Bencil biriyle baş etme yöntemi
- İlişkilerde sağlıklı bir denge kurabilmek için 'önce ben' ile 'sadece ben' arasındaki farkı ayırt etmek ve kişisel sınırları net bir şekilde çizmek gerekir.
- Bencil bireyler genellikle kendi isteklerini meşrulaştırırken başkalarının ihtiyaçlarını ihmal ederler ve bu durumla başa çıkmak için empati odaklı sorular ile sandviç yöntemi gibi iletişim teknikleri kullanılmalıdır.
- Kişinin kendi öz değerini fark ederek terk edilme korkusundan arınması, bencil partnerlerin manipülasyonlarına karşı direnç kazanmasını ve daha sağlıklı bir ilişki zemini oluşmasını sağlar.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
İlişkilerde Sağlıklı Benlik Algısı ve Bencillik Dengesi
Her bireyin kendisini değerli görmesi, psikolojik açıdan sağlıklı ve olması gereken bir durumdur. Ancak burada kritik ayrım, "önce ben" düşüncesi ile "hep ben" veya "sadece ben" düşüncesi arasındaki farktır. Kendimize öncelik vermemiz ne kadar gerekliyse, sürekli başkalarını ihmal etmek veya değersizleştirmek de o kadar sorunludur. İlişkilerde genellikle "hep bana" diyenler ile "hep başkasına" diyenlerin birbirini bulduğu bir döngü gözlemlenir.
Kendini feda etmeye meyilli kişilerin, sadece kendi çıkarlarını düşünen bireylere çekilmesi bir tesadüf değildir. Bireyler, genellikle kendi içsel şemalarını sürdürecek kişileri hayatlarına alırlar. Kimileri fedakarlık şemasını aktif tutacak, kimileri ise sürekli hizmet bekleyeceği partnerler seçer. Bu durum çoğu zaman aşk, kader veya çeşitli bahanelerle meşrulaştırılır.
Bencil İnsanların Temel Özellikleri Nelerdir?
İlişkilerin başlangıcında maskeler nedeniyle bencillik hemen fark edilmeyebilir. Ancak hayatımızdaki kişi eşimiz, ebeveynimiz, çocuğumuz veya yöneticimiz olduğunda, bu durumla baş etmeyi öğrenmek zorunlu hale gelir. Bencil bireylerin en belirgin özellikleri şunlardır:
- Sizin isteklerinizi sorgulayıp gereksiz bulurken, kendi isteklerini mantık ve duygu çerçevesinde meşrulaştırırlar.
- Söyledikleri her şeyi mutlak doğru kabul eder, haklı çıkmak için istatistiksel verileri bile kullanabilirler.
- İçtenlikle özür dilemezler; özür diliyorlarsa bu sadece konuyu kapatmak veya tepkiyi azaltmak içindir.
- Kendi yapmadıkları bir şeyi sizin yapmanızı istemezler; kendilerini her konuda temel kriter olarak görürler.
- Mantıklı olsa dahi, işlerine gelmeyen durumlar için sürekli bahaneler üretirler.
- Sıkıştıkları anlarda savunma mekanizması olarak "ama" kelimesini kullanırlar.
- Genellikle öfkeli bir yapıya sahiptirler ve net duruş sergileyenleri bencillikle suçlarlar.
- Ortamda ön planda olmadıklarında veya talepleri karşılanmadığında çabuk sıkılırlar.
- Kendilerinden üstün gördükleri kişilere karşı boyun eğici, kontrol altına aldıkları kişilere karşı ise aşağılayıcı davranabilirler.
- Dışarıya karşı uyumlu ve onay bekleyen bir imaj çizerken, aile üyelerine karşı daha agresif ve serttirler.
Bencil Biriyle Nasıl Baş Edilir?
Bencil bir bireyle sağlıklı bir ilişki sürdürebilmek için belirli stratejiler geliştirmek gerekir. Bu yöntemler hem sizin ruh sağlığınızı korur hem de karşı tarafın farkındalık kazanmasına yardımcı olur.
Sınırlarınızı Belirleyin ve Koruyun
Her türlü manipülasyon ve baskıya rağmen sınırlarınızı net bir şekilde çizmelisiniz. Karşı tarafın sizi üzücü tavırlarına karşı hissettiğiniz duyguyu yaşamaktan vazgeçmeyin. Size karşı kullandığı duygusal silahların (örneğin ayrılık tehdidi) işe yaramasına izin vermeyin. Eğer bir durum gerçekleşmeyecekse ve bu yüzden ayrılmak istiyorsa, bu kararı kabul edebileceğinizi net bir dille ifade edin.
Duygu Transferi ve Empati Kurma
Sizi anlamadığı konularda empati kurmasını sağlamak için duygu transferi yapın. Ona doğrudan "Şu an benim ne hissettiğimi düşünüyorsun?" diye sorarak odağını size çevirmesini sağlayın. İlişkiden almanız gereken haklarınızdan vazgeçmeyin; beklenti ve taleplerinizi açıkça dile getirin.
İletişimde Sandviç Yöntemini Kullanın
Eleştirilerinizi iletirken karşı tarafın savunmaya geçmesini önlemek için sandviç yöntemini uygulayabilirsiniz. Bu yöntem, bir olumlu geri bildirim, bir eleştiri ve tekrar bir olumlu kapanıştan oluşur.
| Aşama | Uygulama Şekli | Örnek |
|---|---|---|
| Olumlu Başlangıç | Takdir edilen bir davranışı belirtin. | "Seninle akşam yemeği yemekten çok keyif alıyorum." |
| Eleştiri/Talep | Somut sorunu ve ihtiyacı ifade edin. | "Ancak masayı hazırlarken yardım etmediğinde çok yoruluyorum." |
| Olumlu Kapanış | Çözümün ilişkiye katkısını vurgulayın. | "Yardım edersen daha hızlı bitirir ve birlikte daha çok vakit geçirebiliriz." |
Kişisel Farkındalık ve Gelişim
İçinizdeki kırılgan çocuğu güçlendirmek, bencil birine karşı dik durabilmenin anahtarıdır. Kırılmaktan veya yalnız kalmaktan korktuğunuz sürece boyun eğme eğiliminiz devam edecektir. Kendinizle barışık olduğunuzda ve öz değerinizi fark ettiğinizde, terk edilme kaygısından arınarak daha sağlıklı bir iletişim kurabilirsiniz.
Unutmayın, bencil insanlar genellikle bilgi ve empati eksikliği yaşarlar. Sizin net duruşunuz, sadece kendinizi korumakla kalmaz, aynı zamanda karşı tarafın gelişmesine de zemin hazırlar. Kendilik değerinizin sadece sizin elinizde olduğu bir yaşam dilerim.
Serhat Yabancı
Yazar | Aile ve Evlilik Terapisti
