Çocuklarda Glokom ve Bilmediklerimiz
- Çocuk glokomu, genellikle drenaj sistemindeki doğumsal bozukluklar nedeniyle artan göz içi basıncının optik sinire zarar vermesiyle oluşan ciddi bir durumdur.
- Bebeklerde büyük göz, ışık hassasiyeti, kornea bulanıklığı ve göz sulanması gibi belirtiler erken teşhis için hayati önem taşımaktadır.
- Tedavide temel amaç cerrahi yöntemlerle göz içi basıncını düşürmektir ve operasyon sonrası düzenli kontrol ile kapama tedavisi görme kaybını önlemek için kritiktir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuk Glokomu Nedir?
Çocuk glokomu, gözden beyne iletiyi taşıyan optik sinirin, gözü terk ettiği noktada hasara uğramasıyla sonuçlanan ciddi bir durumdur. Bu hasar, doğrudan görme kalitesini etkileyerek kalıcı kayıplara yol açabilir. Çocuklarda görülen glokom vakaları, hemen hemen her zaman yüksek göz içi basıncı ile birlikte seyreder.
Göz içi basıncındaki bu artış, enflamasyon veya farklı ikincil sebeplere bağlı geliştiğinde Sekonder Glokom olarak adlandırılır. Erken çocukluk döneminde ortaya çıkan türlere ise Konjenital veya Gelişimsel Glokom denir. İstatistiksel verilere göre bu durum, her 10.000 canlı doğumda bir görülmektedir.
Göz İçi Basıncını Kontrol Eden Faktörler
Gözün yapısı bir topa benzetilebilir; bu yapının içini dolduran sıvıya hümör aköz denir. Bu sıvı, irisin hemen yanında bulunan halka şeklindeki silyer cisim tarafından üretilir. Sıvı, göz bebeğinden (pupil) geçerek gözün ön kısmına doğru ilerler.
Gözün drenaj sistemi, kornea kökünde yer alan trabeküler ağ ve Schlemm kanalı üzerinden çalışır. Sıvı bu kanallardan geçerek kan damarlarına aktarılır. Eğer bu drenaj sisteminde bir direnç veya tıkanıklık oluşursa, göz içi basıncı artar. Çocuklardaki basınç yükselmesinin temel nedeni, genellikle bu boşaltım sisteminin doğumsal olarak düzgün çalışmamasıdır.
Bebek ve Çocuklarda Glokom Belirtileri
Çocuklarda glokomun erken teşhisi için aşağıdaki belirtilerin dikkatle takip edilmesi hayati önem taşır:
- Büyük göz (Buftalmus)
- Işık hassasiyeti (Fotofobi)
- Bulanık kornea
- Göz sulanması
- Az görme ve titreyen göz (Nistagmus)
- Şaşılık (Strabismus)
Belirtilerin Detaylı İncelenmesi
- Büyük Göz: Bebeklerde gözün dış tabakası (sklera) esnek olduğu için yüksek basınç gözün bir balon gibi genişlemesine neden olur. Bu duruma buftalmus denir.
- Işık Hassasiyeti: Kornea ödemli ve bulanık olduğunda ışığı yansıtır ve parlaklık oluşturur. Bu durum bebeğin ışıktan rahatsız olmasına yol açar.
- Bulanık Kornea: Basınç aniden yükseldiğinde sıvı korneaya sızarak ödem oluşturur. Basınç düştüğünde bu bulanıklık aylar içinde gerileyebilir.
- Göz Sulanması: Korneal ödem ve ışık yansımasına bağlı olarak gelişen doğal bir irritasyon tepkisidir.
- Şaşılık: Az gören gözde burun köküne veya dışarıya doğru kayma meydana gelebilir.
Çocuklarda Görülen Glokom Türleri
Çocukları etkileyen çeşitli glokom türleri mevcuttur. Bunlar şu şekilde kategorize edilebilir:
| Glokom Türü | Temel Özelliği |
|---|---|
| Primer Konjenital Glokom | En sık görülen türdür; drenaj sistemi (trabeküler ağ) gelişmemiştir. |
| Aniridi | İrisin yokluğu veya çok küçük olmasıyla ilişkilidir. |
| Sturge Weber Sendromu | Yüzde şarap lekesi tarzı doğum lekeleriyle birlikte görülür. |
| Katarakt Sonrası Glokom | Katarakt cerrahisi veya kullanılan ilaçlar sonrası gelişebilir. |
| Axenfeld-Rieger Anomalisi | Gözün yanı sıra diş, yüz ve kulak anomalileri eşlik edebilir. |
| Peters Anomalisi | Lensin korneaya temas edecek şekilde geliştiği bir anomalidir. |
| İnflamasyon Kaynaklı | Artrit gibi hastalıklar veya kortizonlu ilaç kullanımı sonucu oluşur. |
Takip ve Cerrahi Tedavi Yöntemleri
Glokom şüphesi olan bebekler mutlaka anestezi altında muayene edilmelidir. 5 yaş üzerindeki çocuklarda ise uyutmadan muayene denenebilir. Tedavide temel amaç göz içi basıncını düşürmektir.
Uygulanan Cerrahi Teknikler
- Gonyotomi: İlk tercih edilen yöntemdir. Özel bir mercek (gonyoskop) yardımıyla kapalı kanallar cerrahi olarak açılır.
- Trabekülotomi: Gonyotomi için kornea yeterince saydam değilse tercih edilir. Schlemm kanalına girilerek yeni bir drenaj yolu oluşturulur.
- Trabekülektomi: Göz sıvısının konjonktiva altına akmasını sağlayan suni bir kanal oluşturulmasıdır. Ameliyat bölgesinde bleb adı verilen küçük bir kabarıklık oluşur.
- Tüp İmplantasyonu: Diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda, sıvıyı dışarı atmak için özel tasarlanmış tüpler yerleştirilir.
Başarı Oranı ve Riskler: Cerrahilerin 5 yıllık başarı oranı ortalama %75 civarındadır. Komplikasyon olarak katarakt veya enfeksiyon gelişme riski bulunmaktadır.
Tedavi Sonrası Görme ve Yaşam
Tedavinin başarısı, düzenli kontroller ve ek tedavilerle desteklenmelidir. Özellikle tek taraflı glokomda, zayıf gözün çalıştırılması için kapama tedavisi uygulanması, glokom tedavisi kadar kritiktir.
Ebeveynler İçin Önemli Notlar
- Ağlama: Bebeklerin ağlaması göze zarar vermez; gözyaşı doğal antibiyotik içerir.
- Fiziksel Aktiviteler: Glokomlu gözler daha hassas (frajil) olduğu için şiddetli darbelerden korunmalıdır. Agresif sporlar yerine koruyucu gözlükle yapılan aktiviteler tercih edilmelidir.
- İlaç Kullanımı: Göz damlaları açıldıktan sonra en fazla 1 ay kullanılmalıdır. İki farklı damla arasında en az 10 dakika beklenmelidir.
- Genetik Danışmanlık: Gelişimsel glokom her zaman kalıtımsal olmasa da, risklerin belirlenmesi ve gelecekteki planlamalar için genetik danışmanlık alınması önerilir.
