Rahim ağzı kanseri aşıları (Human papilloma virüs aşıları)
- Rahim ağzı kanseri, HPV aşısı ile önlenebilir bir hastalıktır ve aşılamadan önce smear veya HPV testi yapılmasına gerek yoktur.
- Aşı genellikle 9-26 yaş arası kız çocuklarına 3 doz şeklinde önerilse de, 55 yaşına kadar tüm kadınlara uygulanabilmektedir.
- Aşılanma sonrasında da düzenli smear testleri ve yıllık jinekolojik muayeneler ihmal edilmeden devam ettirilmelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Rahim Ağzı Kanseri ve HPV Aşısının Önemi
Dünyada her 2 dakikada bir kadın, rahim ağzı kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir. HPV virüsünün oldukça kolay bulaşması ve hastalığın hayati risk taşımasına rağmen, rahim ağzı kanseri önlenebilir bir hastalıktır. Günümüzde bu kanser türüne karşı en etkili korunma yöntemi aşılamadır.
HPV Aşı Tipleri ve Arasındaki Farklar
Halk arasında rahim ağzı kanseri aşısı olarak bilinen HPV aşıları; Amerika, Avustralya ve Avrupa'daki pek çok ülkede zorunlu aşı programına dahil edilmiştir. Ülkemizde de Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan bu aşılar, farklı tiplere karşı koruma sağlar. Aşılamadan önce smear testi veya HPV testi yapılmasına gerek yoktur.
| Aşı Adı | Koruma Sağladığı HPV Tipleri | Hedeflenen Rahatsızlıklar |
|---|---|---|
| Gardasil | Tip 6, 11, 16 ve 18 | Rahim ağzı kanserlerinin %70'i, genital siğillerin %90'ı |
| Cervarix | Tip 16 ve 18 | Rahim ağzı kanserine karşı temel koruma |
HPV Aşısı Nasıl Uygulanır?
HPV aşı uygulaması, toplamda 3 doz şeklinde ve 6 aylık bir zaman dilimi içerisinde tamamlanır. Aşılar, koldan kas içine (intramüsküler) enjekte edilerek uygulanır. Rutin olarak 9 ile 26 yaş arası kız çocuklarına önerilse de, kişisel aşılama planlamasıyla 55 yaşına kadar tüm kadınların aşılanabileceği belirtilmektedir.
Yaş ilerledikçe ve cinsel partner sayısı arttıkça aşının etkinliğinde azalma görülebilir. Unutulmamalıdır ki HPV aşısı koruyucu bir aşıdır; mevcut bir enfeksiyonu tedavi edici özelliği bulunmamaktadır. Mevcut çalışmalar aşının yaklaşık 10 yıllık koruyuculuğu olduğunu kanıtlamıştır; ancak gelecekte bu sürenin çok daha uzun olduğunun teyit edilmesi beklenmektedir.
HPV Aşısının Yan Etkileri ve Güvenilirliği
HPV aşısının emniyet ve güvenilirliği, 11.000 kadın üzerinde yapılan kapsamlı çalışmalarla test edilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda belirgin bir yan etki gözlenmemiştir. Bununla birlikte, uygulama sonrası şu durumlar yaşanabilir:
- Yaygın Etkiler: Uygulanan kolda ağrı, şişlik ve kızarıklık.
- Nadir Etkiler: Baş dönmesi, göz kararması, halsizlik, yorgunluk, ateş ve bulantı.
- Çok Nadir Etkiler: Nefes darlığı, kaşıntı veya eklem iltihabı.
Gebelik ve Emzirme Döneminde Aşılama
HPV aşısının gebelik döneminde yapılması önerilmemektedir. Ancak aşı yapıldıktan sonra gebe olduğunu fark eden kadınlarda, gebeliğin kürtaj ile sonlandırılması tavsiye edilen bir durum değildir. Diğer yandan, aşı emzirme döneminde güvenle uygulanabilir.
Uzman Önerileri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Erkekler üzerindeki etkileri tam olarak bilinmediği için birçok ülkede erkek çocuklarına rutin olarak önerilmemektedir; fakat Avustralya gibi ülkelerde erkek çocuklar da aşı programına dahil edilmiştir. Türkiye’deki bazı sağlık dernekleri, özellikle 9-13 yaş arası kız çocuklarının rutin olarak aşılanmasını, 13 yaşından büyüklerin de bu korumadan faydalanmasını önermektedir.
Bazı uzmanlar ise genel rutin aşılamadan ziyade, sadece risk faktörü taşıyan kişilerin aşılanmasının daha uygun olacağını savunmaktadır. Aşılanma süreci tamamlansa dahi aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
- Smear testleri aşılamadan sonra da düzenli olarak yapılmaya devam edilmelidir.
- HPV virüsünden korkmak yerine, yılda bir kez 10 dakikalık bir jinekolojik muayene yaptırılmalıdır.
- Basit bir muayene eşliğinde alınan HPV testi ile erken teşhis imkanı ihmal edilmemelidir.
