FELÇ BELİRTİLERİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Şah Damarı Tıkanıklığı ve İnme Riski
Şah damarı tıkanıklığı, beyne giden kan akışının kesintiye uğraması sonucu ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen kritik bir durumdur. Boynun her iki yanında bulunan ve beyni besleyen bu atardamarlardaki darlıklar, genellikle damar sertliği nedeniyle oluşur. Bu durumun en korkulan sonucu ise kalıcı felç gelişimidir.
Şah Damarı Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?
Şah damarındaki darlıklar veya buradan kopan kireç parçalarının beyne ulaşması, vücutta çeşitli uyarı sinyallerine neden olur. Bu belirtiler tam olarak gerçekleşmese de ataklar (küçük felçler) halinde görülebilir ve birer alarm zili olarak kabul edilmelidir. Belirtiler gerileyebileceği gibi kalıcı hasarlara da yol açabilir.
Vücudun yarısında, kolda, bacakta veya yüzde görülen temel belirtiler şunlardır:
- Uyuşma ve karıncalanma hissi,
- Belirgin kuvvet kaybı,
- Felç, dudak kayması veya dudak izinin silinmesi,
- Bulanık görme veya ani görme kaybı,
- Konuşma güçlüğü, konuşamama veya dilde peltekleşme,
- Sözcükleri sıralayamama ve konuşulanları anlayamama,
- Baş dönmesi ve denge kaybı,
- Bilinç kaybı.
Hastaların bir kısmı bu durumun farkında olmayabilir. Özellikle sabah kalkıldığında aile yakınları tarafından fark edilen dudak düşmesi veya dudak izinin kaybolması, şah damarı sorunlarına işaret eden önemli bir bulgudur.
Kimler Risk Altındadır?
Özellikle 60 yaşından sonra veya damar sertliği açısından risk faktörü taşıyan bireylerde şah damarı tıkanıklığı incelemesi hayati önem taşır. Aşağıdaki risk faktörlerinden birine veya daha fazlasına sahip olan kişiler mutlaka tarama tetkikleri yaptırmalıdır:
- Ailede kalp damar hastalığı öyküsü,
- Ailede inme (felç) öyküsü,
- Şeker hastalığı (Diyabet),
- Hipertansiyon (Yüksek tansiyon),
- Yüksek kolesterol,
- Obezite,
- Sigara kullanımı,
- Hareketsiz yaşam tarzı,
- Aşırı alkol tüketimi.
Şah Damarı Tıkanıklığı Tanı ve Tetkik Yöntemleri
Doktor muayenesi sırasında, daralan bölgeden geçmeye çalışan kanın çıkardığı ve "üfürüm" olarak adlandırılan ses duyulabilir. Tanı sürecinde kullanılan temel yöntemler şunlardır:
| Tetkik Yöntemi | Açıklama |
|---|---|
| Şah Damarı Ultrasonu | Çift taraflı olarak uygulanır ve darlığı tespit eder. |
| MR veya BT Anjiyografi | Damar yapısını detaylı görüntülemek için kullanılır. |
| Dijital Anjiyografi (DSA) | Damar darlıklarını teyit eden ileri bir görüntüleme yöntemidir. |
| Diffüzyon MR | Beyne giden kireç parçalarının oluşturduğu hasarı belirlemek için çekilir. |
Kalp ve Şah Damarı İlişkisi: Önemli Uyarı
Şah damarı darlıkları, genel kalp damar hastalıkları kapsamında değerlendirilmelidir. Şah damarında darlık saptanan hastaların %15-20'sinde, son yapılan çalışmalara göre ise %77 gibi yüksek bir oranda kalp damarlarında da darlık görülebilmektedir. Bu nedenle, önemli bir darlığı atlamamak adına hastalar Kalp Anjiyosu ile birlikte kısa süren bir Şah Damarı Anjiyosu ile kombine şekilde değerlendirilmelidir.
Elde edilen tüm tetkik sonuçları, bir Nörolog ve Kalp Damar Cerrahı tarafından titizlikle incelenerek en uygun tedavi kararı verilir.
