Nst,cst,biofizik profil
- Gebelikte bebeğin sağlık durumunu izlemek için NST, CST ve Fetal Biyofizik Profil gibi modern tıbbi yöntemler kullanılarak merkezi sinir sistemi ve plasental kapasite değerlendirilir.
- En sık kullanılan yöntem olan NST ile bebeğin kalp atış hızı ve hareketleri izlenirken, reaktif sonuçlar bebeğin sağlıklı olduğunu, non-reaktif sonuçlar ise ileri tetkik gerektiğini gösterir.
- Fetal Biyofizik Profil, ultrason eşliğinde bebeğin hareketlerini ve amniyotik sıvı miktarını puanlayarak, düşük skorlarda veya sıvı yetersizliğinde acil doğum kararı alınmasını sağlar.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gebelikte Bebeğin İyilik Halinin Saptanması ve Uygulanan Testler
Gebeliğin son ayında, miad geçmesinde ve özel risk durumlarında bebeğin iyilik halinin değerlendirilmesi, sağlıklı bir doğum süreci için kritik öneme sahiptir. Bu dönemde akciğer gelişimi tamamlandığı için, anne karnında risk saptanan bebeklerin doğurtulması genellikle ilk tercih olmaktadır. Özellikle rahim içi gelişme geriliği, annede preeklampsi veya suların erken gelmesi gibi durumlarda bu testlere sıkça başvurulur.
Bebeğin sağlık durumunu izlemek amacıyla modern tıpta birbiriyle ilişkili üç temel yöntem kullanılmaktadır. Bu yöntemler; NST (Non Stres Test), CST (Kontraksiyon Stres Testi) ve Fetal Biyofizik Profil değerlendirmesidir. Her bir test, bebeğin merkezi sinir sistemi ve plasental destek kapasitesi hakkında uzmanlara hayati bilgiler sunar.
NST (Non Stres Test) Nedir ve Nasıl Uygulanır?
NST (Non Stres Test), bebeğin iyilik halini değerlendirmede en sık kullanılan, invaziv olmayan bir yöntemdir. Rahim kasılmalarının olmadığı, yani bebek üzerinde herhangi bir stres faktörünün bulunmadığı bir dönemde yapıldığı için bu ismi almıştır. Testin, anne adayının tok ve dinlenmiş olduğu bir zaman diliminde yapılması en doğru sonuçları verir.
Uygulama sırasında anne adayı yarı oturur veya yatar pozisyondayken karnına Kardiotokograf cihazına bağlı iki prob yerleştirilir. Bu problardan biri bebek kalp atışlarını, diğeri ise rahim kasılmalarını algılayarak verileri özel bir kağıda aktarır. Yaklaşık 20 dakika süren bu işlemde şu veriler saptanır:
- Bebeğin bazal kalp atım hızı,
- Rahim kasılmalarının varlığı ve şiddeti,
- Bebek hareketlerinin sıklığı,
- Hareketlerle birlikte kalp atış hızında meydana gelen değişimler.
NST Sonuçlarının Değerlendirilmesi: Reaktif ve Non-Reaktif
Normal şartlarda bir bebeğin kalp atış hızı dakikada 120-160 arasındadır ve sürekli bir değişkenlik gösterir. Bebeğin hareketleriyle birlikte kalp atış hızında meydana gelen artışlara akselerasyon denir. Eğer 20 dakikalık kayıtta yeterli akselerasyon ve normal değişkenlik izlenirse test "reaktif" kabul edilir. Bu durum, bebeğin merkezi sinir sisteminin sağlıklı olduğunu ve plasentadan yeterli oksijen aldığını gösterir.
Kriterleri karşılamayan testler ise "non-reaktif" olarak adlandırılır. Ancak non-reaktif bir sonuç her zaman bebeğin tehlikede olduğu anlamına gelmez; bebek o sırada uyku döngüsünde olabilir. Bu durumda akustik stimülasyon (uyarı) verilerek test tekrarlanır. Tekrarlanan testler de non-reaktif çıkarsa, ileri değerlendirme için CST veya Doppler ultrasonografi gibi yöntemlere geçilir.
CST (Kontraksiyon Stres Testi) ve Kullanım Alanları
CST (Kontraksiyon Stres Testi), doğum eylemi sırasında oluşacak rahim kasılmalarının bebek üzerindeki etkisini önceden gözlemlemek için yapılır. Rahim kasılmaları geçici olarak bebeğe giden kan akımını azaltır; bu testle bebeğin bu strese yanıtı ölçülür. Günümüzde Doppler ve biyofizik profil uygulamalarının yaygınlaşmasıyla kullanımı azalmıştır.
Test sırasında anneye rahim kasılmalarını tetikleyen ilaçlar verilerek yapay kasılmalar oluşturulur. 10 dakikalık sürede üç kasılma varken bebeğin kalp atışları kaydedilir. Eğer kalp atış hızında geç deselerasyon adı verilen düşüşler saptanırsa, test "pozitif" kabul edilir ve bu durum genellikle acil doğum endikasyonu olarak değerlendirilir.
Fetal Biyofizik Profil Skorlaması
NST’nin şüpheli olduğu durumlarda, ultrasonografi eşliğinde yapılan kapsamlı bir değerlendirmedir. Yaklaşık 30 dakika süren bu incelemede bebeğin durumu belirli parametreler üzerinden puanlanır. Fetal Biyofizik Profil kapsamında şu kriterler incelenir:
| Parametre | Değerlendirilen Durum |
|---|---|
| Vücut Hareketleri | Bebeğin genel fiziksel aktivitesi |
| Solunum Hareketleri | Göğüs kafesi hareketlerinin sürekliliği |
| Fetal Tonus | Ekstremitelerin (kol, bacak) duruşu ve bükülmesi |
| Amniyotik Sıvı | Bebeğin içinde bulunduğu sıvının miktarı |
| Plasenta Yapısı | Plasentanın olgunluk düzeyi ve durumu |
Biyofizik Profil Puan Tablosu ve Karar Mekanizması
Test sonucunda 1 ile 10 arasında bir skor elde edilir. Skorun 8 ve üzeri olması bebeğin sağlıklı olduğunu gösterir. 2 ve altındaki skorlarda gebelik haftasına bakılmaksızın acil doğum kararı alınır. 2 ile 8 arasındaki puanlarda ise test tekrarlanarak klinik tabloya göre hareket edilir. Önemli bir istisna olarak; diğer tüm parametreler normal olsa bile amniyotik sıvı miktarı yetersizse doğrudan doğum kararı verilebilir.
