Besin Alerjileri ve Mikrobiyota

10 Haziran 2025253 görüntülenme

DSÖ Tamamlayıcı Tıp Mevzuat ve Uygulamalarına Yönelik Talep ve Önerileri; 2014- 2023 Stratejinin Amacı: DSÖ, yılda iki kere düzenlediği İcra Kurulu ve bir kez düzenlediği Dünya Sağlık Asamblesi ile küresel sağlık paydaşlarını bir araya getiren, sağlık alanında düzenlemeler yapan, standart belirleyen, ülkelere teknik ve mali destek sağlayan bir örgüttür. Genel Merkez (Cenevre), Bölge Ofisleri ve Ülke Ofisleri şeklinde üç düzeyli bir yapılanmaya sahiptir. Ülkemiz, 53 üyesi bulunan Avrupa Bölgesi üyesidir. 2009 yılında kabul edilen Dünya Sağlık Asamblesi Geleneksel Tıp Kararı (DSA62.13) ile geleneksel tıp alanında ülkelerin kaydettiği ilerlemeler ve mevcut yeni zorluklar açısından DSÖ 2002-2005 Geleneksel Tıp Stratejisi’nin güncellenmesi ve gelecek 10 yıl için Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp haritasının belirlenmesi amacıyla; DSÖ 2014-2023 Geleneksel Tıp Stratejisi oluşturulmuştur. DSÖ daha evvelki strateji planlarına ek olarak “2014-2023 Geleneksel Tıp Stratejileri” ni çıkararak tüm üye ülkelere net tavsiyelerde bulunmuştur. Stratejinin iki önemli amacı vardır: Üye Devletlerin; • GTT’ın sağlığa, refaha ve sağlık hizmetlerine sağladığı muhtemel katkılardan faydalanılması • Ürünlerin, uygulamaların ve uygulayıcıların düzenlenmesi ile GTT’ın güvenli ve etkili kullanımını desteklenmesi Bu amaçlar doğrultusunda üç stratejik hedef belirtilmiştir; 1)Veri tabanı oluşturulması ve ulusal politikaların oluşturulması 2)Düzenleme yoluyla güvenlik, kalite ve etkililiğin güçlendirilmesi 3)GTT hizmetlerinin ulusal sağlık sistemlerine entegre edilmesi: temel sağlık hizmetlerine entegre edilmesi için gerekli stratejilerin ve kriterlerin tanımlanması Üye devletlerin aşağıdaki konularda zorluklar yaşamaya devam ettiği belirtilmiştir: • Politika ve düzenlemelerin geliştirilmesi ve uygulanması, • Entegrasyon; özellikle GTT’nin ulusal ve temel sağlık hizmetlerine entegre edilmesi • Güvenlik ve kalite; özellikle ürünlerin ve hizmetlerinin değerlendirilmesi, uygulayıcıların yeterliliği, etkililiğin değerlendirilmesi için gerekli metodoloji ve kriterler, • GTT reklamlarını ve şikâyetlerini kontrol etme ve düzenleme • Araştırma ve geliştirme, • GTT uygulayıcılarına ve kullanıcılarına yönelik eğitim • Bilgilendirme ve iletişim; hizmet profilleri ve araştırma verileri hakkında bilgi paylaşımı DSÖ ve üye devletleri, aşağıda değinilen sebeplerden ötürü, stratejinin geliştirilmesinin önemli olduğuna inanmaktadır 1) GTT’nin sürekli kullanımı Dünyada sağlık hizmeti alan toplum, GTT’ı sağlık seçimleri arasına dâhil etmektedir ve bu tercih her geçen gün artmaktadır 2) GTT’nin ekonomik önemi giderek artmaktadır GTT, özellikle bireylerin bizzat satın aldığı ürünler nedeniyle etki alanı genişlemektedir Ayrıca hastalıkların önlenmesi bakımından GTT kullanımı sağlık hizmetleri maliyetlerini düşürebilir 3) GTT’nin küresel yapısı Belli bir bölge kaynaklı GTT ürünleri ve uygulamaları küreselleşme ile tüm dünyada kullanılabilmektedir. Bu da üye devletler arasında yeni bir işbirliğini gündeme getirmektedir 4) GTT uygulamaları ve uygulayıcılarına ilişkin eğitim, düzenleme ve akreditasyon düzeyleri önemli farklılıklar göstermektedir Uluslararası seyahatlerin artması ile mesleki tutarlılık ve güvenliğin sağlanması daha fazla önem kazanmaktadır 5) GTT alanında yapılan araştırma ve geliştirme faaliyetlerindeki son gelişmeler ile her alanda olduğu gibi GTT da da önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. 6) Fikri mülkiyet Yerlilerin ve yerel toplulukların ilgili miraslarının fikri mülkiyet haklarını koruma gerekliliğinin dikkate alınmasının önemi vurgulanmıştır 7) GTT’nin sağlık sistemlerine entegrasyonu DSÖ verilerine göre üye ülkelerin 39’da (%30) üniversite düzeyinde ve 72(%56) ülkede ise üniversite düzeyinde olmayan bir GTT uygulamaları eğitimi bulunmaktadır. (Bunun içinde Türkiye bulunmamaktadır) Dünyada GTT enstitüleri bulunan ülke sayısı 1999 ‘da 19, 2003’da 56 ve 2012 de ise 73 ülke (bu veriler içinde Türkiye bulunmamaktadır). DSÖ 2014-2023 Geleneksel Tıp Stratejisi’nde DSÖ amaçladığı Stratejik Hedeflere yönelik Yönlendirmeler belirlenmiştir. Bunları özetlersek:

Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GTT) Stratejik Hedefleri

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve üye devletler, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GTT) uygulamalarının modern sağlık sistemlerine entegrasyonu için üç temel stratejik hedef belirlemiştir. Bu hedefler, GTT'nin güvenli, etkili ve erişilebilir bir şekilde yönetilmesini amaçlar.

Stratejik Hedef 1: Bilgi Tabanının Oluşturulması ve Politika Yönetimi

Ulusal politikalar aracılığıyla GTT'nin aktif yönetimi için sağlam bir bilgi tabanı oluşturulmalıdır. Bu kapsamda şu adımlar izlenmelidir:

Ülke Profillerinin Çıkarılması: Toplumda kullanılan GTT türlerinin ve uygulama profillerinin belirlenmesi.
Entegrasyon: Uygun GTT politika ve programlarının ulusal sağlık sistemine dahil edilmesi.
Uluslararası İş Birliği: İyi uygulamaların belirlenmesi ve küresel düzeyde paylaşılması.
Standart Kılavuzlar: Standart tedavi kılavuzlarının ve temel bitkisel ilaç listelerinin yayımlanması.
Kanıt Oluşturma: Fayda sağlama potansiyeli yüksek ürün ve uygulamalar üzerine araştırmaların teşvik edilmesi.

Stratejik Hedef 2: Kalite Güvencesi ve Düzenleme

Ürünlerin, uygulamaların ve uygulayıcıların düzenlenmesiyle GTT'de güvenlik ve etkililiğin artırılması hedeflenmektedir.

Düzenleyici Çerçeve: Kalite, güvenlik ve etkililiğe dayalı yasal hükümlerin geliştirilmesi.
Eğitim ve Akreditasyon: Uygulayıcıların eğitimi, lisanslanması ve sürekli mesleki gelişimi için standartların oluşturulması.
Etik Kurallar: Mesleki ahlak ilkelerinin belirlenmesi ve paydaşlarla iş birliği yapılması.

Stratejik Hedef 3: Evrensel Sağlık Kapsayıcılığı ve Entegrasyon

GTT hizmetlerinin sağlık hizmeti alımına ve öz sağlık bakımına entegre edilmesiyle evrensel sağlık kapsayıcılığının geliştirilmesi amaçlanır.

