Huzursuz bacak sendromu (restless legs)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Huzursuz Bacaklar Sendromu: Tanımı ve Temel Belirtileri
Huzursuz Bacaklar Sendromu (HBS); genellikle uyku veya istirahat esnasında bacaklarda hissedilen rahatsızlık, huzursuzluk ve bacakları hareket ettirme ihtiyacı ile karakterize bir durumdur. Hastalar bu hissi uyuşma, karıncalanma veya tam olarak tanımlanamayan bir rahatsızlık olarak ifade ederler. Bu semptomlar genellikle akşam saatlerinde ve dinlenme pozisyonundayken artış göstererek kişinin yaşam kalitesini doğrudan etkiler.
Bölgesel ve kişisel ifadelere göre bu rahatsızlık şu şekillerde tarif edilmektedir:
- Bacakların kıpraşması veya gıdıklanması
- Yanma hissi
- Bacaklarda böceklerin dolaşması veya karıncaların gezmesi
HBS ile Yaşam: Hastaların Deneyimleri ve Sosyal Etkiler
Şikayetlerin devamlılığı nedeniyle hastalar; bacakları hareket ettirmek, yataktan kalkıp dolaşmak veya masaj yapmak gibi yöntemlerle kısa süreli rahatlama ararlar. Bazı hastalar gece boyunca bacaklarını soğuk suyla yıkayarak veya tülbentle sıkarak bu durumla başa çıkmaya çalışmaktadır. Hareket halindeyken rahatlama sağlandığı için, gece boyu ev işi yaparak vakit geçiren hastalara rastlanmaktadır. Bu durum uyku kalitesini bozarak günlük yaşamı sekteye uğratmaktadır.
Hastalık, hastalar tarafından kimi zaman "huysuz bacak" kimi zaman ise "yorgun bacak" olarak adlandırılır. Toplumda %5 sıklıkla görülen bu şikayetler nedeniyle genellikle ortopedi veya fizik tedavi uzmanlarına başvurulmaktadır. Ancak HBS, doktorlar tarafından bile gözden kaçırılabilen, en önemli uykusuzluk nedenlerinden biridir. Şikayetler bazen kollarda da görülebildiği için rahatsızlık "huzursuz bacak kol sendromu" olarak da tanımlanabilmektedir.
Huzursuz Bacaklar Sendromu Nedenleri ve Türleri
Huzursuz Bacaklar Sendromu, tıbbi literatürde iki ana grupta incelenmektedir. Hastalığın temelinde beyindeki dopamin maddesinin fonksiyonlarındaki bozukluklar veya bu maddeye ait reseptör düzeyindeki aksaklıklar yatmaktadır.
| Türü | Özellikleri |
|---|---|
| Primer (Birincil) HBS | Altta yatan başka bir hastalık bulunmaz, genellikle ailesel geçişlidir. |
| Sekonder (İkincil) HBS | Diyabet, romatoid artrit veya demir eksikliği gibi nedenlerle ortaya çıkar. |
İkincil tip HBS genellikle daha erken yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Ayrıca kullanılan bazı ilaçlar veya adet dönemleri de şikayetlerin artmasına neden olabilmektedir. Hastalık, çocuklarda sıklıkla "hiperaktivite", yetişkinlerde ise "romatizma" ile karıştırılmaktadır.
Psikolojik Faktörler ve Sosyal Kısıtlamalar
HBS hastaları, hareketlerinin kısıtlanacağı sinema veya uzun otobüs yolculukları gibi ortamlardan kaçınma eğilimi gösterirler. Hastaların %95'inde kesin neden belirlenemese de şeker hastalığı gibi süreğen durumlar etken olabilmektedir. Mersin'de yapılan bir araştırma, bu hastalığa depresyon veya kaygı bozukluklarının eşlik ettiğini kanıtlamıştır.
103 HBS hastası ve 103 sağlıklı birey üzerinde yapılan araştırmanın sonuçları şöyledir:
- HBS hastaları, sağlıklı bireylere oranla depresyona daha yatkındır.
- Sendromun şiddeti arttıkça depresyonun şiddeti de artış göstermektedir.
- Bazı vakalarda depresif şikayetlerin altında yatan asıl nedenin HBS olduğu sonradan anlaşılmaktadır.
Tedavi Başarısı ve Bilimsel Gelişmeler
Huzursuz Bacaklar Sendromu, yaşanmak zorunda olunan bir kader değildir; çünkü tedavisi mümkün bir rahatsızlıktır. Tedavi süreçlerinde %80 civarında yüz güldürücü sonuçlar alınmaktadır. Bu alanda dünyadaki ilk etkin tedavi yöntemini belirleyen bilim insanı bir Türk doktor olan Dr. Şevket Akpınar'dır. Doğru teşhis ve uzman kontrolünde uygulanan tedavi ile hastaların yaşam standardı önemli ölçüde yükseltilebilmektedir.
Uzm. Dr. Funda Güdücü SAĞIR
