ASTİGMAT NEDİR ? TEDAVİ SEÇENEKLERİ NELERDİR ?
- Astigmat, korneanın küresel yapısının bozulup yumurta şeklini almasıyla oluşan ve hem uzak hem de yakın mesafede bulanık görmeye neden olan bir görme kusurudur.
- Kalıtımsal faktörlerle ortaya çıkan bu durum, net görebilmek için harcanan çaba sonucunda baş ağrısı, göz yorgunluğu ve görüntüde gölgelenme gibi belirtilere yol açar.
- Tedavisinde gözlük ve kontakt lensler kullanılırken, özellikle keratokonus gibi ileri vakalarda özel gaz geçirgen lensler veya kornea nakli gerekebilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Astigmat Nedir? Kornea Yapısındaki Değişimler
Astigmat, gözün en ön tabakası olan korneanın tam yuvarlak bir formda değil, daha çok bir yumurta veya rugby topu şeklinde olduğu bir görme kusurudur. Sağlıklı bir gözde kornea küresel bir yapıdayken, astigmatlı bir korneada biri yassı, diğeri ona 90 derece dik açıda olan iki temel eğri (kesit) bulunur. Bu iki farklı eğrilik, göze gelen ışığı farklı kuvvetlerde kırarak retina üzerinde iki ayrı görüntü oluşmasına sebebiyet verir.
Astigmat Belirtileri ve Temel Şikayetler
Astigmatizmaya sahip bireyler, hem uzak hem de yakın mesafede bulanık veya gölgeli görme şikayeti yaşarlar. Bu durumda görüntü hiçbir zaman tam anlamıyla keskin değildir. Özellikle belirli bir yöndeki çizgiler net görünürken, 90 derece aksindeki çizgiler bulanık algılanabilir. Örneğin, bir pencerenin dikey kenarları net seçilebilirken yatay kenarları flu kalabilir.
Astigmatın yaygın bulguları şunlardır:
- Görüntüde netlik kaybı ve gölgelenme,
- Daha net görebilmek için harcanan efor sonucu oluşan baş ağrısı,
- Göz çevresinde ağrı ve baskı hissi,
- Çabuk yorulma ve odaklanma gerektiren işleri yarıda bırakma ihtiyacı.
İstatistiksel olarak gözlük veya kontakt lens kullanan bireylerin %30-40'ında astigmat mevcuttur. Bu durum tek başına görülebileceği gibi, miyop veya hipermetrop ile birlikte de seyredebilir.
Astigmatın Nedenleri ve Gelişimi
Astigmat oluşumunda kalıtım en önemli faktörlerin başında gelir. Toplumdaki yaygın inanışın aksine; gözün yorulması, az ışıkta çalışmak veya uzun süre bilgisayar kullanmak gibi dış faktörler astigmat oluşumuna neden olmaz. Astigmat derecesi zaman içerisinde bir miktar artış, azalış gösterebilir veya aks (açı) değişikliği yaşanabilir.
Özellikle yüksek ve değişken astigmat değerlerinde KERATOKONUS adı verilen rahatsızlık göz önünde bulundurulmalıdır. Bu özel durum muayene esnasında tespit edilir ve tedavi süreci standart astigmattan farklılık gösterir.
Astigmat Tedavi Seçenekleri
Astigmatizma, belirli bir dereceye kadar ulaştığında veya kişinin yaşam kalitesini etkileyen şikayetlere yol açtığında tedavi edilmelidir. Şikayet yaratmayan düşük dereceli durumlar tedavi gerektirmeyebilir. Temel tedavi yöntemleri şunlardır:
- Gözlük Kullanımı: En yaygın ve basit düzeltme yöntemidir.
- Kontakt Lensler: Görme kalitesini artırmak için tercih edilir.
Kontakt Lens Seçenekleri ve Karşılaştırma
Astigmat düzeltmesinde kullanılan lens türleri, hastanın kornea yapısına ve konfor beklentisine göre değişiklik gösterir:
| Lens Türü | Özellikleri |
|---|---|
| Sert veya Yarı Sert Lensler | En iyi görme keskinliğini sağlar ancak alışma süreci daha zordur. |
| Toric (Yumuşak) Lensler | Kullanımı daha konforludur, özellikle tozlu ortamlarda tercih edilir. |
| Özel Gaz Geçirgen Lensler | Keratokonusa bağlı ileri seviye astigmatlarda kullanılır. |
Keratokonusa bağlı astigmat durumlarında, standart yumuşak toric lenslerle her zaman istenilen başarı sağlanamayabilir. Bu vakalarda basit veya özel kalıplı gaz geçirgen sert lensler devreye girer. Eğer lens uygulamalarıyla yeterli görme seviyesine ulaşılamazsa veya lens korneada tahriş yaratırsa, son aşama olarak kornea nakli seçeneği değerlendirilebilir.
