Neden Şema Terapi Sürecinden Geçmeliyim?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Şema Terapi: Geçmişin İzlerini Anlamak ve İyileştirmek
Şema Terapi, bireyin güncel sorunları ile erken dönem yaşantıları arasındaki bağı kurarak kalıcı bir iyileşme sağlamayı hedefleyen bütüncül bir psikoterapi ekolüdür. Psikolog Jeffrey Young tarafından geliştirilen bu yöntem, özellikle kronikleşmiş problemlerin çözümünde ve kişilik yapılarının düzenlenmesinde etkili sonuçlar vermektedir. Bu makalede, şemaların hayatımıza etkisini ve terapi sürecinin nasıl işlediğini detaylandıracağız.
Şema Nedir? Erken Dönem İnançlarımızın Hayatımıza Etkisi
Şemalar, yaşamın erken yıllarında öğrendiğimiz, kendimiz ve dünya hakkındaki katı inançlarımızdır. Çocukluk döneminde yaşanan olaylar veya maruz kalınan durumlar sonucunda edindiğimiz bu inançlar, yetişkinlikteki davranışlarımızı ve bakış açımızı şekillendirir. Bir anlamda hayata, geçmişte edindiğimiz bu şema gözlükleriyle bakarız.
Örneğin, terk edilme şemasına sahip bir birey, çevresindeki kişilerin kendisine sadık kalmayacağına ve eninde sonunda yalnız kalacağına dair köklü bir inanç taşıyabilir. Bu inançlar içimize kök saldığı için çoğu zaman farkında olmadan kendimizi benzer döngülerin içinde buluruz. Şemalarımızı ve bunların kökenlerini anlamak, iyileşme sürecinin en kritik adımını oluşturur.
Şema Terapinin Temel Amacı Nedir?
Şema terapinin temel amacı, kişinin çocukluk ve ergenlik döneminde oluşan katı inançlarının güncel hayatına etkilerini fark etmesini sağlamaktır. Terapi süreci, bireyin içindeki sağlıksız tarafları devre dışı bırakmayı ve Sağlıklı Yetişkin tarafını geliştirmeyi hedefler. Bu süreçte şu adımlar izlenir:
- Erken dönem yaşantıları ile güncel sorunlar arasında bağlantı kurmak.
- Sağlıksız baş etme yöntemlerini fark etmek.
- İçindeki çocuk olarak tanımlanan hassas tarafa bakım verebilmek.
- Kalıcı bir değişim için sağlıklı yetişkin modunu güçlendirmek.
Şema Terapinin Diğer Terapi Ekollerinden Farkı
Şema terapi; Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), bağlanma kuramı ve dinamik terapilerin güçlü yönlerini birleştiren bütünleştirici bir ekoldür. Jeffrey Young, BDT'nin eksik kaldığı noktaları tamamlayarak bu yapıyı oluşturmuştur. Şema terapiyi diğer yöntemlerden ayıran temel farklar şunlardır:
| Özellik | Şema Terapi | Diğer Geleneksel Ekoller |
|---|---|---|
| Odak Noktası | Erken dönem çocukluk deneyimleri ve kök nedenler. | Genellikle güncel semptomlar ve davranışlar. |
| Teknikler | Yaşantısal, bilişsel ve davranışsal tekniklerin sentezi. | Ağırlıklı olarak bilişsel veya davranışsal teknikler. |
| Derinlik | Sorunların temeline inerek kalıcı çözüm hedefler. | Daha yüzeysel veya semptom odaklı kalabilir. |
| Nüks Oranı | Temel inançlar değiştiği için nüks oranı minimumdur. | Sorunlar tekrarlama eğilimi gösterebilir. |
Şema Terapi Hangi Psikolojik Sorunlarla Çalışır?
Şema terapi, özellikle karmaşık ve eş zamanlı görülen birçok problemin çözümünde etkin rol oynar. Bu ekolün yaygın olarak kullanıldığı alanlar şunlardır:
- Kişilik Bozuklukları: Borderline ve Narsistik kişilik bozuklukları.
- Duygudurum Bozuklukları: Depresyon ve Bipolar bozukluk.
- Kaygı Bozuklukları: Anksiyete, Panik Bozukluk ve OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk).
- Kronikleşmiş ve tekrarlayan yaşam sorunları.
Terapi Sürecinde Kullanılan Teknikler
Şema terapide ihtiyaca göre bilişsel, davranışsal ve dinamik teknikler harmanlanır. Ancak bu ekolü özgün kılan en önemli unsur yaşantısal tekniklerdir. Bu teknikler, şemalarımıza duygusal düzeyde ulaşmamızı ve onları dönüştürmemizi sağlar. Süreçte sıkça kullanılan bazı yöntemler şunlardır:
- İmgeleme (Imaginal Rescripting): Geçmiş anıların yeniden yapılandırılması.
- Boş Sandalye Tekniği: Farklı modlar veya kişilerle diyalog kurma.
- Mektup Yazma: İfade edilememiş duyguların dışa vurumu.
Şema Terapi Ne Kadar Sürer?
Şema terapi, sorunları temelinden ele aldığı için diğer ekollere nazaran daha uzun soluklu bir süreçtir. Bugünün davranışlarını geçmişle köprü kurarak çözümlemek ve sağlıklı bir yetişkin yapısı inşa etmek zaman gerektirir. Kişinin ihtiyacına ve problemin derinliğine göre değişmekle birlikte, kalıcı bir değişim için genellikle en az 1 yıllık bir süreci gözden çıkarmak sağlıklı olacaktır.
Hazırlayan: Psk. Dan. Büşra Yıldırım
Kaynaklar:
- KARAOSMANOĞLU, H. A., & ŞAŞIOĞLU, M. (2015). Kişilik bozuklukları tedavisinde Şema Terapi. Turkiye Klinikleri Psychiatry-Special Topics, 8(4), 30-37.
- Young, J. E., Klosko, J. S., Karaosmanoğlu, H. A., Tuncer, E., Kohen, S., & Güler, D. (2012). Hayatı yeniden keşfedin. Psikonet.
