BAĞIMLILIK DOSYASI: Acıdan Kaçınma Aracı Olarak Bağımlılık

Bağımlılığın Kökeni: Haz Arayışından Öte Bir Kaçış Mekanizması

Uyuşturucu bağımlılığı, fizyolojik açıdan beyin kimyasını ve algıları bozan maddenin kullanımından çok daha önce başlayan, derin kökenleri olan bir meseledir. Yaşamın erken döneminde deneyimlenen zorlanmalar veya olumsuz yaşantılar, hem psikolojik hem de nörolojik açıdan beyindeki bağımlılık eğilimlerini doğrudan şekillendiren temel etkenlerdir. Bu bağlamda madde bağımlılığı, basit bir haz arayışından ziyade, bireyin dertlerinden ve içsel huzursuzluklarından kaçma girişimi olarak tanımlanmaktadır.

İster açıkça hissedilsin ister bilinçaltının derinliklerinde saklı kalsın, bağımlılıklar daima bir acı kaynağına dayanır ve süreç birey için bir nevi duygusal anestezi işlevi görür. Yapılan bilimsel araştırmalar, annelerinden ayrı bırakılan hayvan yavrularının çektiği acının, fiziksel bir yaralanmaymışçasına düşük doz narkotiklerle kolayca yatıştırılabildiğini ortaya koymuştur. İnsanlarda da acının izlediği nörolojik yol bu mekanizmadan farklılık göstermemektedir.

Beyinde Fiziksel ve Duygusal Acının Ortak Yolu

İnsan beyninde fiziksel acıyı yorumlayan ve hisseden merkezler, duygusal reddedilme deneyimi sırasında da aktif hale gelmektedir. Gelişmiş beyin görüntüleme teknikleri, sosyal dışlanma durumunda bu merkezlerin tıpkı fiziksel olarak zarar verici bir uyarıcıyla karşılaşılmış gibi tepki verdiğini kanıtlamaktadır. Dolayısıyla bir kişinin kendisini incinmiş hissettiğini veya duygusal acı çektiğini söylemesi, soyut bir ifade değil, bilimsel olarak oldukça isabetli bir tespittir.

Bütün bağımlılıkların temelinde doğrudan bir istismar yatmasa da, her bağımlılığın ucu muhtemelen acı veren bir deneyime dayanmaktadır. Özellikle ağır uyuşturucu madde bağımlılarının büyük bir çoğunluğunun, kötü muamele gördüğü bir aile ortamında büyüdüğü gözlemlenmektedir. Bu bireyler, hayatlarının erken dönemlerinde şu olumsuz durumlara maruz kalmışlardır:

• Ağır ihmal ve terk edilme
• Fiziksel, cinsel veya duygusal istismar
• Aşağılanma ve reddedilme
• Şiddet ve travmatik yaşantılar

Bir Korunma Mekanizması Olarak Madde Kullanımı

Uyuşturucunun sunduğu fevkalade güç, bağımlı bireye acı karşısında geçici bir koruma sağlarken, aynı zamanda dünyayla yeniden heyecanlı ve anlamlı bir bağ kurma illüzyonu yaratır. Kokain ve marihuana kullanan genç bir kadının ifadesi bu durumu net bir şekilde özetlemektedir: "Körelen şey duyularım değil; aksine onlar açılıyor ve genişliyor ancak kaygılar ortadan kalkıyor ve o dırdırcı suçluluk duygusu yok oluyor."

Sonuç olarak uyuşturucu, bağımlıya çok uzun zaman önce bastırmak zorunda kaldığı çocukluk neşesini kısa süreliğine geri verir. Ancak bu geri dönüş, oldukça ağır bir bedelle gerçekleşir. Bağımlılık, bireye sahte bir özgürlük sunarken karşılığında onun hayatını elinden almaktadır.