klinik değerlendirme gerektiren bu süreçte, bireyin en net hissettiği gerçek yaşadığı psikolojik acıdır. Kişi genellikle bu acıyı neden çektiğini veya neden sonlandıramadığını anlamlandırmakta güçlük çeker. Sıkıntının devam etmesinin temel nedeni, travmatik etkinin beyinde depolandığı yer olan limbik sistemden atılamamış olmasıdır.

Şimdiki psikolojik sorunlarımıza neden olan durumları anlamak her zaman mümkün olmayabilir; biz sadece mevcut olumsuz ruh halinin farkında oluruz. Yaşanan kaygı, korku, suçluluk veya tedirginlik gibi duyguların görünürde güncel bir nedeni olmayabilir. Bir neden varmış gibi gözükse dahi, hissedilen duygunun şiddeti mevcut durumla karşılaştırıldığında oldukça abartılı ve orantısızdır.

Duygusal Bellek: Neden Böyle Hissediyorum?

Gerçekçi bir güncel nedeni olmayan olumsuz duyguların ve beden duyumlarının sürekli tekrar etmesi, hayatın farklı dönemlerinde birikmiş travmatik duyguların tetiklenmesinden kaynaklanır. Bu durum, birikmiş duyguların bir tür hatırlanma biçimidir. Geçmişteki olaylar sadece görsel veya işitsel olarak değil, aynı zamanda duygusal olarak da hatırlanır.

Bireylerde sıkça rastlanan ve anlamlandırılamayan bazı ifadeler şunlardır:

• "Neden kaygım bir türlü geçmiyor?"
• "Ne yaparsam yapayım içimdeki sıkıntıyı atamıyorum."
• "Hayatımda her şey yolunda ama kendimi çok depresif hissediyorum."
• "Fiziksel bir neden bulunamadı ama sırtımda müthiş bir gerginlik var."

Psikoterapide Çözüm Süreci

Resimsel olarak hatırlanmayan bir olayın duygusu, zihinde hala canlılığını koruyabilir. Bu sebeple kişiler neden kötü (boş, kaygılı, yorgun, tükenmiş) hissettiklerini bilmediklerini ifade ederler. Psikoterapi sürecinde, bu olumsuz ruh hallerine neden olan mevzular belirli bir sistem dahilinde ele alınır. Bu sistematik çalışma sonucunda, şikayet edilen semptomlar kademe kademe ortadan kalkmaya başlar.

Ercüment Doğan, Ph.D.
Klinik Psikolog