Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunda Erken Keşif Hayat Kurtarır
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Erken Keşif Hayat Kurtarır: DEHB Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), günümüzde çocuklarda sıkça karşılaşılan ancak genellikle yanlış anlaşılan nörolojik tabanlı bir durumdur. Her ders çalışmayan çocuğu "dikkati dağınık", her hareketli çocuğu ise "hiperaktif" olarak nitelendirmek doğru bir yaklaşım değildir. DEHB, çocuğun dürtülerini kontrol edememesi ve bünyesinin bu sistemle çalışmasıyla ilgili tıbbi bir gerçekliktir.
DEHB’nin Bilimsel Temeli ve Beyin Yapısı
DEHB, sadece bir davranış bozukluğu değil, beynin çalışma prensibiyle ilgili bir hastalıktır. Yapılan araştırmalar, beynin ön lobundaki iki nörotransmitterin sinyal zayıflığı veya bozukluğu ile bu durumun ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu süreçte beyin, kişiye sürekli olarak "durma", "aklına geleni yap" ve "koş" gibi komutlar vererek uçuşan düşünceleri tetikler.
Ailelerin Yanılgıları ve "Zeki Ama Çalışmıyor" Fenomeni
Aileler genellikle çocuklarının televizyon izlerken odaklanabildiğini ancak ders başında saatlerce oyalandığını belirterek durumun ciddiyetini fark edemeyebilirler. Ancak bilinmelidir ki zeki veya çok zeki olmak, DEHB tanısı almanın ilk şartlarından biridir. Çocuk çalışmıyor değil, çalışamıyor; çünkü işlerini sıraya koyma ve organize etme becerileri oldukça zayıftır.
| Durum | Normal Organizasyon | DEHB'li Bireyde Organizasyon |
|---|---|---|
| Mutfaktan Meyve Alma | Tek seferde tabak, meyve ve servis araçlarını getirir. | Aynı işlem için en az 5 kez mutfağa gidip gelir. |
| İş Akışı | Mantıklı bir sıralama ve planlama yapar. | İşleri sıraya koyamaz, hangisini önce yapacağını bilemez. |
Odaklanma Sorunu ve Çeldiricilerin Etkisi
DEHB'li bireylerde odaklanma sorunu, sadece bir görüntüye bakmak değil, zihinsel bir organizasyon bozukluğudur. Bu kişiler, öğrenme sürecinde çevredeki tüm çeldiricilere yakalanırlar.
- Yetişkinlerde DEHB: Araç kullanırken yola odaklanmak yerine diğer araçların plakalarını ezberlemek gibi uyaranların tuzağına düşmek.
- Çocuklarda DEHB: Tüm uyaranların cazip gelmesi nedeniyle etkinliklerin yarım kalması ve sürekli yeni bir aksiyon arayışı.
DEHB Belirtileri Nelerdir?
Çocuğunuzda aşağıdaki belirtileri gözlemliyorsanız, bir uzmana danışmanız kritik önem taşır. Belirtilerin genellikle 7 yaşından önce başlamış olması beklenir:
- Dürtüsellik: Sırasını bekleyememe, söz kesme ve düşünmeden hareket etme.
- Akademik Zorluklar: Ödevleri unutma, eşyaları kaybetme ve basit hatalar yapma.
- Fiziksel Hareketlilik: Yerinde duramama, sürekli el-ayak sallama veya huzursuzluk.
- İletişim Sorunları: Aşırı hızlı veya yavaş konuşma, dinlemiyor gibi görünme.
- Zihinsel Dağınıklık: Beyinde birçok dosya açık kalmış gibi görünen dalgınlık hali.
Genetik Geçiş ve Yetişkin Formu
DEHB genetik kökenli bir bozukluktur. Eğer ebeveyn olarak sizde de kısa süreli hafıza sorunları, sürekli bir yerlere geç kalma, işleri bitirememe ve çeldiricilerden kolay etkilenme gibi durumlar varsa, çocuğunuz risk altında olabilir. Bu durum, hastalığın yetişkin formu özelliklerinin sizde de devam ettiğinin bir göstergesi olabilir.
Tedavi ve Psikoterapi Desteği
DEHB ile yaşamak çocuk için oldukça güç bir süreçtir. Bu hastalığı tanımak, çocuğa ek bir suçluluk duygusu yüklememek adına hayati önem taşır. Psikoterapi desteği ile DEHB tedavisi mümkün olan bir durumdur. Doğru müdahale ile çocuğun kendi potansiyeline en yakın seviyeye ulaşması sağlanabilir.
Erken keşif, çocuğunuzun gelecekteki akademik ve sosyal başarısı için en önemli adımdır.
Pedagog Afife SELVİTOPU
Anne/Bebek/Çocuk/Ergen Terapisti
