DEPRESYON TÜRLERİ

Depresyon ve Günlük Hayata Etkileri

Depresyon, bireyin gündelik veya mesleki sorumluluklarını yerine getirme yetisini kısıtlayan hastalıklar arasında ilk sırada yer almaktadır. Kalp hastalıkları, şeker hastalığı ve hipertansiyon gibi kronik rahatsızlıklarla kıyaslandığında, işlevsellik kaybı açısından en yüksek etkiye sahip olan tablodur. Depresyonun pek çok farklı türü bulunmakla birlikte, klinik pratikte en sık major depresyon ve distimi vakalarıyla karşılaşılmaktadır.

Major Depresyon (Ağır Depresyon)

Depresyon türleri arasında en yaygın görüleni olan major depresyon, ciddi bir beyin hastalığıdır. Toplumdaki yaygın yanlış kanının aksine, bu durum kişinin kişilik yapısıyla ilgili bir zayıflık değil; yoğun olumsuz düşüncelerle karakterize biyolojik bir süreçtir. Major depresyonun profesyonel bir tedavi desteği almadan kendiliğinden düzelmesi pek mümkün görülmemektedir.

Major depresyonun temel belirtileri şunlardır:

• Günün büyük bir bölümünde mutsuz, keyifsiz, çökkün veya boşlukta hissetme,
• Gündelik aktivitelere karşı ilginin belirgin şekilde azalması,
• İştah değişikliğine bağlı belirgin kilo artışı veya kaybı,
• Aşırı uykusuzluk (insomnia) ya da aşırı uyuma hali,
• Düşünce süreçlerinde ve fiziksel hareketlerde yavaşlama,
• Gün boyu süren bitkinlik, halsizlik ve enerji kaybı,
• Dikkat dağınıklığı, unutkanlık ve karar vermede güçlük çekme,
• Kendini değersiz hissetme, suçluluk duygusu ve aşırı karamsarlık,
• Tekrar eden ölüm ve intihar düşünceleri.

Bu hastalık, düzenli takip ve tedavi edilmediği takdirde tekrarlama eğilimi gösterir. Her tekrarda hastalığın şiddeti ve görülme sıklığı artış gösterebilir.

Atipik Depresyon

Atipik depresyon, major depresyonun belirli semptomlarla ayrışan bir alt dalıdır. Bu türü diğerlerinden ayıran en temel özellik, kişinin olumlu olaylar karşısında geçici de olsa neşelenebilmesidir. Güzel bir haber almak veya sosyal çevrede vakit geçirmek duygu durumunu anlık iyileştirebilir; ancak bu neşe hali kalıcı değildir.

Atipik depresyonun karakteristik özellikleri şunlardır:

• Beklenenin aksine aşırı iştah ve aşırı uyuma eğilimi,
• Vücutta yaygın ağrılar ve kollarda/bacaklarda ağırlık hissi,
• Reddedilmeye karşı gelişen aşırı hassasiyet.

Bu tür, belirli terapi yöntemlerine ve ilaç tedavilerine daha hızlı yanıt verdiği için doğru teşhis konulması kritik önem taşır.

Doğum Sonrası (Postpartum) Depresyon

Genellikle doğumu takip eden ilk bir ay içerisinde gelişen bu türde, belirtiler özellikle akşam saatlerinde şiddetlenir. Doğum sonrası depresyon, mutlaka profesyonel müdahale gerektiren ciddi bir durumdur; tedavi edilmediği takdirde anne ve bebek arasındaki bağda kalıcı sorunlara yol açabilir.

Tabloya hakim olan başlıca semptomlar:

• Şiddetli hüzün, boşluk duygusu veya duyarsızlık,
• Aşırı yorgunluk ve enerji azlığı,
• Bebeğe zarar verme korkusu veya bebeği yeterince sevemediğine dair endişeler,
• Dikkat sorunları, unutkanlık ve huzursuzluk hali,
• Panik ataklar, ağlama krizleri ve aşırı sinirlilik,
• Suçluluk duygusu ve karamsarlık.

Erken yaşta (ergenlik sonrası) doğum yapanlarda ve daha önce depresyon geçmişi olan bireylerde risk daha yüksektir.

Distimik Bozukluk (Kronik Depresyon)

Distimik bozukluk, en az iki yıl boyunca kesintisiz devam eden hafif depresif belirtilerle tanımlanır. Belirtilerin şiddeti major depresyona göre daha düşük olsa da, sürenin uzunluğu kişiyi daha derinden etkileyebilir. Hastalar bir süre sonra bu durumu bir hastalık olarak değil, kendi kişilik özelliği olarak benimseyerek tedavi arayışından uzaklaşabilirler.

Psikotik Özellikli Depresyon

Major depresyon belirtilerine halüsinasyon ve hezeyanların (sanrı) eşlik ettiği çok ciddi bir tablodur. Kişi, gerçekte olmayan sesler duyabilir, görüntüler görebilir veya organlarının çürüdüğü, takip edildiği, cezalandırıldığı gibi gerçek dışı düşüncelere kapılabilir. Kendine zarar verme ve intihar riski çok yüksek olduğu için psikiyatrist değerlendirmesi sonrası yatarak tedavi gerekebilir.

Katatonik Özellikli Major Depresyon

Depresyonun en şiddetli formlarından biridir ve temel olarak hareket bozukluklarıyla kendini gösterir. Kişinin hal ve hareketlerinde aşırı yavaşlama, yemek yememe, konuşmama veya tamamen dona kalma (stupor) görülür. Hastalar bazen tuhaf beden pozisyonlarını uzun süre koruyabilir veya karşısındakinin hareketlerini taklit edebilir. Bu ağır tabloda, uzman onayıyla genellikle yatarak tedavi süreci planlanır.