Effect of the “Thank You-T” gratitude education program (TYGEP-T) on gratitude levels of Turkish elementary school teachers1
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Giriş: Pozitif Psikoloji ve Eğitimde Yeni Bir Yaklaşım
Son yıllarda psikoloji literatüründe büyük ilgi gören Pozitif Psikoloji yaklaşımı, geleneksel psikolojinin aksine bireylerin eksikliklerine değil, hayatı yaşanmaya değer kılan güçlü yönlerine odaklanmaktadır. Bu yaklaşımın eğitim alanındaki yansıması olan pozitif eğitim anlayışı, öğrencilerin ve ailelerin mevcut potansiyellerini geliştirmeyi hedefler. Bu sürecin en temel yapı taşlarından biri olan minnettarlık, bireyin aldığı maddi veya manevi destek karşısında hissettiği olumlu bir duygu ve karakter gücü olarak tanımlanmaktadır.
TYGEP-T: Öğretmenler İçin Minnettarlık Eğitim Programı
Bu çalışma, Türk ilkokul öğretmenlerinin minnettarlık düzeylerini artırmak amacıyla geliştirilen "Teşekkür Ederim-Ö" Minnettarlık Eğitim Programı (TYGEP-T)'nın etkililiğini incelemektedir. Programın temel amacı, öğretmenlerin minnettarlığı fark etme ve ifade etme becerilerini geliştirmek ve bu kavramı okul kültürünün bir parçası haline getirmektir.
Araştırmanın Metodolojisi ve Katılımcı Grubu
Araştırmada, deney ve kontrol gruplu, ön-test, son-test ve izleme ölçümlü deneysel bir desen kullanılmıştır. Çalışmaya dair temel veriler şu şekildedir:
- Katılımcılar: Bir devlet ilkokulunda görev yapan 23 gönüllü öğretmen (11 deney, 12 kontrol grubu).
- Ölçme Aracı: 16 maddelik, 9'lu Likert tipindeki Kısa Minnettarlık, Küskünlük ve Takdir Testi (S-GRAT).
- Program Yapısı: Her biri 90 dakika süren, toplam 5 haftalık psiko-eğitim oturumları.
TYGEP-T Eğitim Programı Oturum İçerikleri
Program, öğretmenlerin mesleki ihtiyaçları ve gelişim düzeyleri dikkate alınarak yapılandırılmıştır. Oturumların genel hedefleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Oturum | Temel Hedefler | Temel Aktiviteler |
|---|---|---|
| 1 | Tanışma ve minnettarlığın faydalarını kavrama | Yol Haritası etkinliği, minnettarlık listeleri oluşturma |
| 2 | Minnettarlığın bileşenlerini (niyet, maliyet, fayda) anlama | Yansıtma oyunu, bileşenlerin teorik sunumu |
| 3 | Günlük hayatta minnettarlığı deneyimleme | Boş Oda etkinliği, yaşantısal paylaşımlar |
| 4 | Minnettarlığı ifade etme ve okul kültürüne aktarma | Minnettarlık mesajı yazma, okul temelli çalışma planlama |
| 5 | Kazanımları günlük hayata uygulama ve kapanış | Sevgi Mektupları etkinliği, katılım belgesi dağıtımı |
Araştırma Bulguları ve İstatistiksel Analiz
Yapılan analizler sonucunda, TYGEP-T programının öğretmenlerin toplam minnettarlık puanları üzerinde anlamlı bir artış sağladığı görülmüştür. Ancak, bu etkinin kalıcılığına dair veriler farklılık göstermektedir.
Alt Boyutlar Üzerindeki Etkiler
Çalışmada minnettarlığın üç alt boyutu detaylı olarak incelenmiştir:
- Yoksunluk Hissinin Olmaması (LOSD): Program sonrasında anlamlı bir artış gözlenmiş, ancak izleme testinde bu etki kalıcı olmamıştır.
- Basit Takdir (SA): Deney grubunda puan artışı olsa da kontrol grubu ile kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşmamıştır.
- Başkalarının Takdiri (AO): Programın en etkili olduğu alandır. Hem son-testte hem de izleme testinde anlamlı ve kalıcı bir artış saptanmıştır.
Tartışma: Kültürel Bağlam ve Okul İklimi
Araştırma sonuçları, TYGEP-T'nin özellikle başkalarının takdiri (AO) boyutunda kalıcı bir değişim yarattığını göstermektedir. Bu durum, Türkiye'nin toplulukçu kültür yapısı ve sosyal destek mekanizmalarıyla ilişkilendirilmektedir. Öğretmenlerin minnettarlık düzeylerinin artması; okul bağlılığını güçlendirmekte, tükenmişlik hissini azaltmakta ve öğretmen-öğrenci ilişkilerini olumlu yönde etkilemektedir.
Araştırmanın Sınırlılıkları ve Öneriler
- Kalıcılık: Minnettarlık eğitimlerinin etkisi zamanla azalma eğilimindedir; bu nedenle sürece yayılan takip çalışmaları yapılmalıdır.
- Kapsam: Gelecek çalışmalarda okul yöneticileri, öğrenciler ve velilerin de sürece dahil edilmesi, pozitif okul ikliminin sürdürülebilirliği açısından kritiktir.
- Uygulama Zamanı: Eğitimlerin, öğretmenlerin daha zinde olduğu zaman dilimlerinde (örneğin hafta sonu) yapılması verimliliği artırabilir.
Sonuç olarak, TYGEP-T programı öğretmenlerin minnettarlık farkındalığını artırmada etkili bir araçtır. Bu tür programların yaygınlaştırılması, hem öğretmenlerin esenliğini hem de toplumun genel mutluluk düzeyini destekleme potansiyeline sahiptir.
