COVİD-19 SALGINI SIRASINDA ÇOCUK VE GENÇLERDEKİ KAYIP YAŞANTISI VE KEDER
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yaşam Boyu Kayıp Deneyimi ve Değişimin Psikolojik Etkileri
Kayıp kavramı denildiğinde genellikle ilk akla gelen durum ölüm olsa da, insan yaşamı boyunca pek çok farklı kayıp deneyimi ile karşı karşıya kalır. Çocukluktan yetişkinliğe geçiş sürecinde; okulların bitmesi, mezuniyetler, evlilik veya taşınma gibi dönüm noktaları bu deneyimin birer parçasıdır. Yeni ve olumlu başlangıçlar dahi, geride bırakılan dönemlerin yarattığı bir kayıp duygusu ile birlikte yaşanabilir.
Değişim içeren her süreçte olduğu gibi, salgın döneminin bir sonucu olarak rutinlerde meydana gelen farklılıklar da birer kayıp olarak nitelendirilir. Bu süreçte eski günlük yaşama ait alışkanlıklar ve ilişkiler yerini; okulların kapanması, hastalık riski ve sosyal izolasyon gibi yeni gerçekliklere bırakmıştır. Bir çocuğun rutinlerindeki bu keskin değişiklikler, çocukta kontrol kaybı hissi yaratarak duygu ve davranışlarına doğrudan yansımaktadır.
Pandemi Sürecinde Çocukların Değişen Günlük Yaşamı
Salgınla birlikte çocuklar; okula gidememe, uzaktan eğitim ve arkadaşlarıyla yüz yüze görüşememe gibi sarsıcı değişimlerle karşılaşmıştır. Sabah hazırlıkları, servise binme, sınıfta oturma ve teneffüs gibi yerleşik rutinlerin yerini; gün boyu ebeveyn gözetiminde kalma, artan internet kullanımı ve değişen uyku-yemek düzeni almıştır. Bu süreçte eski yaşantıdan uzaklaşmak yerine, yeni ve farklı günlük yaşam aktivitelerinin yerleştirilmesi kritik bir önem taşır.
Erken yaşlardan itibaren beslenme, güvenlik ve sosyalleşme gibi alanlara katkı sağlayan rutinlerin bozulması, çocuklardaki "dünyanın güvenli bir yer olduğu" inancını zedelemiştir. Bu güven duygusunun yerini güvensizlik hissinin alması, zamanla derin bir keder duygusuna dönüşmektedir. Eski yaşantının kaybedilmesiyle ortaya çıkan bu tablo, çocuğun psikolojik dünyasında kalıcı izler bırakabilir.
Keder Kavramı ve Duygusal Tepkiler
Kayıplar söz konusu olduğunda deneyimlenen temel duygu genellikle keder olur. Keder; değişime ve kayba karşı verilen duygusal, fiziksel ve zihinsel tepkilerin bütünüdür. Bu süreçte verilen tepkiler; fiziksel duyumlar, düşünce biçimleri ve davranış değişiklikleri yoluyla dışa vurulur. Salgın dönemindeki köklü değişiklikler, hem çocuklar hem de yetişkinler üzerinde belirgin bir keder hissi yaratmıştır.
Ebeveynlerin, bu zorlu zaman zarfında çocukların yaşadığı duygu değişimlerini ve kederlerini fark etmeleri hayati önem taşır. Çocuklara duygularını ifade etmeleri için uygun fırsatlar sunulmalı ve en önemlisi, bu duygular karşısında iyi bir dinleyici olunmalıdır. Ebeveynin sergileyeceği kapsayıcı tutum, çocuğun süreci sağlıklı atlatmasına yardımcı olur.
Ebeveynler İçin Uygulama Önerileri
Çocukların bu süreci daha dirençli bir şekilde yönetebilmeleri için ebeveynlerin şu adımları izlemesi önerilir:
- Duygu Takibi Yapın: Çocuğunuzun duygu durumundaki ani veya kademeli değişiklikleri dikkatle gözlemleyin.
- İfade Alanı Açın: Yaşadıkları keder, acı ve üzüntüyü anlatmalarına izin verin; sadece dinleyerek bile bu yükü hafifletebilirsiniz.
- Yeni Rutinler Oluşturun: Değişen eski rutinlerin yerine, güncel koşullara uygun yeni ve sürdürülebilir rutinler koyun.
- Sözsüz İpuçlarını İzleyin: Çocuğun duygularını anlamak için sinirlilik, isteksizlik, yorgunluk, alınganlık veya iştah değişiklikleri gibi belirtileri takip edin.
- Güvenli Ortam Sağlayın: Şefkat, sıcaklık ve sevginin hakim olduğu, duyguların özgürce ifade edilebildiği bir aile ortamı yaratın.
- Yaratıcı Kanalları Destekleyin: Kendilerini ifade edebilecekleri oyun, resim, yazı, şarkı, dans veya el sanatları gibi ilgi alanları geliştirmelerine yardımcı olun.
