Ağrılı Adet Görme ( Dismenore )

Adet Sancısı (Dismenore) Nedir?

Adet kanaması esnasında ya da hemen öncesinde kasıklarda ortaya çıkan rahatsızlık ve kramp tarzındaki ağrılar, tıpta dismenore veya menstrüel kramp olarak adlandırılır. Kadın sağlığını yakından ilgilendiren bu durum, klinik olarak primer (birincil) ve sekonder (ikincil) dismenore olmak üzere iki ana grupta incelenmektedir.

Primer (Birincil) Dismenore ve Özellikleri

Primer dismenore, sıklıkla adet kanamasının başlamasından sonraki ilk 1-2 yıl içinde ortaya çıkar ve kırklı yaşlara kadar devam edebilir. Bazı vakalarda, kadınlarda ilk doğumdan sonra bu ağrıların hafiflediği gözlemlenmektedir. Ağrının temel nedeni, rahimde kasılmaya yol açan prostaglandin maddesinin yapımının artmasıdır.

Kasılmalarla birlikte uterusu besleyen damarlarda daralma meydana gelir; bu durum iskemi (kan akımının azalması) yaratarak ağrı oluşumuna katkıda bulunur. Ağrı genellikle adet kanamasından 1-2 gün önce başlar, ilk gün en şiddetli seviyeye ulaşır ve ikinci günde hafifler. Kramp şeklindeki ağrılar karnın alt kısmında yoğunlaşabileceği gibi; sırta, bele, kasıklara ve vulvaya da yayılabilir.

Primer dismenoreye bazen şu sistemik belirtiler eşlik edebilir:

• Bulantı, kusma ve ishal
• Terleme ve yorgunluk
• Baş dönmesi ve baş ağrısı
• İştahsızlık veya kabızlık
• Nadiren baygınlık hissi

Neden Sancılı Adet Görülür?

Sancılı adet görme, aslında normal adet mekanizmasının bir parçası olan uterus (rahim) kasılmalarının ağrı olarak hissedilmesidir. Bu kasılmaların temel amacı, rahim iç tabakası yenilenirken oluşan kanama miktarını minimum seviyede tutmaktır. Kasılmalar sırasında salgılanan prostaglandin miktarının aşırı olması veya kişinin bu maddeye karşı aşırı duyarlı olması ağrıyı tetikler.

Yumurtlama (ovülasyon) sonrasında gerçekleşen prostaglandin salgısı, adet sancısının aslında yumurtlamanın gerçekleştiğine dair bir işaret olduğunu gösterir. Dismenore şikayeti olan kadınların yaklaşık %10-15'inde ağrılar, günlük aktiviteleri kısıtlayacak kadar şiddetli seyredebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Adet sancıları her zaman normal bir sürecin parçası olmayabilir. Aşağıdaki durumlarla karşılaşıldığında mutlaka bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır:

• Ağrılar normal zamanında gelen bir adet kanamasına eşlik etmiyorsa,
• Sancı her zamankinden çok daha şiddetliyse,
• Ağrı süresi 2-3 günden daha uzun sürüyorsa,
• Ağrının niteliği alışılmışın dışında ve farklıysa.

Sekonder (İkincil) Dismenore ve Nedenleri

Sekonder dismenore, ağrının altında yatan patolojik bir durumun olduğu vakaları ifade eder. Bu tür ağrılar genellikle daha ileri yaşlarda başlar ve tedavi edilmesi gereken tıbbi bir soruna işaret eder.

Sekonder dismenoreye yol açan temel nedenler şunlardır:

1. Endometriozis
2. Yumurtalık kistleri veya tümörleri
3. Pelvik inflamatuar hastalık (PID)
4. Myomlar ve uterus polipleri
5. Rahim içi yapışıklıklar
6. Rahim içi araçlar (RİA)
7. Rahim boynu darlıkları
8. Rahim tümörleri
9. İmperfore hymen (Kızlık zarının kapalı olması)
10. Çift uterus veya septum (rahimde perde) bulunması
11. Enfeksiyonlar

Adet Sancısını Hafifletme ve Tedavi Yöntemleri

Adet ağrısının oluşmasını tamamen önlemek mümkün olmasa da, doktor tavsiyesiyle kullanılan ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri ile süreci rahatlatmak mümkündür. Eğer ağrılar iş kaybına neden olacak kadar şiddetliyse, mutlaka profesyonel bir tedavi planlanmalıdır.

Yaşam Tarzı ve Beslenme Önerileri

Sekonder Dismenore Tedavisi

Sekonder dismenorede tedavi, doğrudan ağrıya neden olan patolojik hastalığa yöneliktir. Altta yatan hastalık tıbbi veya cerrahi yöntemlerle tedavi edildiğinde, adet sancıları da kalıcı olarak azalır veya tamamen ortadan kalkar.