Stratejik Yönlendirme	Temel Amaç
Potansiyelden Yararlanma	Konvansiyonel ve GTT uygulayıcıları arasında iş birliği geliştirme
Bilinçli Seçim	Tüketicilerin öz sağlık bakımı konusunda doğru bilgilendirilmesi
DSÖ Desteği	Teknik rehberlik, metodoloji geliştirme ve uluslararası standartlar

Akupunkturda Teşhis ve Tedavi Yaklaşımları

Akupunktur tedavisinin en kritik aşaması teşhis sürecidir. Geleneksel yöntemlerde teşhis; tecrübe, nabız ölçümü ve dil incelemesine dayanırken, modern yaklaşımlarda cihaz kullanımı (elektro-akupunktur, lazer vb.) yaygınlaşmaktadır. Ancak, teşhiste ortak bir noktada buluşmak bilimsel güvenilirlik açısından elzemdir.

Çiy (Qi) Akışı ve Enerji Kanalları

Akupunkturun temel amacı, vücuttaki Çiy (enerji) akışını düzenlemektir. Çiy akışının kesilmesi, birikmesi veya tükenmesi organlarda fonksiyonel ve yapısal bozukluklara yol açar.

Doğru Çiy: Hava, besin ve genetik kaynaklı enerjilerin birleşimiyle oluşur.
Meridyenler: Vücuttaki enerji akışını sağlayan, sinir ve damar sisteminden farklı dördüncü bir iletişim yoludur.
Dörtlü Organ Grupları: Enerji akışı belirli bir sırayla (Yin-Yang döngüsü) gerçekleşir. Bu döngüler üç ana sistemde toplanır:
1. Taiyin: Akciğer, Kalın Bağırsak, Mide, Dalak.
2. Jueyin: Kalp, İnce Bağırsak, Sanjiao, Perikart.
3. Shaoyin: Böbrek, Mesane, Safra Kesesi, Karaciğer.

Taiyin Tedavi Metodu (TTM)

Bu yaklaşım, hastanın detaylı hikayesine dayanarak hangi kanalda sorun olduğunu belirlemeyi hedefler.

Nokta Seçimi: Tedavide ilgili organların Yuan (Kaynak) noktaları öncelikli olarak seçilir. Örneğin, akciğer şikayetlerinde Lu-9, kalın bağırsak için LI-4, mide için St-42 ve dalak için Sp-3 noktaları kombine edilir.
Patojenik Etkenler: Taiyin sisteminin en önemli patojeni nemdir. Nem; balgam, plak veya tıkanıklıklara yol açarak solunum ve sindirim sorunlarını tetikler.

Küresel GTT Mevzuatı ve Uygulamaları

GTT uygulamaları dünyada farklı yasal statülerde bulunmaktadır. DSÖ verilerine göre ülkelerin %80'i akupunktur kullanımını tanımaktadır.

Çin: Geleneksel tıp, konvansiyonel tıp ile eşit statüdedir. 5 yıllık doğu tıbbı eğitimi veren fakülteler mevcuttur.
Almanya: Akupunktur, homeopati, manuel terapi ve bitkisel tedavi yasal düzenleme altındadır. Ayrıca "Heilpraktiker" (Şifacı) sistemi yürürlüktedir.
Güney Kore: Kore Tıbbı uzmanlık sistemi 1999'dan beri uygulanmakta olup 8 farklı uzmanlık dalı bulunmaktadır.
Türkiye: Türklerin akupunktur ile tanışıklığı Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar dönemine kadar uzanmaktadır. Osmanlı döneminde Sabuncuoğlu Şerefeddin'in Cerrahiyet’ül-Haniyye eseri, akupunktur ilkelerine uygun dağlama ve iğneleme yöntemlerini içeren ilk resimli tıp kitabıdır.

Akupunkturun Klinik Endikasyonları

Modern araştırmalar, akupunkturun birçok hastalıkta etkinliğini kanıtlamıştır:

Ağrı Yönetimi: Migren, gerilim tipi baş ağrısı, trigeminal nevralji, bel ve diz ağrıları.
Solunum Sistemi: Alerjik rinit, tonsillit ve bronşiyal astım.
Sindirim Sistemi: Epigastrik ağrı, bulantı ve kusma (özellikle PC6 noktası).
Üreme Sağlığı: Erkek kısırlığı (sperm parametrelerinin iyileştirilmesi) ve kadınlarda menstrüel bozukluklar.
Nörolojik Bozukluklar: İnme sonrası rehabilitasyon, Bell paralizisi ve insomnia.