Obezitenin neden olduğu hastalıklar
- Obezite, vücuttaki yağ kütlesinin aşırı artmasıyla ortaya çıkan ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından tescillenmiş ciddi bir sağlık sorunudur.
- Alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması durumunda oluşan bu hastalık; diyabet, kalp damar rahatsızlıkları ve çeşitli kanser türleri gibi birçok hayati riski beraberinde getirir.
- Obezite ile mücadelede fiziksel sağlığın yanı sıra psikososyal etkiler de göz önünde bulundurulmalı ve bir diyetisyen kontrolünde sağlıklı beslenme programları uygulanmalıdır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Obezite Nedir? Modern Çağın En Büyük Sağlık Sorunu
Obezite, günümüzde hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya kaldığı en kritik sağlık sorunlarının başında gelmektedir. Genel bir tanımla obezite; vücuttaki yağ kütlesinin, yağsız kütleye oranla aşırı artması sonucunda, bireyin vücut ağırlığının boy uzunluğuna göre ideal seviyenin üzerine çıkmasıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tescillenmiştir.
Beslenme, anne karnından yaşamın sonuna kadar devam eden vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. Sağlıklı bir yaşam; büyüme, gelişme ve üretkenliğin devamı için gerekli olan besin öğelerinin yeterli ve dengeli miktarda alınmasıyla mümkündür. Gerçek bir beslenme düzeni; sadece karın doyurmak veya açlığı bastırmak değil, bireyin yaşına, cinsiyetine, genetik özelliklerine ve mevcut hastalık durumuna göre ihtiyaç duyduğu günlük enerjiyi doğru kaynaklardan almasıdır.
Obezite Nasıl Oluşur? Enerji Dengesi ve Yağ Oranları
Sağlıklı bir yaşamın sürdürülebilmesi için alınan enerji ile harcanan enerjinin dengede tutulması şarttır. Eğer besinler yoluyla alınan enerji (kalori), harcanan enerjiden fazla olursa, bu fazla enerji vücutta yağ olarak depolanır. Vücuttaki yağ oranının belirli sınırları aşması obezite tanısını beraberinde getirir.
| Cinsiyet | Normal Yağ Oranı (%) | Obezite Sınırı (%) |
|---|---|---|
| Yetişkin Erkekler | %15 - 18 | %25 ve üzeri |
| Yetişkin Kadınlar | %20 - 25 | %30 ve üzeri |
Obezitenin Neden Olduğu Hastalıklar ve Risk Faktörleri
Obezite, sadece estetik bir sorun değil; endokrin, kardiyovasküler, solunum ve sindirim sistemleri başta olmak üzere tüm vücut üzerinde yıkıcı etkileri olan bir hastalıktır. Avrupa Bölgesi'nde her yıl 1 milyondan fazla ölümün ve 12 milyon yaşam yılının hastalıklarla geçmesinin temel sorumlusu fazla kilolardır.
Obezite ile doğrudan ilişkili olan başlıca hastalıklar şunlardır:
- Metabolik Rahatsızlıklar: İnsülin direnci, Hiperinsülinemi ve Tip 2 Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı).
- Kalp ve Damar Hastalıkları: Hipertansiyon, Koroner arter hastalığı, Hiperlipidemi ve Hipertrigliseridemi.
- Kanser Türleri: Kadınlarda safra kesesi, endometriyum, yumurtalık ve meme kanserleri; erkeklerde ise kolon ve prostat kanserleri.
- Solunum Sistemi Sorunları: Uyku apnesi, astım ve genel solunum zorluğu.
- Eklem ve Kas Sorunları: Osteoartrit (kireçlenme) ve diğer kas-iskelet sistemi problemleri.
- Diğer Sağlık Riskleri: Karaciğer yağlanması, safra kesesi hastalıkları, felç, gebelik komplikasyonları, menstruasyon düzensizlikleri ve aşırı kıllanma.
Psikososyal Etkiler ve Yeme Bozuklukları
Obezite sadece fiziksel değil, ciddi ruhsal sorunlara da yol açabilmektedir. Bireylerde psikolojik doyum sağlamak amacıyla gelişen veya obeziteye bağlı olarak tetiklenen şu tablolar görülebilir:
- Anoreksiya Nevroza: Yemek yememe eğilimi.
- Blumia Nevroza: Kusarak besinlerden yararlanmama.
- Binge Eating: Tıkınırcasına yeme bozukluğu.
- Gece Yeme Sendromu: Gece saatlerinde kontrolsüz besin tüketimi.
Sonuç: Beslenme ve Diyet Uzmanının Önemi
Bilimsel araştırmalar, obezitenin morbidite (hastalık oranı) ve mortaliteyi (ölüm oranı) artırdığını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu noktada, bir Diyetisyen (Beslenme ve Diyet Uzmanı) kontrolünde sağlıklı beslenme programlarının uygulanması hayati önem taşır. Unutulmamalıdır ki; hayattaki en değerli varlığımız sağlığımızdır ve obezite ile mücadele, sağlıklı bir geleceğin anahtarıdır.
Hazırlayan: Diyetisyen Mahmut Gümüşay
Kaynaklar:
- Beslenme, Prof. Dr. Ayşe BAYSAL, Hacettepe Üniversitesi, Hatipoğlu Yayınları.
- Çocuk Hastalıklarında Beslenme Tedavisi, Prof. Dr. Gülden KÖKSAL, Uzm. Dyt. Hülya GÖKMEN, Hatipoğlu Yayınları.
