Hemoroid Nedir? Neden Olur?
- Hemoroid, makat bölgesindeki damarların aşırı basınç ve zorlanma nedeniyle genişleyip şişmesiyle oluşan, kronik kabızlık ve hareketsiz yaşam gibi faktörlerle tetiklenen bir hastalıktır.
- Hastalık, yerleşim yerine göre iç ve dış hemoroid olarak ikiye ayrılırken; iç hemoroidler belirtilerin şiddetine göre dört farklı evrede incelenir.
- Tedavi süreci hastalığın evresine göre değişiklik gösterir; erken evrelerde diyet ve ilaç tedavisi uygulanırken, ileri seviyelerde lazer, lastik halka veya cerrahi müdahaleler tercih edilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Hemoroid (Basur) Nedir?
Hemoroid, halk arasında yaygın olarak basur ismiyle bilinen ve makat bölgesinde en sık karşılaşılan hastalıktır. Anal kanalda bulunan ve toplardamarlardan oluşan yumak şeklindeki yapılara hemoroidal yastıkçıklar denir. Vücudun doğal anatomisinde yer alan bu yapılar, makat bölgesindeki aşırı zorlanma ve basınç etkisiyle genişleyerek şişmeye başlar.
Anal kanaldan dışarı doğru sarkan bu şişkinlikler hemoroid oluşumunu tetikler. Genellikle kırmızı veya morarmış renkte görülen bu hemoroidal memeler, sert dışkılama sonrası deride oluşan aşınma ile kanama yapabilir. Beklenmedik anlarda içi pıhtı ile dolabilen bu yapılar; ağrı, iltihaplanma, ödem veya apse gibi ciddi şikayetlere yol açabilir.
Hemoroid Neden Olur?
Yaşam kalitesini doğrudan olumsuz etkileyen hemoroidin oluşumunda pek çok farklı faktör rol oynar. Bu semptomların başında kronik kabızlık ve şiddetli ishal atakları gelmektedir. Uzun süreli ıkınma ve sık dışkılama eylemi, anal kanaldaki basur memelerinin hasar görerek şişmesine ve zamanla dışarı sarkmasına neden olur.
Hemoroid nedenleri arasında öne çıkan diğer faktörler ise şunlardır:
- Aşırı kilo ve obezite problemleri,
- Düzensiz, sağlıksız ve yetersiz lifli beslenme alışkanlığı,
- Hareketsiz bir yaşam tarzı benimsemek,
- Dışkılama sırasında tuvalette çok uzun süre hareketsiz kalmak,
- Ağır sporlarla ilgilenmek veya kontrolsüz ağır kaldırmak,
- Anal ilişkide bulunmak,
- Nadiren de olsa aile öyküsünde bulunan genetik faktörler.
Hemoroid Belirtileri ve Çeşitleri
Hemoroid hastalığı, yerleşim yerine göre iç hemoroid ve dış hemoroid olmak üzere iki ana grupta incelenir. Hastalığın seyri ve belirtileri, bulunduğu bölgeye ve evresine göre değişkenlik gösterir.
İç Hemoroid (İnternal Hemoroid) ve Evreleri
Tıp dilinde internal hemoroid olarak adlandırılan bu tür, anal kanalın iç kısmında yer alır ve yüzeyi mukoza ile kaplıdır. Rektumun iç kısmında bulunduğu için dışarıdan gözle görülmezler. İç hemoroidler kendi içinde dört farklı evreye ayrılır:
- 1. Derece Hemoroid: Çok küçük oldukları için dışarı sarkmazlar. Nadiren kanama ve hafif şişlik yaparlar; tanı ancak rektoskopi ile konulabilir.
- 2. Derece Hemoroid: En belirgin özelliği dışkılama (defekasyon) sırasında ıkınmayla fark edilen şişliklerdir. Zorlanma sonucu kanama görülebilir.
- 3. Derece Hemoroid: Kanama ve kaşıntının yanı sıra iç çamaşırında akıntı ve ıslaklık hissi oluşur. Memeler dışarı sarkar ve genellikle ancak elle müdahale ile içeri itilebilir.
- 4. Derece Hemoroid: En ileri evredir. Memeler her zaman anüs dışındadır ve içeri itilemezler. Şiddetli ağrı, şişlik, akıntı ve kaşıntı belirgindir.
Dış Hemoroid (Eksternal Hemoroid)
Eksternal hemoroid olarak bilinen bu tür, anüsün dış kısmında oluşur ve üzeri cilt ile kaplıdır. Bu memeler her zaman makatın dış kısmında yer aldığı için gözle görülebilir ve dokunulduğunda elle hissedilebilir büyüklüktedir.
Hemoroid Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Hemoroid tedavisi, hastalığın evresine ve şiddetine göre kişiye özel olarak planlanır. Erken evrelerde ağrıyı hafifletmek ve kanamayı durdurmak amacıyla diyet kontrolü, ılık oturma banyoları, dışkı yumuşatıcı ilaçlar ve ağrı kesiciler tercih edilir. Ancak hastalık ilerlemişse cerrahi veya minimal invaziv müdahaleler gerekir.
| Tedavi Yöntemi | Uygulama Amacı ve Özelliği |
|---|---|
| Lazer Koagülasyon | Kesi yapılmadan, lazer ışığı ile hemoroidlerin yok edilmesi işlemidir. Ağrı azdır, gaz/dışkı kaçırma riski yoktur. |
| Lastik Halka (Rubber Band) | Hemoroid memesinin tabanına halka takılarak beslenmesinin kesilmesi ve 7-10 gün içinde düşürülmesidir. |
| Skleroterapi | Hemoroid dokusuna ilaç enjekte edilerek pıhtılaşma ve büzüşme yoluyla dokunun yok edilmesidir. |
| Stapler (Longo Yöntemi) | 3. ve 4. derece hemoroidlerde memelerin yukarı çekilerek sarkmanın önlendiği daha ağrısız bir tekniktir. |
| İnfrared Koagülasyon | Kızılötesi ışık kullanılarak dokuların pıhtılaştırılması ve tedavi edilmesidir. |
| Cerrahi Hemoroidektomi | Açık veya kapalı yöntemle hemoroid paketlerinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. |
Bunların yanı sıra makat içi basıncı düşürmek için Lateral İnternal Sfinkterotomi (kas kesilmesi) veya anestezi altında makat kaslarının genişletildiği Anal Dilatasyon yöntemleri de kullanılabilir. Dış hemoroid vakalarında ise cilt altındaki paketlerin cerrahi eksizyonu gerçekleştirilebilir.
