DEPRESYON NEDİR VE DEPRESYONDA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR?

yalnızca üzgün olmak değildir. Bazen hiçbir şey hissetmemektir. Bazen her şey yolundayken bile içten içe tükenmektir. Bazen de “herkes böyle hissediyor” diye geçiştirilen ama insanın iç dünyasında derin izler bırakan bir deneyimdir.

Bu yazıda depresyonu yalnızca tanımlamakla kalmayacağız; nasıl anlaşılır, nasıl yaşanır, neden sürer ve terapide nasıl ele alınır sorularına da birlikte bakacağız. Çünkü depresyon, konuşuldukça hafifleyen bir yüktür. 

Depresyon, bireyin duygu, düşünce, davranış ve beden alanlarını etkileyen; süreklilik gösteren bir ruhsal durumdur. Günlük hayatta yaşanan geçici üzüntülerden farklı olarak, depresyon kişinin yaşamla kurduğu bağı zayıflatır.

• Sadece üzgün hissetmek değildir
• Sadece “zayıflık” ya da “kişilik sorunu” değildir
• Sadece “kafaya takmamakla” geçmez

Depresyon; biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkar.

Depresyonun en sık görülen belirtileri

Her depresyon aynı şekilde görünmez. Bazı insanlar ağlarken, bazıları hiçbir şey hissedemez. Ancak sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

Duygusal Belirtiler

• Sürekli mutsuzluk, boşluk ya da umutsuzluk hissi
• Eskiden keyif veren şeylerden artık zevk alamama
• Suçluluk, değersizlik, yetersizlik duyguları

Bilişsel (Düşünsel) Belirtiler

• “Ben zaten başaramam” gibi otomatik olumsuz düşünceler
• Geleceğe dair karamsar beklentiler
• Kendini sürekli eleştirme

Davranışsal Belirtiler

• Sosyal ortamlardan kaçınma
• Erteleme, isteksizlik, geri çekilme
• Günlük sorumlulukları yerine getirmekte zorlanma

Fiziksel Belirtiler

• Uyku problemleri (çok uyuma ya da uykusuzluk)
• İştah değişiklikleri
• Sürekli yorgunluk, bedensel ağrılar 

“Her şeyim var ama yine de iyi hissetmiyorum”

Depresyonu en zorlaştıran cümlelerden biri şudur:

“Aslında her şey yolunda ama ben yine de mutsuzum.”

Bu durum, depresyondaki kişinin kendisini daha da suçlamasına neden olabilir. Oysa depresyon, dış koşullardan bağımsız olarak da ortaya çıkabilir.

Çünkü:

• Beyin kimyası etkilenmiş olabilir
• Bastırılmış duygular uzun süredir taşınıyor olabilir
• Kişi, sürekli güçlü olmak zorunda kalmış olabilir

Depresyon, çoğu zaman “çok uzun süre idare etmiş olmanın bedeli” olarak karşımıza çıkar.

Depresyon neden sürer?

Depresyon yalnızca başlamaz; kendini sürdüren döngülerle devam eder.

Örneğin:

• Kişi kendini yorgun hisseder
• Yorgun olduğu için hiçbir şey yapmaz
• Hiçbir şey yapmadıkça suçluluk hisseder
• Suçluluk arttıkça daha da geri çekilir

Bu döngü, kişinin kendi başına çıkmakta zorlandığı bir hale gelir. İşte terapi tam olarak bu noktada devreye girer.

Depresyonda “iyi niyetli ama zararlı” olabilecek yaklaşımlar

Depresyondaki birine söylenen bazı cümleler iyi niyetlidir ama iyileştirici değildir:

• “Pozitif düşün”
• “Daha kötüsü var”
• “Takma kafana”
• “Güçlü ol”

Bu cümleler, kişinin yaşadığı duyguyu geçersiz kılar. Oysa depresyondaki bir kişinin en çok ihtiyacı olan şey anlaşılmaktır, düzeltilmek değil.

Depresyonda sağlıklı yaklaşım nasıl olmalıdır?

1. Duyguyu Kabul Etmek

İyileşmenin ilk adımı, “Böyle hissetmem normal mi?” sorusuna dürüstçe bakabilmektir.

Depresyon bir başarısızlık değil, bir sinyaldir.

2. Kendi Kendine Teşhis Koymamak

Her mutsuzluk depresyon değildir; her depresyon da aynı değildir. İnternetten okunan listeler, profesyonel değerlendirmelerin yerini tutmaz.

3. Profesyonel Destek Almak

Terapi, depresyonu anlamlandırır, dönüştürür ve yönetilebilir hale getirir.

Terapide depresyon nasıl ele alınır?

Terapi, yalnızca “dert anlatılan” bir alan değildir. Depresyon terapide çok boyutlu olarak çalışılır:

🔹 Düşünce Kalıpları

• Kişinin kendisi ve dünya hakkındaki temel inançları
• Otomatik olumsuz düşünceler

🔹 Duygular

• Bastırılmış öfke, üzüntü, yas
• İfade edilemeyen ihtiyaçlar

🔹 Davranışlar

• Kaçınmalar
• Erteleme döngüleri

🔹 Geçmiş Yaşantılar

• Çocukluk deneyimleri
• Öğrenilmiş başa çıkma biçimleri

Terapiye gitmek ne zaman düşünülmeli?

Şu sorulardan birkaçına “evet” diyorsan, terapi senin için bir seçenek olabilir:

• Uzun süredir iyi hissetmiyorum
• Kendimi sürekli yorgun ve isteksiz hissediyorum
• Hayattan aldığım keyif azaldı
• Kendime karşı çok sertim
• Yalnız başıma çıkamadığımı hissediyorum

Depresyon, kim olduğun değil; şu anda ne yaşadığınla ilgilidir ve yaşadıkların değişebilir.

Yardım istemek zayıflık değil; kendinle temas kurmanın cesur bir yoludur.
Bazen tek bir güvenli alan, insanın dünyayla yeniden bağ kurmasına yeter.

Eğer bu yazıyı okurken kendinden bir parça bulduysan, bil ki yalnız değilsin.
Bil ki, destek almak için “daha kötü” hissetmeyi beklemek zorunda değilsin.