Güvenin temeli - doğumda ten tene temas -

Temel Güven Duygusunun Oluşumu ve Kültürel Perspektifler

Analitik kuramcı Erik Erikson’a göre, bireyin hayat boyu taşıyacağı temel güven duygusu 0-1 yaş aralığında şekillenmektedir. Kültürel perspektifler de bu sürecin önemini destekler niteliktedir; örneğin Japon kültüründe çocuk, doğmadan önceki yaşantılarıyla birlikte doğduğu an bir yaşında kabul edilir. Kuramsal temeller ve kültürel anlayışlar, var olmanın ilk anlarının kritik önemini hatırlatsa da günümüzde doğum anı bazen gözden kaçırılabilmektedir.

Güven Duygusunun Temeli: Tutarlılık ve İhtiyaçların Karşılanması

Güven duygusu, hem bir his olarak güvenebilmeyi hem de sağlıklı bir bağlanma gerçekleştirebilmeyi ifade eder. Yeni doğan bebeğin beslenme, şefkat ve uyku gibi temel ihtiyaçlarının anne tarafından huzurlu bir ortamda karşılanması bu duygunun temelini oluşturur. Bu süreçte en kritik unsur tutarlılık kavramıdır; ihtiyaçları düzenli ve tutarlı şekilde karşılanmayan bebek, geleceğe dair kaygı geliştirmeye başlar.

Doğum Anı: Varoluşsal Bir Dönüm Noktası

Varoluşçu yaklaşıma göre doğum, insanın rahimden başka bir dünyaya gelişiyle yaşadığı ilk ölüm ve büyük bir şaşkınlık anıdır. Bu ilk an, bebeğin dünya hakkındaki görüşlerinin ve koşullara dair fikirlerinin oluştuğu zamandır. İnsan doğası gereği tutarlı kişilere güvenme eğilimindedir; bu nedenle bakım sürecindeki tutarlı anne tavrının henüz doğum anında sergilenmesi büyük önem taşır.

Ten Tene Temasın (TTT) Kanıta Dayalı Faydaları

Ameliyathane koşulları veya mesleki rutinler nedeniyle bebek bazen anneden uzaklaştırılsa da kanıta dayalı çalışmalar ten tene temasın hayati faydalarını ortaya koymaktadır. Bu uygulamanın sonuçları şunlardır:

• Bebeğin daha sakin olmasını sağlar.
• Ağlama sürelerini azaltır.
• Uykuya geçişi kolaylaştırır.
• Yeni doğan anksiyetesi ve korkusunu minimize eder.
• Anne ile bebek arasındaki maternal bağlanmayı güçlendirir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Güvenli Bağlanma

Dünya Sağlık Örgütü (2003), anne ve bebeğin sağlık durumu uygunsa doğumdan hemen sonra ten temasını önermektedir. Bebeğin anne göğsündeyken rahimdeki güven duygusunu devam ettirdiği ve daha huzurlu olduğu kabul edilmektedir. Bağlanma Kuramı'nın kurucusu Bowlby, bu bağı "beşikten mezara" ifadesiyle tanımlayarak, kısa süreli ayrılıkların bile uzun süreli olumsuz etkiler yaratabileceğini vurgular.

Sosyalleşme Öncesi İlk Arayış: Güven

Hayata dair güven duygusu, henüz sosyalleşme başlamadığı için birincil figür olan annenin bebeğin ihtiyaçlarına verdiği yanıtla ilişkilidir. 1983 yılında yapılan bir araştırma, Amerikalı çocukların %25’inin kaygılı/kaçınmacı bağlanma sergilediğini ve bunun temel nedeninin bedensel yakınlık eksikliği olduğunu göstermiştir. Bağlanma sisteminin öncelikli stratejisi her zaman güvenlik arayışıdır.

Sonuç: Sağlıklı Bir Gelecek İçin İlk Dokunuş

Yeni doğanın ilk ihtiyacı ve arayışı güvendir; bu güveni sağlayacak ilk kişi ise dokuz aylık tanışıklığın getirdiği bağla annedir. Doğum anındaki ten tene temas aceleye getirilmemeli, hem annenin hem bebeğin bu anı hissederek yaşamasına izin verilmelidir. Unutulmamalıdır ki sağlıklı bağlanma için doğum anında ve sonrasında temas esastır.

“Her insanın varlığını idame ettirmesi için günde dört kez, duygusal sağlığını koruması için günde sekiz ve gelişmesi için günde en az on iki kez kucaklanmaya ihtiyacı vardır.” – Virginia Satir

Psk. Dan. Ceren GELMEDİ
Aile Danışmanı

Kaynakça:

1. Ainsworth, M.D.S., et al. (1978). Patterns of attachment.
2. Campops, J.J., et al. (1983). Socioemotional development.
3. Chwo MJ, et al. (2007). A randomized controlled trial of early kangaroo care.
4. Erikson, Erik, H. (1984). İnsanın Sekiz Çağı.
5. Janus, L. (2001). The enduring effects of prenatal experiencing.
6. Main, M. (1990). Touch: The foundation of experience.

(Psikomavi Dergisi Mart 2015 sayısında yayınlanmıştır)