D-vitamini vücudumuzda kalsiyum ve fosfor emilimi için çok önemli bir vitamindir. En önemli kaynağı güneş ışınlarıdır. Her ne kadar bazı besinlerde D-vitamini olsa da günlük besinlerle alacağımız D-vitamini yetersiz kalmaktadır. Ülkemizde güneş ışınlarından en çok fayda görülecek zamanlar Mayıs ayından Kasım ayına kadar saat 11.00 ile 15.00 arasındaki zaman dilimidir. Bu saatler arasında her 2 diz altının ve her 2 kolun çıplak olacak şekilde ve koruma faktörü olmadan güneşlendirilmesi önemlidir. Açık tenliler günde 15-20 dakika, koyu tenliler günde 30-45 dakika faydalanabilir.

D- vitamininin en önemli görevi kemik gelişimine olan faydasıdır. Besinlerle aldığımız kalsiyum ve fosforun vücutta kullanılabilmesi D-vitamininin varlığına bağlıdır. Vücudun D-vitamini gereksinimi yaşa göre değişiklik gösterebilmekte, yaş ilerledikçe gereksinim artmaktadır. Bu nedenle 65 yaşın üstündeki kişilerde, obezlerde ve esmer tenlilerde D-vitamini eksikliği sık görülebilmektedir. Bu gibi durumlarda D-vitamini takviyesi gerekebilir.

Bazen D-vitamini eksikliği belirti vermeden gelişebilir. Yorgunluk, kas ve eklem ağrıları gibi belirtiler olabilir. Bu nedenle fark edilmeden gelişen D-vitamini yetersizliği ilerlediği zaman kemik ağrıları, kuvvet kayıpları, bağışıklık sisteminin bozulması, enfeksiyonlara dirençsizlik gibi durumlar görülebilir. El ve ayak bileklerinde ağrı, değişken ruh hali, baş ağrılarında artış, depresyon, uyku bozuklukları, saç dökülmeleri, kanser riskinde artış gibi durumlar da söz konusu olabilir. Ayrıca yetişkinlerde D-vitamini eksikliği çok büyük boyutlara gelirse durduk yerde kemiklerde kırılmalar, kemik erimesi, kemiklerde deformiteler ve düşme riskinde artışlar da olabilmektedir.

D vitamini eksikliği bağışıklık sistemini zayıflatarak üst solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan viral enfeksiyonların gelişme riskini artırabilmektedir. Özellikle günümüzde daha çok akciğerleri tutan ve ağır bir seyir gösteren corona virüsünün sebep olduğu covid 19 enfeksiyonunun da riskini azaltmasına ilişkin kesin kanıt olmamasına rağmen D vitamini takviyelerinin bünyeleri zayıf olan kişilerin sağlık kalitelerini geliştireceği düşünülmektedir. Bazı araştırmacılar D vitamini eksikliğinin olası corona virüs enfeksiyonunda daha kötü sonuçlar doğurabileceğini de söylemektedirler. Bu nedenle bütün herkesin D vitamini düzeylerini kontrol ettirmeleri özellikle bu dönemde çok büyük önem taşımaktadır.

Bunun yanında düzenli uyku D vitamininden daha fazla faydalanmamızı sağlamaktadır. Yapılan çalışmalar, günde beş saatten az uyuyanlarda D vitamini düzeyinin daha düşük olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Günlük D-vitamini ihtiyacımız 70 yaşına kadar 15 mikrogramdır. Daha sonra bu oran 20 mikrograma çıkmaktadır. Kış aylarında yeteri kadar güneş ışınlarından faydalanamamaktayız. Ayrıca sürekli cildini tamamen örten kişiler, gün boyu kapalı yerde çalışmak zorunda olan kişilerde de D-vitamini eksikliği gelişme riski çok yüksektir. Yine yiyeceklerle aldığımız D-vitamini miktarı yetersiz kalabilir. Bu nedenle özellikle kış aylarında takviye D-vitamini alımında fayda olabilmektedir. Ancak bu takviyeler yine de tahlil sonrası eğer eksiklik saptanmışsa doktor kontrolünde alınmalıdır.

D-vitamini eksikliğinde ya ağızdan damla ya da enjeksiyon şeklinde tedavi uygulanabilmektedir. Eğer ağızdan damla şeklinde alınacaksa yemekle beraber alınması önerilir. Ayrıca her 6 ayda bir D-vitamini düzeylerimizin kontrolünün yapılması da gerekir.

D-vitamini eksikliği ayrıca şişmanlarda, epilepsi hastalarında, pankreas ve böbrek hastalarında, kilo kaybı amacıyla ameliyat olanlarda sık görülebilmektedir. Yine hamile ve emziren annelerde eksiklik riski çok yüksektir. Anne sütü alan bebeklere de D-vitamini takviyesi yapılmalıdır.

Güneş ışınlarının yanında balıkyağında, yağlı balıklarda (tuna, somon, uskumru), süt ve süt ürünleri, yumurta, karaciğer, hindi eti, soya sütü, badem sütü gibi besinlerde de D-vitamini bulunmaktadır.

Ülkemizde D-vitamini eksikliği sık görülen bir durum olduğundan ve güneş ışınlarının yetersiz alınmasından dolayı D-vitamininden zenginleştirilmiş besinler ya da D-vitamini destek tedavisinin yapılması çok önemlidir.

Ayrıca tekrar söylemek gerekirse corona virüs enfeksiyonunun çoğaldığı bu dönemde bağışıklık sistemimizi kuvvetli tutmamız daha fazla önem arz etmektedir. D vitamini eksikliğinin olmaması için alınması gerekli tüm tedbirleri almak da büyük bir önem taşımaktadır.

SAĞLIKLA KALIN……


Balıkesir Diyetisyen uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!