Ailem evliliğime müdahale etmiyor” mu dediniz?

Evlilikte Sağlıklı Ayrışma ve Aile Müdahalesi Sorunu

Ülkemizde sıkça karşılaşılan temel sorunlardan biri, evlenen bireylerin aileleriyle olan sağlıklı ayrışma sürecini tamamlayamamasıdır. Birçok ebeveyn, çocuğunun evliliğini kendi uzantısı gibi görmekte ve evlilik öncesi davranışların devam etmesini beklemektedir. Bu durum, sadece çocuğundan değil, onun eşinden de aynı beklentiler içine girilmesine neden olarak evlilik birliğine zarar vermektedir.

Boşanma Nedenleri ve Ailelerin Etkisi

Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü tarafından 1200 boşanmış birey üzerinde yapılan araştırma, çarpıcı sonuçlar ortaya koymaktadır. Boşanan kadın ve erkekler, evliliklerinin sona ermesinde eşlerinin ailesinin müdahalesini önemli bir faktör olarak belirtmektedir. Müdahalelerin yoğunlaştığı alanlar ise şu şekildedir:

Bağlılık ve Bağımlılık Arasındaki İnce Çizgi

Sağlıklı bir şekilde "hoşça kal" diyemeyen ebeveyn-çocuk ilişkilerinde, bağlılık yerine bağımlı bir ilişki yapısı görülür. Bu sistemde çocuğun aidiyet ihtiyacı karşılanırken, anne ve babanın duygusal tatmini sağlanır. Ancak bu yapı genellikle şartlıdır ve çocuğa ağır sorumluluklar yükler. Evlilik terapilerine başvuran çiftlerin büyük bir kısmı, kök ailelerin kararları etkilemeye çalışmasından ve sınırların ihlal edilmesinden şikayetçidir.

Müdahale Eden Aile mi, İzin Veren Eş mi?

Sorunun kaynağını sadece ailelerde aramak yerine, eşlerin bu konudaki tutumlarını incelemek daha kritiktir. Çoğu zaman müdahale eden bir aileden ziyade, bu müdahaleye izin veren eşler mevcuttur. Toplumsal yapı incelendiğinde, sorunların merkezinde genellikle kayınvalidelerin olduğu görülmektedir. Damat veya gelinlerin, eşlerinin babalarıyla kronik sorun yaşama oranı daha düşüktür.

Annelerin (Kayınvalidelerin) Müdahale Etme Nedenleri

Annelerin çocuklarının evliliğine yoğun müdahalede bulunmasının altında yatan temel sebepler şunlardır:

• "Ben doğurdum" ve "benim kocam" arasındaki rol çatışması
• Gelin ve kayınvalide arasındaki, erkeğin gözünde değerli olma yarışı
• Annenin kendi eşinden yeterli duygusal desteği alamaması
• Annenin geçmişte yaşadığı gelinlik sürecini kendi gelinine yansıtması
• "Oğlumun evi" düşüncesiyle otorite kurma çabası
• Esas ailenin hangisi olduğuna dair yaşanan belirsizlik
• Çevrenin, annenin sözünün geçmesini bir değer göstergesi olarak görmesi

Modern Müdahale Şekilleri ve Psikolojik Telkinler

Geniş aileden çekirdek aileye geçişle birlikte müdahale biçimleri de değişmiştir. Eskiden fiziksel eşyalara karışılırken, günümüzde psikolojik telkinler ve "uzaktan kumanda" yöntemiyle müdahale edilmektedir. Sıklıkla karşılaşılan ve ilişkiye "virüs" bulaştıran bazı söylemler şunlardır:

• "Neden onlara daha çok gidiyorsunuz?"
• "Eşin annesinin sözünden çıkmıyor, seni yönetiyor."
• "Asla taviz verme, yoksa kontrolü tamamen kaybedersin."
• "Siz orada keyif yaparken biz burada zorluk çekiyoruz."
• "Elin kızı/oğlu anneden daha mı kıymetli?"

Bu tür eleştiriler genellikle "senin iyiliğin için" denilerek meşrulaştırılır. Ancak bu durum bireyin evliliğini sorgulamasına ve huzursuzluğa yol açar.

Evliliği Korumak İçin Atılması Gereken Adımlar

Kişinin esas ailesi, eşi ve çocuklarıdır. Bu gerçeği kabul etmek, kök aileden vazgeçmek anlamına gelmez; sadece öncelikleri belirler. Evliliğin özerkliğini korumak için şu yöntemler izlenmelidir:

1. Net Sınırlar Çizin: Eleştirilere karşı "Evliliğimi tartışmaya açmak istemiyorum" diyerek net bir duruş sergileyin.
2. Ortak Karar Vurgusu: Beklentiler karşısında "Bunu eşimle konuşup ortak karar vermeliyiz" ifadesini kullanın.
3. Memnun Etme Zorunluluğunu Bırakın: Ailenizi her konuda memnun etmek zorunda olmadığınızı kabul edin.
4. Köprü Olmaktan Vazgeçin: Ailenizin eşinize iletmek istediği mesajları kendilerinin söylemesini isteyerek yüz yüze iletişimi teşvik edin.
5. Özerkliği Hissettirin: Sorulara "Bizim evliliğimizin işleyişi böyle" diyerek evliliğinizin farklı ve bağımsız bir sistem olduğunu vurgulayın.

Sonuç olarak; evliliği dış etkenlere karşı korumak her iki eşin ortak sorumluluğundadır. Eşler arasında dayanışma sağlandığı sürece, dış müdahalelerle baş etmek mümkündür. Evlilik, kök ailelerle ilişkisini sürdüren ancak onlardan bağımsız, özerk bir sistemdir.

Serhat YABANCI
Evlilik ve İlişki Terapisti