Hpv ne demektir ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
HPV (İnsan Papilloma Virüsü) Nedir?
Human Papilloma Virüsü (HPV), cilt ve mukozayı etkileyen, 100’den fazla alt tipi bulunan geniş bir virüs ailesidir. Bu virüsün bazı alt tipleri, kanser gelişimi ile doğrudan ve yakın bir ilişki içerisindedir. HPV enfeksiyonu, dünya genelinde oldukça yaygın görülmekte olup, toplumun yaklaşık %80'i yaşamı boyunca bu virüsle karşılaşmaktadır.
HPV Nasıl Bulaşır ve Risk Grupları Nelerdir?
HPV, enfekte olmuş bir kişiyle gerçekleşen cilt-cilde sıkı temas sonucunda bulaşmaktadır. Mukozayı tutan türler ise temel olarak genital, oral veya anal olmak üzere cinsel yol aracılığıyla ya da doğum sırasında anneden bebeğe geçebilmektedir. Çoğu kişi enfekte olduğunun farkına varmaz; çünkü enfeksiyonların %90'ı vücut tarafından ilk iki yıl içinde temizlenmektedir. Ancak, temizlenemeyen %10'luk kesimde enfeksiyon ömür boyu sürebilir ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
HPV Tipleri ve İlişkili Olduğu Hastalıklar
HPV virüsleri, hastalık yapma potansiyellerine göre iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu gruplar ve yol açtıkları klinik tablolar şu şekildedir:
1. Yüksek Riskli HPV Tipleri
En sık Tip 16 ve Tip 18 olarak görülen bu grup, başta rahim ağzı (servikal) kanseri olmak üzere aşağıdaki kanser türleriyle ilişkilidir:
- Servikal kanser
- Penil kanser
- Vulvar ve vajinal kanser
- Orofaringeyal (ağız-boğaz) kanseri
2. Düşük Riskli HPV Tipleri
Bu gruptaki virüsler genellikle kansere yol açmaz ancak siğiller ile ilişkilidir:
- El ve ayaklardaki deri siğilleri
- Genital siğiller
- Ses tellerinde görülen tekrarlayan respiratuar papillamatöz
HPV Enfeksiyonundan Korunma Yolları
HPV enfeksiyonuyla mücadelede en kritik unsur koruyucu yaklaşımdır. Bu yaklaşımın iki temel sütunu aşılama ve düzenli servikal tarama programlarıdır. Aşıların henüz cinsel aktif yaşa gelmeden yapılması, koruyuculuğun en üst düzeye çıkmasını sağlar. Aşılama yaşı 9 yaşına kadar çekilebilmektedir.
Aşılama Takvimi ve Öneriler:
- Kız Çocukları: 11-12 yaş (Aşılanmamış olanlarda 26 yaşa kadar uygulanabilir).
- Erkek Çocukları: 11-12 yaş (Aşılanmamış olanlarda 21 yaşa kadar; bağışıklığı baskılanmış veya riskli gruplarda 26 yaşa kadar uygulanabilir).
HPV Aşıları ve Özellikleri
Günümüzde rekombinant teknoloji ile üretilmiş üç farklı HPV aşısı bulunmaktadır. Aşılar, 15 yaşından önce başlanırsa 2 doz, daha sonraki yaşlarda ise 3 doz olarak uygulanır. Aşı uygulaması öncesinde HPV testi yapılmasına gerek yoktur.
| Aşı Türü | Ticari Adı | Kapsadığı HPV Tipleri | Önlediği Durumlar |
|---|---|---|---|
| İki Valan Aşı | Cervarix® | Tip 16, 18 | Servikal kanserlerin %70'i |
| Dört Valan Aşı | Gardasil® | Tip 6, 11, 16, 18 | Kanserlerin %70'i + Genital siğillerin %90'ı |
| Dokuz Valan Aşı | Gardasil 9® | Tip 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 | Kanserlerin %90'ı + Genital siğillerin %90'ı |
Serviks Kanseri Tarama Programları
Aşılama yapılmış olsa dahi, tarama programlarına devam edilmesi hayati önem taşır. Tarama yöntemleri arasında hücre incelemesi yapan Pap testi (Sitoloji) ve virüs varlığını araştıran HPV testi yer alır.
- 21-29 Yaş Arası: Tarama 21 yaşında başlamalı ve yalnızca Pap testi yapılmalıdır. Sonuç normal ise her 3 yılda bir tekrarlanmalıdır.
- 30-65 Yaş Arası: En çok tercih edilen seçenek Pap ve HPV testinin birlikte yapıldığı ikili test yöntemidir. Sonuçlar normalse 5 yılda bir tarama tekrarlanır.
Test Sonuçlarının Yorumlanması
Test sonuçları, hastanın risk durumunu belirlemek için titizlikle değerlendirilmelidir:
- Pap Testi Anormal: Rahim ağzında hücre değişimleri olduğu anlamına gelir; bu durum her zaman kanser demek değildir ancak takip gerektirir.
- Pap Testi Belirsiz: Hücrelerde anormallik vardır ancak HPV ile ilişkisi net değildir; enfeksiyon veya menopoz kaynaklı olabilir.
- HPV Testi Pozitif: Rahim ağzı kanseri ile ilişkili yüksek riskli tiplerin vücutta bulunduğunu gösterir.
Karma Sonuç Analizi:
- HPV (-) ve Pap Normal: Risk çok düşüktür, 5 yıl sonra rutin kontrol önerilir.
- HPV (+) ve Pap Normal: Virüs doğal yolla temizlenebilir ancak bir yıl içinde ikili test tekrarlanmalıdır.
- HPV (+) ve Pap Anormal: Bu durum doğrudan kanser anlamına gelmez; kolposkopik değerlendirme ve gerekirse cerrahi müdahale planlanır.
Önemli İstatistikler ve Uyarılar
Rahim ağzı kanseri, kadınlarda görülen kanserler arasında 4. sıradadır. Dünyada her 1 dakikada bir kadına bu teşhis konulmakta ve her yıl 300.000 kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Türkiye'de ise her gün 5 yeni olgu ve 2 ölüm bu sebeple gerçekleşmektedir. Unutulmamalıdır ki; HPV aşısı rahim ağzı kanserlerini %90 oranında önlemektedir ve ölümler genellikle aşılama ile tarama programlarına erişemeyen kadınlarda görülmektedir.
