Yeme bozuklukları nedir

Yeme Bozuklukları Nedir?

Yeme bozuklukları, bireyin yemek yeme eylemiyle ilgili geliştirdiği aşırı hassasiyet ve buna eşlik eden sıkıntılı düşüncelerle karakterize olan ciddi durumlardır. Bu bozuklukların temelinde, kişinin yaşadığı içsel çatışmaların yeme davranışı üzerinde bir kontrol kurma veya kontrolü kaybetme çabası olarak ortaya çıktığı kabul edilmektedir.

Psikolojik kökenli olan bu durumlar, hem zihinsel hem de fiziksel sağlığı doğrudan etkileyen karmaşık süreçleri içerir. Bu süreçte en sık karşılaşılan tablolar; Anoreksiya Nervosa, Bulimia Nervosa ve Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu olarak sınıflandırılmaktadır.

Anoreksiya Nervosa ve Belirtileri

Anoreksiya Nervosa tanısı alan bireyler, aşırı zayıf olmalarına rağmen kendilerini aynada şişman veya yağlı olarak algılarlar. Bu kişilerde yoğun bir kilo alma korkusu hakimdir. Kilo vermeye yönelik sergilenen aşırı uğraş ve bedeni adeta kurutma çabaları, bir süre sonra vücutta ciddi hasarlara yol açar.

Bu rahatsızlığın fiziksel ve psikolojik yansımaları şu şekildedir:

• Hormonal dengesizlikler ve buna bağlı olarak adetten kesilme durumu görülür.
• Kişi, kendi görüntüsü ve kilosu hakkında gerçekçi değerlendirme yapma yetisini kaybeder.
• Aşırı zayıf olduğu gerçeğini inkar eder ve kilo kaybını sürdürmek için yoğun çaba sarf eder.
• Aşırı egzersiz yapma, laksatif kullanımı ve kendini kusturma gibi davranışlar sergilenir.

Genellikle kontrolcü ve mükemmeliyetçi kişilik yapısına sahip bireylerde görülen bu tablo; aile içi problemler, kimlik karmaşası ve içsel çatışmalar gibi faktörlerle tetiklenebilmektedir.

Bulimia Nervosa: Yeme Atakları ve Telafi Davranışları

Bulimia Nervosa hastalarında temel özellik, kontrol edilemeyen yeme ataklarıdır. Bu ataklar sırasında özellikle yüksek karbonhidratlı ve yağlı yiyecekler, çok kısa sürede ve büyük miktarlarda tüketilir. Yemek yeme esnasında kişi, kontrolü tamamen kaybettiği duygusunu yaşar.

Atak sonrası yaşanan süreç ise şu şekilde ilerler:

1. Telafi Çabası: Kişi, yediği yiyeceklerin etkisini yok etmek için aç kalma, laksatif kullanma veya parmak atarak kendini kusturma yöntemlerine başvurur.
2. Gizlilik ve Utanç: Bu yeme atakları genellikle gizli gerçekleştirilir; çünkü birey bu durumdan dolayı derin bir tiksinme ve utanç duyar.
3. Döngüsel Süreç: Kontrol kaybı ve ardından gelen telafi davranışı, hastalığın temel döngüsünü oluşturur.

Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu ve Sağlık Riskleri

Tıkınırcasına yeme bozukluğunda kişi, kontrolünü kaybederek çok miktarda yemek yer. Bu durumun ardından yoğun bir utanç, suçluluk ve iç sıkıntısı hissedilir. Ancak Bulimia'dan farklı olarak, bu bozuklukta kusma veya laksatif kullanımı gibi bir telafi davranışı bulunmaz.

Birey, yaşadığı suçluluk ve sıkıntıyı gidermek için tekrar yemek yemeye yönelir ve bu durum tehlikeli bir kısır döngüye dönüşür. Bu hastalar genellikle normalden daha kilolu veya şişman kişilerdir. Beslenme düzenindeki bu bozulma; kalp damar hastalıkları ve diyabet gibi ciddi organik rahatsızlıkların ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

Yeme Bozukluklarında Tedavi Süreci

Yeme bozukluklarının iyileşme süreci, multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Tedavinin kalıcı ve etkili olabilmesi için aşağıdaki destek mekanizmalarının bir arada kullanılması hayati önem taşır: