Erkek infertilitesi nedenleri

Erkek İnfertilitesi ve Sperm Parametreleri

Erkek infertilitesi, üreme sağlığını etkileyen çeşitli faktörlerin bir sonucu olarak ortaya çıkabilen karmaşık bir durumdur. Bu durum genellikle sperm analizindeki belirli parametrelerin normal sınırların dışında olmasıyla karakterize edilir. Klinik olarak en sık karşılaşılan tablolar arasında sperm sayısının düşük olması (oligozoospermi), sperm hareketlerinin yavaşlığı (asthenozoospermi) ve sperm hücrelerindeki yapısal bozukluklar (teratozoospermi) yer almaktadır. En ileri seviye ise menide hiç sperm hücresinin bulunmadığı azoospermi durumudur.

Erkek İnfertilitesine Neden Olan Temel Faktörler

Erkeklerde kısırlığa yol açan durumlar, biyolojik, genetik veya çevresel faktörlere bağlı olarak gelişebilir. Bu nedenler şu şekilde sıralanmaktadır:

• Varikosel: Testislerdeki toplar damarların tek veya çift taraflı olarak genişlemesi.
• Kabakulak Orchiti: Kabakulak enfeksiyonu sonrası gelişen testis dokusu enfeksiyonu.
• Genetik Anomaliler: Sperm üretimini veya kalitesini etkileyen kalıtsal faktörler.
• Hormon Fonksiyon Bozuklukları: Hipofiz bezinden salgılanan ve sperm yapımını uyaran FSH ve LH hormonlarındaki salgılanım bozuklukları.
• İmmünolojik Nedenler: Vücudun sperm hücrelerine karşı savunma mekanizması geliştirdiği antisperm antikorları.
• İmpotans: Penisin sertleşmemesi durumu.
• Retrograd Ejakulasyon: Sperm sıvısının dışarı boşalamayıp geriye, mesaneye kaçması.
• Çevresel Etkenler: Radyasyon, yüksek ısı ve kimyasal maddelere maruz kalma.

Azoospermi Nedir ve Neden Olur?

Azoospermi, yapılan sperm analizinde (spermiogram) hiç canlı veya cansız sperm hücresine rastlanmaması durumudur. Bu tablo, altta yatan nedene bağlı olarak iki ana grupta incelenir:

1. Sperm yapım bozukluğuna bağlı nedenler.
2. Sperm atım bozukluğuna bağlı nedenler (Obstrüktif/Tıkanıklığa bağlı).

Obstrüktif (Tıkanıklığa Bağlı) Azoospermi

Obstrüktif azoospermi tipinde, testislerde sperm üretimi devam etmesine rağmen, spermlerin dışarı çıkmasını sağlayan kanallarda bir tıkanıklık söz konusudur. Spermler epididim organından geçerek vaz deferens adı verilen taşıyıcı kanallar aracılığıyla penise ulaşır. Ancak enfeksiyon, travma, geçirilmiş cerrahi operasyonlar, prostat veya vezikülo seminalis kistleri gibi durumlar kanal geçirgenliğini bozarak spermin ejakülata (meni) ulaşmasını engeller.

Doğuştan Sperm Kanalı Yokluğu ve Genetik İlişki

Bazı vakalarda, testisten spermi taşıyan vaz deferens kanalı doğuştan tek veya çift taraflı olarak gelişmemiştir. Bu durum genellikle vesikulo seminalis ve epididim organının büyük bir kısmının yokluğu ile birlikte görülür.

Önemli bir tıbbi veri olarak, bu kişilerin %50-80 oranında Kistik Fibrozis adı verilen genetik hastalığın taşıyıcısı olabileceği saptanmıştır. Bu hastalarda, iğne ile testisten sperm elde edilmesi (TESA) ve elde edilen spermlerin mikroenjeksiyon yöntemiyle yumurtaya aktarılması sayesinde çocuk sahibi olmak mümkündür.

Retrograd Ejakülasyon (Geriye Boşalma)

Sperm hücrelerinin dışarı atılamamasının bir diğer nedeni de retrograd ejakülasyondur. Bu durumda meni, penis ucundan dışarı çıkmak yerine mesaneye doğru geri kaçar. Bu tabloya yol açan temel etkenler şunlardır: