Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) hakkında

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), obsesyon ve kompulsiyon adı verilen iki temel evreden oluşan psikolojik bir rahatsızlıktır. Türkçeye "takıntı ve zorlantı" olarak çevrilen bu durum, halk arasında vesvese, takıntı veya temizlik hastalığı gibi isimlerle de anılmaktadır. Bireyin günlük yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bu bozukluk, kontrol edilemeyen düşünceler ve bu düşünceleri yatıştırmak için sergilenen tekrarlayıcı davranışlar bütünüdür.

OKB'nin İki Temel Evresi: Obsesyon ve Kompulsiyon

OKB'nin yapısını anlamak için bu iki kavramı birbirinden ayırt etmek gerekir. Rahatsızlık, zihinsel bir süreçle başlar ve fiziksel veya zihinsel ritüellerle devam eder:

1. Obsesyon: Bireyin iradesi dışında gelişen, engellenemeyen ve sürekli tekrar eden rahatsız edici imgeler, görüntüler veya seslerdir. Bu durum kişide yoğun kaygı ve huzursuzluk yaratır.
2. Kompulsiyon: Meydana gelen obsesyonun yarattığı kaygıyı azaltmak veya bu düşünceleri gidermek adına kişinin gerçekleştirdiği ritüellerdir. Sayı sayma, dua etme veya ortamdan uzaklaşma gibi tutumlar bu sınıfa girer.

En Sık Görülen OKB Türleri ve Belirtileri

Takıntı hastalığı olan OKB, bireylerde farklı temalar üzerinden kendini gösterebilir. Yaygın olarak karşılaşılan OKB türleri şunlardır:

• Bulaşma Obsesyonu: Titizliğin ön planda olduğu bu türde kişi, kendisine mikrop veya pislik bulaşacağından korkar. Bu durum, gereksiz ve aşırı temizlik yapma şeklinde ortaya çıkan temizlik kompulsiyonuna yol açar.
• Şüphe Obsesyonu: Kişinin bir eylemi yapıp yapmadığına dair yaşadığı kararsızlıktır. Ocağı kapatmak veya kapıyı kilitlemek gibi durumların defalarca kontrol edilmesi, hayatı zorlaştıran bir kompulsiyondur.
• Simetri Obsesyonu: Çevredeki nesnelerin belirli bir düzende ve simetrik olması gereksinimidir. Dağınıklık ve düzensizlik bu kişilerde yüksek düzeyde rahatsızlık uyandırır.
• Dini Obsesyonlar: İbadet sırasında zihne gelen küfürlü veya cinsel içerikli görüntülerle karakterizedir. Kişi bu durumdan dolayı yoğun bir suçluluk ve sorumluluk hisseder.
• Cinsel Obsesyonlar: Yakın çevreye veya aile üyelerine karşı sapkın hisler besleme korkusudur. Bu obsesyona sahip kişiler, yanlış anlaşılma korkusuyla sosyal yaşamlarını kısıtlayarak sevdiklerinden uzaklaşabilirler.
• Totem (Batıl İnanç) Obsesyonları: Kötü olayları engellemek amacıyla yapılan şartlı aktivitelerdir. Örneğin; paspasa basmadan geçmeyi kötü bir olayı engellemek için zorunlu bir ritüel haline getirmek bu kapsama girer.

OKB Neden Olur ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Obsesif Kompulsif Bozukluğun kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, oluşumunda birden fazla faktörün rol oynadığı düşünülmektedir. Aşağıdaki tabloda OKB oluşumunu tetikleyen temel unsurlar yer almaktadır:

OKB tedavisi mümkün olan bir rahatsızlıktır. Bilişsel davranışçı terapiler ve uzman kontrolünde uygulanan ilaç tedavileri ile semptomlar ciddi oranda azaltılabilmektedir. Unutulmamalıdır ki; obsesyonlar zaman zaman her insanın başına gelebilir, ancak bu durumun bir takıntı haline gelerek yaşamı kısıtlaması OKB'nin varlığına işaret eder.