COVİD-19 SALGINI SIRASINDA GENÇLERİN YAŞAYABİLECEĞİ RUHSAL SORUNLAR İÇİN EBEVEYNLERE ÖNERİLER
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Salgın Sürecinde Gençlerin Stres Altında Olma Nedenleri
Gençler, özellikle koronavirüs hakkında sosyal medya platformlarında ve internette sürekli bilgiye maruz kaldıkları için yüksek düzeyde endişe yaşayabilmektedir. Haber sitelerinin yanı sıra Twitter, WhatsApp ve Instagram üzerinden yapılan paylaşımların bir kısmının doğru olmaması veya bilgilerin abartılı sunulması, gençlerin tehdit algısını artırmaktadır. İnternet ortamındaki kıyamet tahminleri ve en kötü senaryo odaklı haberler, virüsün olduğundan daha korkutucu algılanmasına neden olmaktadır.
Gençlerin bilgi almak için başvurduğu mecralar genellikle uzmanlık düzeyi yüksek olan güvenilir kaynaklar değildir. Bu noktada ebeveynlerin, çocuklarının hangi kaynaklardan beslendiğini takip etmesi ve onları aşağıdaki güvenilir bilgi kaynaklarına yönlendirmesi kritik önem taşır:
- Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)
- T.C. Sağlık Bakanlığı
- Türk Tabipleri Birliği (TTB)
- KLİMİK (Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği)
- TPD (Türkiye Psikiyatri Derneği)
- COGEPDER (Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği)
Ergenlik Dönemi ve Pandemi Koşullarının Etkisi
Gençlik dönemi, çocukluk ile erişkinlik arasında bir "ara durak" veya "köprü" niteliğindedir. Bu evrede ergen; kimlik arayışı içindedir, her şeyi sorgular, dürtüseldir ve bağımsızlık mücadelesi verir. Salgın nedeniyle evde kalmak ve ebeveynlerle sürekli aynı ortamda bulunmak, bağımsızlaşma sürecindeki genç için ciddi bir çatışma ve stres kaynağı oluşturabilir.
Her gencin bu zorlu sürece verdiği yanıt farklıdır. Bazı gençler salgın yokmuş gibi davranarak riskli davranışlar sergilerken, bazıları aşırı kaygılı bir tutum takınabilir. Ebeveynlerin bu dönemde toleranslı, duyarlı ve dinleyici bir pozisyonda kalması, gencin süreci sorunsuz atlatması için temel şarttır.
Gençlerde Görülebilecek Stres Belirtileri
Salgın gibi insan sağlığını ve günlük yaşamı derinden etkileyen olaylarda stres tepkileri verilmesi olağandır. Ancak bu belirtilerin şiddetini ve türünü takip etmek, müdahale aşamasında yol göstericidir. Aşağıdaki tabloda stresin farklı boyutlardaki yansımaları özetlenmiştir:
| Belirti Kategorisi | Sık Karşılaşılan Tepkiler |
|---|---|
| Duygusal | Huzursuzluk, gerginlik, aşırı ağlama, öfke patlamaları, aşırı endişe, isteksizlik. |
| Bilişsel | Konsantrasyon zorluğu, hatırlama sorunları, karar vermekte güçlük, kötü bir şey olacağı hissi. |
| Fiziksel | Uyku bozuklukları, kolay yorulma, karın ağrısı, ishal, baş ağrısı, terleme, titreme, iştah değişiklikleri. |
| Davranışsal | İletişim kurma güçlüğü, başkalarını suçlama, yalnız kalma isteği, alkol/tütün/madde kullanımında artış. |
Ebeveynler İçin Stresle Başa Çıkma Stratejileri
Ebeveynlerin çocuklarına yardımcı olabilmeleri için öncelikle kendi ruh sağlıklarını korumaları gerekir. Ruhsal sorun yaşayan ebeveynlerin çocuklarında risk oranının daha yüksek olduğu unutulmamalıdır. İşte süreci yönetmek için bazı öneriler:
- Bilgi Akışını Sınırlandırın: Salgın haberlerine ayrılan zamanı kısıtlayın ve çocuğunuzun hayatındaki olumlu gelişmelere odaklanmasını sağlayın.
- Doğru Bilgilendirme Yapın: Hastalıktan korunma yolları hakkında güvenilir bilgileri paylaşın ve yanlış bilgileri düzeltmek için yol gösterici olun.
- Sağlıklı Yaşam Rutinleri Oluşturun: Fiziksel egzersiz, sağlıklı beslenme ve gevşeme tekniklerini günlük hayata dahil edin.
- Belirsizliği Azaltın: Günlük rutinleri ve ritüelleri korumaya çalışın. Çerçevesi belli olan zaman dilimleri ve programlar oluşturarak belirsizliğin yarattığı stresi dizginleyin.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?
Salgın nedeniyle uygulanan sokağa çıkma yasakları, uzaktan eğitim ve sosyal kısıtlamalar gençleri ruhsal açıdan riskli bir konuma getirmektedir. Eğer gençte görülen stres belirtileri birkaç hafta boyunca kesintisiz devam ediyorsa, mutsuzluk ve kaygı düzeyi azalmıyorsa profesyonel destek aranmalıdır.
Kritik Uyarı: Genç; yaşamın anlamsızlığı, kendisine veya bir başkasına zarar verme, ölüm veya intihar hakkında konuşuyor ya da yazıyorsa, vakit kaybetmeden derhal bir psikiyatrik destek alınmalıdır.
