Vertigo ve Fizyoterapi
Vertigo Nedir?
Fizyoterapist Bakış Açısıyla Değerlendirme ve Tedavi Yaklaşımları
Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresinin dönüyormuş gibi algılanmasıyla ortaya çıkan, günlük yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen bir denge bozukluğudur. Sıklıkla “baş dönmesi” ile karıştırılsa da vertigo, vestibüler sistem kaynaklı dönme hissi ile karakterizedir. Bu durum; bulantı, kusma, dengesizlik, görme bulanıklığı ve düşme korkusu gibi ek semptomlarla birlikte görülebilir.
Vertigo, her yaş grubunda ortaya çıkabilmekle birlikte özellikle orta ve ileri yaşlarda daha sık görülmektedir.
⸻
Vertigonun Nedenleri
Vertigo genel olarak periferik ve santral olmak üzere iki ana grupta incelenir:
1. Periferik Vertigo
En sık karşılaşılan vertigo türüdür ve iç kulak kaynaklıdır.
• Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV):
Başın belirli pozisyonlarında ani başlayan kısa süreli vertigo ataklarıyla karakterizedir.
• Vestibüler Nörit:
Vestibüler sinirin iltihaplanması sonucu oluşur.
• Meniere Hastalığı:
Vertigo ataklarına işitme kaybı ve kulak çınlaması eşlik eder.
2. Santral Vertigo
Beyin sapı ve serebellum gibi merkezi sinir sistemi kaynaklıdır ve daha nadir görülür. Nörolojik değerlendirme gerektirir.
⸻
Vertigoda Fizyoterapinin Rolü
Vertigo tedavisinde fizyoterapi, özellikle periferik vertigo vakalarında oldukça etkili ve bilimsel olarak desteklenen bir yaklaşımdır. Amaç; vestibüler sistemin yeniden düzenlenmesini sağlamak, dengeyi geliştirmek ve hastanın günlük yaşama güvenle dönmesini desteklemektir.
Uygulanan Fizyoterapi Yöntemleri
• Vestibüler Rehabilitasyon:
Beynin denge sistemine yeniden uyum sağlamasını hedefleyen özel egzersiz programlarını içerir.
• Repozisyon Manevraları (Epley, Semont vb.):
Özellikle BPPV’de iç kulaktaki otolitlerin doğru pozisyona taşınmasını sağlar.
• Denge ve Postür Egzersizleri:
Düşme riskini azaltır ve vücut farkındalığını artırır.
• Göz–Baş Koordinasyon Egzersizleri:
Görsel ve vestibüler sistemin birlikte çalışmasını destekler.
• Boyun ve Postür Değerlendirmesi:
Servikal kaynaklı baş dönmeleri ayırt edilerek uygun tedavi planı oluşturulur.
⸻
Vertigoda Erken Müdahalenin Önemi
Vertigo şikâyeti yaşayan bireyler çoğu zaman hareketten kaçınır. Ancak bu durum, semptomların uzamasına ve yaşam kalitesinin daha da düşmesine neden olabilir. Fizyoterapist eşliğinde planlanan bireysel rehabilitasyon programları sayesinde:
• Baş dönmesi atakları azalır
• Denge ve güven hissi artar
• Günlük aktivitelere dönüş hızlanır
• Düşme riski önemli ölçüde azaltılır
⸻
Sonuç
Vertigo, doğru değerlendirme ve uygun fizyoterapi yaklaşımlarıyla büyük oranda kontrol altına alınabilen bir problemdir. Her hastanın şikâyeti ve altta yatan nedeni farklı olduğundan, tedavi süreci kişiye özelplanlanmalıdır. Fizyoterapi, vertigo tedavisinde güvenli, etkili ve ilaç dışı bir seçenek olarak önemli bir yere sahiptir.
⸻
Fizyoterapist
Muhammed Nuri Ekmen
