YENİDOĞANIN FİZYOLOJİK SARILIĞI NEDİR?
- Yenidoğan sarılığı, kanda biriken bilirubin maddesinin ciltte sararmaya yol açmasıyla oluşur ve normal doğan bebeklerin %60'ında, prematürelerin ise %80'inde görülür.
- Bilirubin seviyesi 5 mg/dl değerini aştığında belirtiler baş ve boyun bölgesinden başlayarak kandaki oran arttıkça vücudun alt kısımlarına doğru yayılır.
- Genellikle doğumdan sonraki ilk birkaç günde ortaya çıkan bu durum, çoğu bebekte bir hafta ile 10 gün içerisinde kendiliğinden iyileşme gösterir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yenidoğan Sarılığı Nedir?
Yenidoğan sarılığı veya halk arasında bilinen adıyla bebek sarılığı, yeni doğmuş bebeklerin kanındaki bilirubin miktarının artması sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Doğumun ardından ilk hafta içerisinde her bebeğin kanında az veya çok oranda bilirubin artışı gözlemlenmektedir. Hayata yeni başlayan bebeklerde en sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biri olan bu durum, normal doğan bebeklerin %60’ında, erken doğan (prematüre) bebeklerin ise %80’inde görülmektedir.
Yenidoğan Sarılığı Neden Olur?
Bebeklerin anne karnındayken sahip olduğu alyuvar yapıları, yetişkinlerden farklı olarak fetal hemoglobin içerir. Doğumla birlikte işlevini yitiren bu özel alyuvarlar hızla parçalanmaya başlar ve yerini yeni tip hemoglobin içeren hücrelere bırakır. Bu yıkım süreci sonucunda aşırı miktarda bilirubin maddesi açığa çıkar.
Normal şartlarda bilirubin, karaciğerde işlenerek vücuttan atılacak hale getirilir. Ancak bebeğin karaciğeri, üretilen bu yoğun bilirubini karşılayamadığında, madde kanda birikmeye başlar. Sarı renkli pigmentlere sahip olan bilirubin, dokulara nüfuz ederek bebeğin derisinin sarı bir görünüm almasına ve yenidoğan sarılığının oluşmasına yol açar.
Belirtiler ve İyileşme Süreci
Yenidoğan sarılığı belirtileri genellikle doğumdan sonraki 2. veya 3. gün belirginleşir. Hastalık süreci normal şartlarda bir hafta ile 10 gün içerisinde kendiliğinden sona erer. Sarılığın vücuttan çekilmesi en son yüz, boyun ve göz aklarında gerçekleşir. Prematüre veya düşük kilolu doğan bebeklerde ise belirtilerin ortaya çıkması 4. ile 6. günler arasını bulabilmektedir.
Bilirubin Değerleri ve Vücuttaki Dağılımı
Yeni doğmuş bir bebekte bilirubinin normal oranı 1-2 mg/dl seviyesindedir. Bu değer 5 mg/dl sınırını aştığında sarılık gözle fark edilebilir hale gelir. Kandaki bilirubin miktarı ile vücuttaki sararmanın yayılım gösterdiği bölgeler arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır.
| Bilirubin Oranı (mg/dl) | Sararmanın Görüldüğü Vücut Bölgesi |
|---|---|
| 5 - 8 mg/dl | Baş ve boyun bölgesi |
| 8 - 10 mg/dl | Gövdenin üst bölümü |
| 10 - 13 mg/dl | Gövdenin alt kısmı |
| 13 - 16 mg/dl | Kollar ve bacaklar |
| 20 mg/dl civarı | Eller ve ayaklar |
Siyah ve kahverengi tenli bebeklerde de süreç aynı şekilde işlemektedir. Ancak bu bebeklerde sararma deri renginden dolayı zor fark edilebilir; bu nedenle avuç içleri, ayak tabanları ve gözün beyaz kısmı dikkatle incelenmelidir.
Teşhis ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sarılığın belirtileri ve şiddeti; bebeğin doğum haftası, kaç günlük olduğu ve kilosu gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Tedavi gerektiren düzeydeki vakaların doğru tespiti hayati önem taşımaktadır. Kesin bir teşhis koyabilmek için bebeğin mutlaka gün ışığı veya beyaz ışık altında uzman bir gözle incelenmesi gerekmektedir.
