Adet kanamaları ve düzensizlikleri

Adet Düzensizliği ve Normal Menstrüel Döngü

Adet düzensizliği kavramını doğru anlamak için öncelikle normal bir adet kanamasının nasıl gerçekleştiğini ve hangi fizyolojik koşullara bağlı olduğunu tanımlamak gerekir. Sağlıklı bir menstrüel döngü, vücuttaki karmaşık bir hormonal dengenin sonucudur.

Normal bir adet kanaması için gerekli olan temel şartlar şunlardır:

• Beyinden yumurtalıklara sağlıklı bir uyarımın iletilmesi,
• Bu uyarının etkisiyle yumurtalıklardan estrojen salgılanması ve yumurtlamanın gerçekleşmesi,
• Yumurtlama sonrası ikinci kritik hormon olan progesteron hormonunun salgılanması,
• Yapısal olarak normal bir rahim ve genital sistemin varlığı,
• Psikolojik sağlığın yerinde olması.

Bu fizyolojik koşulların herhangi bir aşamada kesintiye uğraması sonucunda ortaya çıkan kanamalar, tıbbi olarak düzensiz kanamalar şeklinde adlandırılır.

Normal Adet Döngüsünün Sınırları

Genellikle 21-35 gün aralıklarla, düzenli olarak gerçekleşen ve 3-7 gün süren kanamalar normal kabul edilir. Bir adet dönemindeki ortalama kan kaybı 35-40 ml civarındadır; bu miktar günlük 3-5 ped kullanımıyla eşdeğerdir. 80 ml üzerindeki kanamalar anormal kabul edilse de, kanama miktarını objektif olarak ölçmek ve kişisel yorum farklarını ayırt etmek her zaman kolay değildir.

Ergenlik Döneminde Adet Düzensizlikleri

Kız çocuklarında ilk adet kanaması ortalama 12-13 yaşlarında görülür. Ancak hormonal sistemin tam olarak olgunlaşması 1-2 yılı bulabilir. Bu süreçte yumurtlama (ovulasyon) gerçekleşmeden adet görülebildiği için, ergenlik döneminde adet gecikmeleri veya normalden uzun süren kanamalarla sıkça karşılaşılır.

Bu tür durumlarda mutlaka detaylı bir jinekolojik değerlendirme yapılması hayati önem taşır.

Doğurganlık Dönemi ve Karşılaşılan Sorunlar

Ergenlikten sonra yumurtlama düzenli hale gelir ve kadın menopoza girene kadar gebe kalabileceği doğurganlık dönemine girer. Jinekolojik başvuruların büyük çoğunluğu bu dönemdeki; gecikmeler, ara kanamalar, kanamanın miktarındaki artış veya azalış gibi düzensizliklerden kaynaklanır.

Polikistik Over Sendromu (PKOS)

Doğurganlık döneminde en sık rastlanan ve genellikle seyrek adet görme ile karakterize olan problem Polikistik Over tablosudur. Bu durumda yumurta gelişimi duraklar ve çatlaması gereken yumurta yerine bir kist oluşur. Bu tabloya şu belirtiler eşlik edebilir:

• Erkeklik hormonu fazlalığına bağlı tüylenme,
• Yüzde sivilcelenme ve kilo fazlalığı,
• Ultrasonografide tipik kistik yumurtalık görüntüsü,
• Gebe kalmada zorluk.

Spiral (RİA) ve Kanama Düzeni

Spiral kullanan kadınlarda takılma sonrası kanama düzensizliği görülebilir. Genellikle ilk aylardan sonra kanamalar düzene girdiğinden, spiralin çıkarılması konusunda acele edilmemeli ve gerekirse hormon desteği ile bu süreç yönetilmelidir.

Adet Gecikmeleri ve Ara Kanamalar

Aktif cinsel yaşamı olan bir kadında adet gecikmesi görüldüğünde ilk olarak gebelik ihtimali değerlendirilmelidir. Diğer bir neden ise o ay yumurtlamanın olmamasıdır. Yumurtlama olmadığında, yumurta hücresini içeren kesecik büyümeye devam ederek kist yapılarını oluşturabilir. Bu durum rahim iç dokusunun kalınlaşmasına ve gecikme sonrası kanamanın daha şiddetli olmasına yol açar.

Ara kanamaların nedenleri arasında şunlar yer alabilir:

• Yumurtlama Kanaması: İki adet ortasında, estrojen azalmasına bağlı lekelenmelerdir.
• Hormonal Yetmezlik: Adet öncesi 1 hafta-10 gün süren lekelenmeler.
• Yapısal Sorunlar: Myomlar, polipler veya rahim içi iltihaplanmalar (endometrit).
• Rahim Ağzı Problemleri: İlişki sonrası kanamalarda mutlaka smear testi ile kanser taraması yapılmalıdır.

Menopoz ve Riskli Kanamalar

Menopoza geçiş sürecinde adet aralarının sıklaşması veya açılması normal kabul edilebilir. Ancak menopoz sonrası görülen hiçbir kanama normal değildir.

Bu dönemdeki kanamaların %10-15'i kanser kaynaklı olabileceği için; rahim içinden örnekleme yapılması ve rahim ağzının detaylı incelenmesi şarttır. Beklenmeyen bir ara kanaması yaşayan her kadın, vakit kaybetmeden bir jinekoloğa başvurmalıdır.