SINIRLAR

Sorumluluk Bilinci ve Sınırları Belirlemenin Önemi

Bireyler olarak yaşamın her alanında belirli görevlerin sorumluluklarını üzerimize almak durumundayız. Ancak sorumluluk almanın en temelinde, nelerin görevimiz olduğunu ve nelerin olmadığını net bir şekilde bilmek yatar. Bu ayrımı yapamamak, hem profesyonel hem de kişisel yaşamda ciddi bir karmaşaya ve tükenmişliğe yol açabilir.

İş Hayatında Görev Tanımı ve Sorumluluk Karmaşası

Bir iş yerinde çalışmaya başlayan bir bireyi ele alalım. Eğer bu kişiye hangi konulardan sorumlu olduğu veya hangi pozisyon için işe alındığı net bir şekilde belirtilmemişse, ciddi bir belirsizlik süreci başlar. Bu durumda kişi, kendisine verilen her görevi kendi asli sorumluluğuymuş gibi hisseder ve karşı koyma hakkının farkında olmaz.

Bu belirsizliğin doğal bir sonucu olarak birey, aşırı iş yükü ve yorgunluktan dolayı asıl görevlerine yetişemez hale gelir. Süreç genellikle işten ayrılma veya kovulma ile sonuçlanır. Bu durumun adaletsizliği aşikârken, benzer bir senaryoyu neden özel hayatımızda da uyguladığımızı sorgulamak gerekir. Özel hayatımızda da bazen her şey bizim sorumluluğumuzmuş gibi davranarak kendimize yükleniriz.

Somut ve Soyut Sınırlar Arasındaki Farklar

Yaşamda sınırları fark etmek ve belirlemek bazen kolay, bazen ise oldukça güçtür. Sınırları şu iki kategoride incelemek mümkündür:

• Somut Sınırlar: Kendinize ait bir arazinin tapusuna sahip olmak ve etrafına çit çekmek buna en iyi örnektir. Dışarıdan bakanlar mülkünüzü görür ve bu sınırları ihlal etmezler. İhlal ettikleri takdirde ise sonuçlarına katlanacaklarını bilirler.
• Soyut Sınırlar: Bu sınırlar dışarıdan net bir şekilde görülmezler. Yapmak istemediklerimiz ve yapamayacaklarımız, bizim kendimize ait alanımızda koyduğumuz soyut sınırlardır.

Sınır İhlallerinin Nedenleri ve Sonuçları

Genellikle soyut sınırlarımızı; insanları kırmamak veya başkalarının gözünde kötü bir imaj çizmemek adına kaldırır ya da ihmal edilmesine izin veririz. İlginç olan şudur ki; sınırlarımızı ihlal edenler genellikle yabancılar değil, en yakınlarımızdır.

Sınır ihlali yapan başlıca kişiler şunlardır:

• Ebeveynler
• Kardeşler
• Eşler
• Çocuklar

Sınır İhlallerinin Psikolojik Etkileri

Sınırlarımız ihlal edilmeye devam ettikçe kişisel alanımız daralır ve kendimizi kelimenin tam anlamıyla sıkışmış hissederiz. Bu durumun birikimi aylar ya da yıllar sürse de sonunda kaçınılmaz psikolojik sorunlar baş gösterir. Kişilik değişiklikleri, öfke kontrol sorunları ve depresyon bu sürecin en belirgin sonuçları arasındadır.

İnsanlara ne zaman "hayır" demeniz gerektiğini bilmek ve nelerin sorumluluğunuzda olmadığını idrak etmek hayati önem taşır. Bu döngüyü kırmak ve hayatınızın kontrolünü elinize almak için asla geç kalmış sayılmazsınız.