ENDOSKOPİK İŞLEMLER

Endoskopi Nedir? Genel Bir Bakış

Endoskopi, tıp literatüründe gastrointestinal endoskopi olarak da adlandırılan; yemek borusu, mide, on iki parmak bağırsağı ve kalın bağırsağın detaylı bir şekilde incelendiği tetkik yöntemlerinin genel adıdır. Bu yöntemler, sindirim sistemi hastalıklarının teşhis ve tedavisinde hayati bir rol oynamaktadır.

Gastroskopi İşlemi ve Uygulama Alanları

Gastroskopi, yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının doğrudan görülerek incelenmesine olanak sağlayan ileri bir görüntüleme yöntemidir. Bu işlem, ucunda ışık ve mikro kamera bulunan ince, yumuşak ve bükülebilen tüp şeklinde bir cihaz yardımıyla gerçekleştirilir.

Gastroskopi Ne Zaman Gereklidir?

Gastroskopi, hem teşhis hem de tedavi amacıyla aşağıdaki durumlarda tercih edilmektedir:

• Yemek Borusu Şikayetleri: Yutma güçlüğü, göğüs arkasında yanma ve ağrı, ağza acı su gelmesi.
• Mide ve On İki Parmak Bağırsağı Sorunları: Karnın üst kısmında ağrı, yanma, ekşime, bulantı, kusma, tedaviye dirençli kansızlık ve nedeni bilinmeyen kilo kaybı.
• Sindirim Sistemi Kanamaları: Ağızdan taze kan gelmesi, kahve telvesi tarzında kusma veya siyah dışkılama.
• Kanser Teşhisi: Yemek borusu ve mide kanserlerinin erken teşhisi.
• Tedavi Edici İşlemler: Darlıkların genişletilmesi, polip çıkarılması, yabancı cisimlerin tahliyesi ve kanama tedavisi.

Gastroskopi, iltihaplı bölgelerin, küçük ülserlerin ve tümörlerin tespit edilmesinde ilaçlı mide filmine göre çok daha güvenilir bir yöntemdir. Ayrıca işlem sırasında ağrısız biyopsi alma imkanı da sunar.

Gastroskopi Hazırlığı ve Anestezi Süreci

İşlemin başarısı için midenin tamamen boş olması şarttır. Bu nedenle hastaların işlemden önceki 8 saat boyunca herhangi bir gıda veya sıvı tüketmemesi gerekmektedir.

İşlem sırasında hastanın konforunu sağlamak amacıyla sedasyon adı verilen özel bir anestezi yöntemi uygulanır. Bu yöntemde tam bir bilinç kaybı yaşanmaz; ancak hasta oldukça rahatlamış ve uykulu bir haldedir. Sedasyon sayesinde işlem esnasında ağrı, nefes darlığı veya bulantı hissedilmez ve işlem sonrasında süreç genellikle hatırlanmaz.

Gastroskopi Sonrası Süreç

İşlem tamamlandıktan sonra hasta yaklaşık 1 saat hastanede dinlendirilir ve aynı gün taburcu edilir. Sakinleştirici ilaçların etkisi nedeniyle hastanın yanında bir refakatçi bulunması önemlidir. İşlem sonrası evde şişkinlik, gaz, kramp ve boğaz ağrısı gibi hafif belirtiler görülebilir; bu bulgular kısa sürede kendiliğinden düzelir.

Kolonoskopi İşlemi: Kalın Bağırsak ve Rektum İncelemesi

Kolonoskopi, kalın bağırsak ve rektumun ucunda ışık ve kamera bulunan esnek bir tüp ile incelenmesi işlemidir. Makattan girilerek gerçekleştirilen bu uygulama, hem teşhis hem de tedavi (polip çıkarma, biyopsi) amaçlı kullanılmaktadır.

Kolonoskopi Hangi Durumlarda Yapılır?

Kolonoskopi Hazırlığı ve Uygulama

Kolonoskopi öncesinde bağırsak temizliği kritik öneme sahiptir. Hazırlık sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

1. Diyet: İşlemden önce katı gıdalar bırakılmalı; su, çay ve meyve suyu gibi berrak sıvılar tüketilmelidir.
2. Kısıtlamalar: Kanla karışabilecek kırmızı sıvılardan kaçınılmalıdır. Gece yarısından sonra aç kalınmalıdır.
3. İlaç Kullanımı: Doktorun tavsiye ettiği bağırsak temizleyici ilaçlar saat 18.00’den itibaren alınmalıdır.

İşlem sırasında hastaya sedatif ve ağrı kesici ilaçlar verilir. Hastanın hayati bulguları (tansiyon, nabız) elektrotlar yardımıyla sürekli izlenir. Hekim gerekli gördüğü bölgelerden biyopsi alabilir veya polipleri temizleyebilir.

Kolonoskopi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Hasta işlemden sonra 1 saat gözlem altında tutulur ve 1 gün istirahat etmesi önerilir. Dışkıda az miktarda kan görülmesi normal kabul edilir; ancak kanama devam ederse doktora başvurulmalıdır. Biyopsi veya polip alımı yapılmadıysa normal beslenme düzenine hemen dönülebilir.

Rektoskopi (Proktoskopi) Nedir?

Rektoskopi, kalın bağırsağın anüse bağlanan 12-15 cm uzunluğundaki son kısmı olan rektumun özel bir aletle incelenmesidir. Bu yöntem, makat ve rektum hastalıklarının tanısında yüksek başarı oranına sahiptir.

Rektoskopi Hazırlığı ve İşlem Detayları

• Diyet: İşlemden birkaç gün önce unlu mamuller, sebze, meyve, baklagiller ve gazlı içeceklerden kaçınılmalıdır.
• Temizlik: İşlem öncesi bağırsakların tam temizlenmesi için temizleyici lavman uygulanmalıdır.
• Uygulama: Rektoskop cihazı ile anüsten itibaren yaklaşık 30-35 cm'lik alan incelenir.
• Konfor: Hasta konforu için sedasyon anestezisi uygulanır ve işlem genellikle 10 dakika sürer.

Rektoskopi; dışkıda kan gelmesi, makat ağrısı, akıntı, fistül ve dışkılama zorluğu gibi şikayetlerin nedenini belirlemek için kullanılır. İşlem sonrası hasta günlük yaşantısına hemen dönebilmektedir.