Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (dehb) ve özgül öğrenme güçlüğü (öög) olan çocukların öğretmenlerine öneriler
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Sınıf Yönetiminde Bireysel Farklılıklar ve Temel Yaklaşımlar
Eğitim ve öğretim sürecinde her öğrencinin kişilik özellikleri ve öğrenme becerilerinin aynı olmadığını kabul etmek, başarının ilk adımıdır. Özellikle Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Özel Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG) tanısı almış çocukların eğitiminde, bireysel farklılıklar her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Öğrencinin zihinsel kapasitesini ortaya koyan ve benlik saygısını geliştiren bir eğitici çevre oluşturmak, akademik performansı doğrudan etkiler.
Öğrencilere yaklaşırken şu temel prensipler benimsenmelidir:
- Öğrenciye saygı duyulmalı ve bu konuda model olunmalıdır; saygı gören çocuk, özgüven kazanarak toplumsal kabul görür.
- Öğrencinin istek ve düşüncelerine karşı empatik bir yaklaşım sergilenmelidir.
- Öğrencinin durumuyla ilgili sınıfta paylaşım yapılacaksa, mutlaka öğrenci ve ailesinden izin alınmalıdır.
- "Tembel, yaramaz, aptal" gibi benlik değerini düşüren etiketlerden kaçınılmalı, akran zorbalığına karşı önlem alınmalıdır.
- Okul kuralları ve yaptırımlar, dönemin başında net bir şekilde açıklanmalıdır.
- Eleştiri süreci asla diğer öğrencilerin önünde gerçekleştirilmemelidir.
Dikkatsizlik Sorunuyla Başa Çıkma Yöntemleri
Sınıf İçi Düzen ve Yerleşim
Dikkatsizlik problemi yaşayan öğrencilerin akademik odağını artırmak için fiziksel çevre optimize edilmelidir. Öğrenci, öğretmene yakın bir sırada oturtulmalı; pencere kenarı, arka sıralar veya dikkat dağıtıcı görsellerin yoğun olduğu duvarlardan uzak tutulmalıdır. Sınıfta iki DEHB’li öğrencinin yan yana oturmasına izin verilmemeli, yanlarına olumlu model oluşturacak arkadaşlar yerleştirilmelidir.
Yönerge ve Materyal Kullanımı
Öğrenciye verilen görevlerin netliği, uygulama başarısını belirler. Bu süreçte şu stratejiler uygulanabilir:
- Açık ve Net Yönergeler: Soyut kavramlardan kaçınılmalı, somut örnekler verilmelidir.
- Dikkat İşaretleri: Öğrenciyle önceden belirlenmiş özel bir el işareti veya kelime ile odaklanma sağlanmalıdır.
- Görsel Destek: Sözel yönergeler görsel materyallerle desteklenerek odaklanma süresi artırılmalıdır.
- Parçalı Görevler: Çalışmalar molalarla bölünmeli ve her bölüm tamamlandığında öğrenci desteklenmelidir.
- Okuma Desteği: Satır takibi için kitap ayıracı veya parmakla takip yöntemine izin verilmelidir.
Hareketlilik ve Enerji Yönetimi
Hiperaktif öğrencilerin enerjilerini doğru kanallara yönlendirmek, sınıf disiplinini korumak açısından kritiktir. Öğrenciye kalem açma veya sınıf defterini taşıma gibi fiziksel görevler verilerek enerjisini harcaması sağlanabilir. Ayrıca, tüm sınıfın katılabileceği kısa fiziksel mola aralıkları düzenlenmelidir.
| Strateji | Uygulama Şekli |
|---|---|
| Esnek Hareket Alanı | Sınıf içinde düzeni bozmadan ayağa kalkmasına veya iki farklı yer arasında geçiş yapmasına izin verilebilir. |
| İnce Motor Faaliyetleri | Kağıt karalama veya küçük objelerle oynama gibi davranışlara zaman zaman müsamaha gösterilmelidir. |
| İnteraktif Öğrenme | Laboratuvar gibi materyal odaklı ortamlar kullanılarak dikkat ve enerji dengelenmelidir. |
| Geçiş Süreleri | Hareketli bir etkinlikten sakin bir sürece geçerken öğrenciye ek süre tanınmalıdır. |
Dürtüsellik ve Agresif Davranışların Kontrolü
Dürtüsellik yönetimi, net kurallar ve tutarlı geri bildirimler gerektirir. Hafif düzeydeki dürtüsel davranışlar, çevreye zarar vermediği sürece görmezden gelinmelidir. Kurallar çocukların göz hizasında asılı olmalı ve kurallara uyulduğunda pozitif pekiştireçler kullanılmalıdır.
Öfke kontrolü sağlamak için öğrenciye; kızgın yüz ifadesi, kalp çarpıntısı ve ses tonu değişikliği gibi fiziksel belirtileri tanıması öğretilmelidir. Kontrol kaybı yaşanmadan önce duygularını sözelleştirmesi teşvik edilmeli, gerekirse sakinleşmesi için güvenli bir alana gönderilmelidir. Hatalı davranışlarda ceza, olaydan hemen sonra verilmeli ve suçlayıcı olmayan bir dil kullanılmalıdır.
Çalışma Alışkanlıklarını Geliştirme ve Akademik Başarı
Öğrencinin başarısını artırmak için ödevlerin zorluk seviyesi titizlikle ayarlanmalıdır. Çok zor görevler engellenme hissi, çok kolay görevler ise sıkılma yaratır. Akademik derslerin, enerjinin en yüksek olduğu gün ortasına yayılması stratejik bir hamledir.
Sınav ve Değerlendirme Süreçleri
- Sınavlar mümkün olduğunca çoktan seçmeli formatta hazırlanmalıdır.
- Önemli yönergelerin altı çizilmeli veya koyu renkli yapılmalıdır.
- Yazım hataları veya noktalama işaretlerinden ziyade, içerik başarısı değerlendirilmelidir.
- Yavaş çalışan öğrencilere ek süre verilmeli, cevaplarını kontrol etmeleri sağlanmalıdır.
Matematik ve Okuma Teknikleri
Matematik işlemlerinde parmakla sayma veya hesap makinesi kullanımına (belirli durumlarda) izin verilmelidir. Okuma sürecinde ise noktalama işaretlerinin farklı renklerle belirtilmesi, öğrencinin doğru nefes alarak anlamlı okuma yapmasına yardımcı olur. Başarı ne kadar küçük olursa olsun ödüllendirilmeli ve ev-okul arasındaki iletişim kanalları her zaman açık tutulmalıdır.
