Kemik erimesi(osteoporoz)
- Osteoporoz, kemik kütlesinin azalması ve yapısının bozulması sonucu kemiklerin kırılgan hale gelmesine neden olan bir hastalıktır.
- Hastalığın gelişiminde genetik faktörler, hormonal değişimler, kalsiyum eksikliği ve hareketsiz yaşam tarzı gibi pek çok risk faktörü rol oynamaktadır.
- Korunma ve tedavi için yeterli kalsiyum ile D vitamini alımı, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı vücut ağırlığının korunması kritik öneme sahiptir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kemik Erimesi (Osteoporoz) Nedir?
Kemik erimesi veya tıbbi adıyla osteoporoz, kemik kütlesinin azalması ve kemik dokusunun mikroskobik yapısının bozulması sonucunda kemiklerin zayıflayarak kırılgan hale gelmesi durumudur. Bu hastalık, kemik direncini düşürerek özellikle kalça, omurga ve el bileğinde kırılma riskini önemli ölçüde artırmaktadır.
Kemik Erimesinin Nedenleri Nelerdir?
Osteoporoz oluşumunda genetik faktörlerden yaşam tarzına kadar pek çok etken rol oynamaktadır. Kemik erimesinin başlıca nedenleri ve risk faktörleri şunlardır:
- Kalıtım ve yapım sürecinde doruk kemik kütlesinin düşük olması,
- Östrojen salgısının durması (menopoz) ve paratiroid hormonu bozuklukları,
- Kalsiyum ve D vitamini eksikliği,
- Hareketsiz yaşam tarzı ve aşırı zayıflık,
- Sigara kullanımı, aşırı tuz ve kafein tüketimi,
- İlaç kullanımı: Antikonvulsantlar, kortikosteroidler, antasitler ve tetrasiklin gibi kalsiyum atımını artıran veya emilimini azaltan ilaçlar,
- Hastalıklar: Hipertiroidizm, diyabet, böbrek yetmezliği ve emilim bozuklukları,
- Çevresel faktörler: Kurşun, kadminyum ve alüminyum gibi kontaminantlar,
- Yaş ve cinsiyet faktörü.
Kemik Erimesinden Korunma ve Tedavi Yöntemleri
Kemik sağlığını korumak, büyüme çağından itibaren başlayan bir süreçtir. Düzenli fiziksel aktivite ile birlikte yeterli kalsiyum ve D vitamini alımı, kemik kütlesini doruk noktasına ulaştırmak için kritiktir.
Risk grubundaki bireylerde, özellikle menopoz başlangıcında hekim kontrolünde östrojen yerine koyma tedavisi uygulanabilir. Bu tedavinin progesteron ile kombine edilmesi yan etkileri minimize etmektedir. Ayrıca, erken dönemde kalsiyumun kemiklere geçişini sağlayan kalsitonin hormonu ve D vitamini takviyeleri de tedavi planında yer alabilir.
Yaşam Tarzı ve Vücut Ağırlığı Yönetimi
Kemik sağlığını optimize etmek için vücut ağırlığının dengede tutulması şarttır. Vücut Kitle İndeksi (VKİ) değerinin 25-26 civarında tutulması kemik sağlığı açısından uygun görülmektedir. Aşırı zayıflıktan kaçınılmalı, diyetteki tuz miktarı azaltılmalı ve aşırı protein alımından uzak durulmalıdır.
Osteoporozda Beslenme Önerileri
Kalsiyum dengesini korumak için günlük 1000-1200 mg kalsiyum alımı hedeflenmelidir. Beslenmede kalsiyumun en temel kaynağı süt ve süt ürünleridir. Günlük tüketilen 2 su bardağı süt veya yoğurt, kalsiyum ihtiyacının yaklaşık yarısını karşılamaktadır. Süt yağının doymuş yağ içeriği nedeniyle yarım yağlı süt tercih edilmesi önerilir.
| Besin Grubu | Önerilen Kaynaklar |
|---|---|
| En İyi Kalsiyum Kaynakları | Süt, yoğurt, peynir |
| Destekleyici Besinler | Pekmez, kurubaklagiller, yeşil sebzeler |
| Tercih Edilmesi Gereken İçecekler | Süt, ayran, bitki çayları (nane, kekik, kuşburnu, ıhlamur, ada çayı) |
| Sakınılması Gerekenler | Çay, kahve ve kola gibi kafeinli içecekler |
Menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda demir gereksinimi azaldığı için hayvansal protein ihtiyacının büyük bir kısmının süt ve süt ürünlerinden karşılanmasında bir sakınca bulunmamaktadır.
Hazırlayan: Diyetisyen Mahmut Gümüşay
Kaynak: Diyet El Kitabı; A. Baysal ve ark.; Hatipoğlu Yayınları, 2011.
