Gebelik ve anemi

Gebelikte Anemi Nedir?

Anemi, kan hemoglobin seviyesinin 11 mg/dl’nin altına inmesi olarak tanımlanan ve gebelik sürecinde en sık karşılaşılan patolojik durumdur. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde görülme sıklığı %50’lerin üzerine çıkabilen bu tablo, anne ölümlerinin %40-60’ından sorumlu tutulmaktadır. Gebelikte anemi vakaları çoğunlukla demir ve folik asit eksikliği nedeniyle oluşmakla birlikte, B12 vitamini eksikliği de önemli bir etkendir.

Gebelikte Demir Eksikliği ve Artan İhtiyaçlar

Gebelik döneminde vücuttaki kan hacminin artması, fetüs ve plasentanın gelişimsel gereksinimleri nedeniyle annenin günlük 4 mg demir ihtiyacı oluşur. Bu miktar, gebelik öncesi dönemin yaklaşık iki katıdır. Gıdalar yoluyla alınan demirin yalnızca %10'u emilebildiği için, hamilelikte dışarıdan ek demir takviyesi kullanımı zorunlu bir hal almaktadır.

Demir Eksikliğinin Anne ve Bebek Üzerindeki Etkileri

Demir eksikliğine bağlı anemi geliştiğinde, hem anne hem de bebek sağlığı ciddi risklerle karşı karşıya kalır. Bu süreçte gözlemlenen temel riskler şunlardır:

• Anne Sağlığı: Halsizlik, çabuk yorulma, mide-bağırsak problemleri, erken doğum riski ve doğum sonu kanama artışı.
• Bebek Sağlığı: Gelişme geriliği, davranış bozuklukları ve erişkinlik döneminde ortaya çıkabilecek hipertansiyon riski.

Tanı ve Tedavi Dozları

Gebeliğin erken dönemlerinde yapılan kan sayımları ile hemoglobin ve ferritin düzeyleri titizlikle takip edilmelidir. Beslenme düzeninde hayvansal et tüketimi ve C vitamini içeren gıdalar ihmal edilmemelidir. Tedavi protokolü genellikle şu şekildedir:

Gebelikte Folik Asit Eksikliği ve Riskleri

Folik asit, gebe beslenmesinde demir ile birlikte merkezi bir rol oynar ve eksikliği gebelerin yaklaşık %30'unda görülür. Gebeliğin erken evrelerinde yaşanan folik asit eksikliği; bebekte yarık dudak-damak ve spina bifida gibi ciddi anomalilere yol açabilmektedir. Ayrıca bu eksikliğin erken doğumu tetiklediği de bilinmektedir.

Folik asit; brokoli, brüksel lahanası ve ıspanak gibi sebzelerde bolca bulunsa da pişirme işlemi sırasında etkinliğini kaybetmektedir. Bu nedenle uzmanlar, gebelik öncesinden itibaren günlük 400 mikrogram folik asit kullanımını önermektedir. Belirgin anemi durumunda tedavi dozu günlük 5 miligram seviyesine çıkarılmalıdır. Özellikle epilepsi ilacı kullananlar ve talasemi taşıyıcıları mutlaka yüksek tedavi dozunda folik asit kullanmalıdır.

Gebelikte B12 Vitamini Eksikliği

Fetüsün artan gereksinimleri nedeniyle gebelikte B12 eksikliği sıkça görülebilir. B12 vitamini eksikliğinin kısırlığa yol açabildiği bilinmektedir. Eksiklik durumunda annede el ve ayaklarda keçeleşme, karıncalanma, halsizlik ve konsantrasyon güçlüğü gibi nörolojik belirtiler ortaya çıkar.

B12 Eksikliği İçin Risk Grupları ve Sonuçları

B12 vitamini eksikliği açısından risk altında olan gruplar şunlardır:

1. Vejetaryen beslenenler
2. Sigara içenler
3. Geçmişte uzun süre doğum kontrol hapı kullananlar

B12 eksikliği yaşayan annelerin bebeklerinde, doğumdan sonraki ilk 6 ayda büyüme-gelişme geriliği ve anemi ile karakterize özel bir sendrom gelişebilir. Hayvansal ette yüksek oranda bulunan bu vitamin, eksiklik durumunda doktor kontrolünde ağızdan veya kas içi enjeksiyon (iğne) yoluyla takviye edilmelidir.