İlk Çocukluk Döneminde (6-8 Yaş) Fiziksel ve Psikomotor Gelişim

İlk Çocukluktan Temel Eğitime Gelişim Süreci

İlk çocukluk dönemi, bireyin temel alışkanlıklarını kazandığı ve karakter yapısının şekillenmeye başladığı kritik bir evredir. Araştırmalar, çocukların 5 yaşın sonuna kadar temel alışkanlıklarını edindiğini ve bu sürecin fiziksel ile zihinsel gelişim açısından hayati önem taşıdığını göstermektedir. Okul öncesi dönemin sonu ve okul hayatının başlangıcı olan 6 yaş, seçici davranışların ortaya çıktığı bir geçiş evresidir.

Temel eğitim dönemi, çocuğun aile ortamından çıkarak dış dünyaya ve sosyal çevreye açıldığı bir süreçtir. Bu dönemde çocuk, yaşıtları ve farklı yetişkinlerle iletişim kurarak sosyal etkileşimini artırır. Fiziksel büyümenin getirdiği yeterlilikle birlikte, çocuk kendi becerileri oranında üretime katılmaya ve çevresine uyum sağlamaya başlar.

Zihinsel ve Nörolojik Gelişim

Çocuklarda sinir sistemi gelişimi, erken yaşlarda büyük bir hızla tamamlanmaktadır. Sinir sistemi, gelişiminin %80'ini 4 yaşına kadar bitirmekte, 7 yaştan itibaren ise gelişim daha çok sinir liflerinin uzaması ve kalınlaşması şeklinde devam etmektedir.

Beyin gelişimiyle ilgili temel veriler şu şekildedir:

• 6 yaşına kadar beyin gelişiminin yaklaşık %90'ı tamamlanır.
• 6 yaşla birlikte beyin ve baş bölgesindeki büyüme hızı yavaşlar.
• Bu yaşta beyin ağırlığı, yetişkinlikteki ağırlığının %90'ına ulaşmış durumdadır.

Fiziksel Gelişim ve Bedensel Değişimler

7 yaşına gelen bir çocuğun beden ağırlığı, doğum ağırlığının yaklaşık 7 katına ulaşır. Bu dönemde cinsiyete göre ağırlık ve boy gelişimi farklılıklar göstermektedir. Aşağıdaki tabloda 7 yaş ve sonrası için temel fiziksel veriler özetlenmiştir:

Fiziksel gelişimin bir diğer önemli parçası olan diş değişimi, 6 yaşından itibaren başlar. Süt dişlerinin yerini kalıcı dişlerin alması süreci ergenliğe kadar düzenli bir artışla devam eder.

Görme Duyusu ve Okul Başarısı

Okul öncesi dönemde henüz tam gelişmemiş olan gözler, temel eğitim döneminde işlevsel görme yetisi kazanır. Ancak bazı çocuklarda yakını ve derinliği görme becerisi 7-8 yaşına kadar tam gelişmeyebilir. Bu durum, çocuğun tahtadaki yazıları defterine aktarırken odaklanma sorunları yaşamasına neden olabilir.

Psikomotor Gelişim ve Hareket İhtiyacı

8-9 yaşlarına gelindiğinde büyük kas gruplarının hızlı gelişimi nedeniyle çocuklar oldukça enerjik bir yapıya bürünürler. Sürekli hareket etme ve bedenini çalıştırma isteği duyan çocukların bu hali, bir disiplin sorunu veya yaramazlık olarak değil, gelişimsel bir ihtiyaç olarak görülmelidir.

6 yaşından itibaren çocuklarda denge içgüdüsü belirginleşir ve 7 yaşla birlikte daha düzenli bir döneme girilir. Bu süreçte çocukların kazandığı psikomotor beceriler şunlardır:

• Ritmik hareketler, ip atlama ve koşma,
• Kalem tutma, basit şekilleri kesme ve yapıştırma,
• İsim yazma ve geometrik şekilleri kopya etme,
• El-göz koordinasyonunun artmasıyla anlamlı resimler yapma.

Cinsiyete Göre Psikomotor Farklılıklar

5-6 yaş grubu çocuklarda yapılan araştırmalar, psikomotor becerilerde cinsiyetler arası farklılıkları ortaya koymaktadır. Erkek çocuklar teknik beceriler, atlama ve koşma gibi kaba motor aktivitelerde daha üstünlük gösterirken; kız çocuklar el becerileri ve ince motor gerektiren işlerde daha yetkindir.

Kaynakça

• Alıcıgüzel, İ. (1998). Çağdaş Okulda Eğitim ve Öğretim. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
• Altınköprü, T. (2002). Eğitim Açısından Çocuk Psikolojisi. İstanbul: Hayat Yayınları.
• Başaran, İ. E. (1988). Eğitim Psikolojisi. Ankara: Sevinç Matbaası.
• Cole, L. & Morgan, J. J. B. (2001). Çocuk ve Gençlik Psikolojisi. İstanbul: M.B.E. Yayınları.
• Kulaksızoğlu, A. (2003). Farklı Gelişen Çocuklar. İstanbul: Epsilon Yayıncılık.
• Oktay, A. (2000). Yaşamın Sihirli Yılları: Okul Öncesi Dönem. İstanbul: Epsilon Yayıncılık.
• Yavuzer, H. (1998). Çocuk Psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.