PEKİ ÖZGÜVENİMİZ NE DURUMDA?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Özgüven ve Benlik Saygısı Kavramına Genel Bakış
Özgüven, bir diğer adıyla benlik saygısı, günümüz toplumunda üzerinde en çok konuşulan ve merak edilen psikolojik kavramların başında gelmektedir. Psikoloji alanında gerçekleştirilen çok sayıda bilimsel araştırma, özgüvenin insan davranışları üzerindeki belirleyici etkisini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu kavramı doğru anlamak için öncelikle benlik ve benlik saygısı tanımlarının derinlemesine incelenmesi gerekmektedir.
Benlik ve Benlik Saygısı Tanımları
Benlik, bireyin kendi kişilik özelliklerine dair sahip olduğu kanaatlerin bütünüdür; bir nevi kişinin kendi olumlu ve olumsuz yönlerini değerlendirme biçimidir. Benlik saygısı veya özgüven ise bireyin kendisiyle barışık olma durumunu ifade eder. Bu durum, bireyin özünden memnun olması, kendine değer vermesi, benliğini ve çevresini kontrol ederek olumlu duygular geliştirebilmesiyle doğrudan ilişkilidir.
Sözde Özgüven ve Eylemsizlik Sorunu
Birçok birey, sosyal hayatta özgüveninin yüksek olduğunu ifade etse de uygulamada bu durumun tam tersiyle karşılaşılabilmektedir. Çevremizde sıkça rastladığımız bu profil, kendinden memnun olduğunu dile getirmesine rağmen herhangi bir eyleme geçmez ve olumsuz düşünce yapısına sahip, memnuniyetsiz bir hayat sürer. Bu noktada özgüvenin sadece sözde kaldığı görülür; çünkü birey o idealize ettiği kişi olmak istese de cesaret ve benlik saygısı yetersiz kalmaktadır.
Özgüvenin Gelişimi ve Etki Eden Faktörler
Birey, kendi istek ve kararları doğrultusunda hareket ederek değer yargıları üzerinde denetim sağladığında olumlu duyguları pekişir. Bu süreç, ferdin benliğine olan güvenini artırarak kendinden emin bir duruş sergilemesini sağlar. Önemle belirtilmelidir ki özgüven genetik bir miras değildir; çocukluk döneminden itibaren zamanla gelişen merkezi bir husustur. Özgüven gelişimini etkileyen temel faktörler şunlardır:
- Yaşanılan hayal kırıklıkları
- Sosyal çevre etkileşimleri
- Anne ve baba yoksunluğu
- Bireyin yetiştirilme şekli
Yüksek ve Düşük Özgüvenli Bireylerin Karşılaştırmalı Özellikleri
Özgüven düzeyi, bireyin hayata bakış açısını ve sosyal ilişkilerini kökten değiştirmektedir. Aşağıdaki tablo ve listeler, özgüveni yüksek ve düşük olan bireyler arasındaki temel farkları özetlemektedir.
Özgüveni Yüksek Bireylerin Özellikleri
- Kendine güven ve başarma arzuları tamdır.
- Başkalarının yanında heyecanlarını kontrol etme becerisine sahiplerdir.
- Karşılaştıkları zorluklar karşısında yılmadan, azimle mücadele ederler.
- Kendileriyle barışıktırlar ve yeni deneyimlere açıklardır.
- Hayat boyu öğrenmeyi ve araştırmayı bir yaşam biçimi haline getirirler.
- İletişimde iyimser, rahat, saygılı ve sorumluluk sahibi bir tutum sergilerler.
- Çözüm odaklıdırlar ve seçimlerinde başkalarına bağımlı kalmazlar.
- Sosyal etkinliklere aktif katılım sağlarlar ve öz eleştiri yapabilirler.
Özgüveni Düşük Bireylerin Özellikleri
- Kendilerini sürekli olarak güvensiz, başarısız ve değersiz hissederler.
- Toplum tarafından dışlanma ve kabul görmeme korkusu yaşarlar.
- Problem çözme süreçlerinde başarısızlık sergilerler.
- Sürekli bir kaygı ve çaresizlik içerisindedirler.
- Başkalarına bağımlı bir yaşam sürerek geri planda kalmayı tercih ederler.
- Genellikle yöneten değil, yönetilen konumunda yer alırlar.
- Sosyal ortamlardan ve eleştirilme ihtimali olan durumlardan kaçınırlar.
- Öz eleştiri yapmakta zorlanır ve kolay arkadaşlık kuramazlar.
Sevgi, öz güven verir; hem beden hem de ruh sağlığı için hayati bir öneme sahiptir.
