EL VE EL BİLEĞİ TRAVMALARI
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Radius Alt Uç Kırıkları ve Klinik Özellikleri
Bütün kırık vakalarının yaklaşık %10’u radius alt ucunda meydana gelmektedir. Bu bölgedeki kırıkların büyük bir çoğunluğunu ise Colles kırığı oluşturur. Radius distal metafizinde görülen bu kırık tipinde, distal parça dorsale doğru yer değiştirmiş ve açılanmıştır.
İlk kez 1814 yılında Abraham Colles tarafından tanımlanan bu yaralanma, çoğunlukla açık el üzerine düşme sonucu oluşan dolaylı zorlamalarla veya el bileğine doğrudan gelen darbelerle meydana gelir. Klinik muayenede, distal parçanın dorsale yer değiştirmesi nedeniyle el bileğine yandan bakıldığında karakteristik “çatal sırtı deformitesi” gözlemlenir.
Colles Kırığı Tanı ve Tedavi Süreçleri
Colles kırığı olan hastalarda el bileğinde şiddetli ağrı ve şişlik mevcuttur. Deplasmanın (yer değiştirmenin) fazla olduğu vakalarda dolaşım sorunları veya median sinir lezyonu gelişme riski bulunmaktadır. Tanı konulduktan sonra tedavi süreci şu şekilde ilerler:
- Konservatif Tedavi: Kırık kapalı olarak redükte edildikten sonra, ön kol pronasyonda olacak şekilde uzun kol alçı tespiti uygulanır.
- Alçı Değişimi: 3-4 hafta sonra dirseği serbest bırakmak amacıyla kısa kol alçı tespitine geçilir.
- Yaşlı Hastalar: Eklem sertliğini önlemek için doğrudan kısa kol alçı tespiti önerilebilir.
- İyileşme Süresi: Erişkinlerde kırığın kaynama süresi genellikle 6-8 hafta arasındadır.
Colles Kırığında Görülebilecek Komplikasyonlar
Kırık sonrası iyileşme döneminde veya travma anında bazı komplikasyonlar gelişebilir:
- Median sinir yaralanması
- Vasküler (damarsal) yaralanma
- Ekstansör polisis longus tendon rüptürü
- Sudeck atrofisi
Smith, Barton ve Şoför Kırıkları
Smith Kırığı (Ters Colles): Kırık hattı yine radius distal metafizindedir; ancak deplasman ve açılanma dorsale değil, volare (avuç içine) doğrudur. El bileği fleksiyondayken üzerine düşme veya doğrudan travma ile oluşur. Tedavisi Colles kırığında olduğu gibi konservatiftir ve uzun kol alçı tespiti uygulanır.
Barton Kırığı: Radius alt ucunun eklem içini ilgilendiren (intraartiküler) kırığıdır. İki tipi mevcuttur:
| Kırık Tipi | Özellikleri |
|---|---|
| Dorsal Barton | Radius alt uç eklem yüzünün dorsal kenar kırığı ve radyokarpal çıkık. |
| Volar Barton | Radius alt uç eklem yüzünün volar kenar kırığı ve radyokarpal çıkık. |
Şoför Kırığı: Bu kırık tipi, radial stiloid çıkıntısının izole kırığı olarak tanımlanmaktadır.
Karpal Kemik Kırıkları: Skafoid Kırığı
Açık el üzerine düşme sonucunda skafoid kemik, radius ile karpal kemikler arasında sıkışarak kırılabilir. Özellikle anatomik enfiye çukurunda hassasiyet, ağrı ve şişlik en belirgin bulgudur. Kırık genellikle ayrılmamış olduğu için ilk grafilerde görülmeyebilir.
Klinik şüphe durumunda, kırık varmış gibi kabul edilerek başparmağı da içeren kısa kol alçı tespiti uygulanmalıdır. 15 gün sonra çekilen kontrol grafilerinde, kemik uçlarındaki rezorbsiyon sayesinde kırık hattı belirginleşir. Tanıda güçlük yaşanırsa bilgisayarlı tomografi (BT) veya sintigrafiden yararlanılabilir. Skafoid kırığının komplikasyonları arasında kaynamama, avasküler nekroz ve dejeneratif artrit yer alır.
Metakarp Kırıkları ve Tedavi Yaklaşımları
Metakarp bölgesinde görülen kırıklar, el fonksiyonları açısından kritik öneme sahiptir:
- Bennett Kırığı: Birinci metakarp kaidesinin eklem içi kırığı ve çıkığıdır. Kapalı redüksiyonu zordur; başarısız olunursa açık redüksiyon uygulanır.
- Rolando Kırığı: Birinci metakarp kaidesinde görülen, T veya Y şeklinde olan eklem içi kırıktır; Bennett'ten farkı çıkık olmamasıdır.
- Boksör Kırığı: Beşinci metakarp distalinde, dorsale açılanma gösteren kırıktır. Genellikle yumruk atma sonucu oluşur ve kapalı redüksiyon ile tedavi edilir.
Önemli Not: Eklem sertliklerini önlemek amacıyla, metakarp ve falanks kırıklarında tespit süresi 3 haftayı geçmemelidir.
