VARİS NEDİR ? VARİS BELİRTİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Varis Nedir? Toplardamar Genişlemesi ve Venöz Yetmezlik
Varis, genel anlamda 50 yaşın üzerindeki bireylerde toplardamar sorununa bağlı olarak gelişen bir hastalıktır. Türkiye'de kesin rakamlar bilinmemekle birlikte, 10 milyondan fazla varis hastası olduğu tahmin edilmektedir. Bu durum, esasen bir dolaşım problemi ve ciddi bir sağlık sorunu olmasına rağmen, çoğu zaman karşımıza sadece kozmetik bir kusur olarak çıkmaktadır.
Bacaklardaki toplardamarların genişlemesi olarak tanımlanan varis, genellikle kapak yetmezliğine bağlı olarak gelişir. Kalbin dokulara gönderdiği temiz kanın, görevini tamamladıktan sonra toplardamarlar aracılığıyla kalbe geri taşınması gerekir. Ancak bu damarlardaki kapaklar hasar gördüğünde, kirli kan yer çekimi etkisiyle aşağıda göllenir ve venöz yetmezlik tablosu oluşur.
Varis Neden Olur? Risk Faktörleri Nelerdir?
Varis oluşumunun temel nedeni, toplardamar içindeki kapakçıkların işlevini yitirmesidir. Normal şartlarda bu kapaklar kanın yukarı akışını sağlar ve aşağı kaçışını engeller. Kapak hasarı oluştuğunda ise kan birikmeye başlayarak damarı genişletir. Varis oluşumunu tetikleyen başlıca faktörler şunlardır:
- Genetik yatkınlık ve yaşlılık,
- Gebelik süreci ve östrojen hormonu etkisi (kadınlarda daha sık görülür),
- Şişmanlık ve kabızlık,
- Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren meslekler veya hareketsiz oturmak,
- Doğum kontrol hapları ve hormon tedavileri,
- Dar giysiler tercih etmek.
Varis Belirtileri ve Hastalık Evreleri
Varis, sadece görsel bir sorun değil, yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bir rahatsızlıktır. Hastalığın ilerlemesiyle birlikte dokuların beslenmesi bozulur ve daha ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Sıkça karşılaşılan varis belirtileri şunlardır:
- Damarlarda mavi-mor renkli şişkinlikler ve genişlemeler,
- Özellikle ayakta durunca artan bacak ağrısı ve çabuk yorulma,
- Bacaklarda huzursuzluk, yanma, uyuşukluk ve şişlik,
- Gece krampları ve şiddetli kaşınma,
- Cilt yüzeyinin sertleşerek koyu renk alması.
İleri evrelerde, oksijenlenemeyen dokularda atonik yara olarak adlandırılan iyileşmeyen ülserler gelişebilir. Ayrıca, derin venlerde pıhtılaşma ve akciğere pıhtı atma (emboli) gibi ölümcül riskler de mevcuttur.
Varis Çeşitleri Nelerdir?
Varisler, damar çaplarına ve deri yüzeyindeki görünümlerine göre üç ana gruba ayrılır:
| Varis Tipi | Damar Çapı | Görünüm Özellikleri |
|---|---|---|
| Büyük Varisler | 4 - 15 mm | Deriden bariz çıkıntı yapan geniş damarlar |
| Orta Boy Varisler | 2 - 4 mm | Yeşil renkli, deriden hafif çıkıntı yapan damarlar |
| Kılcal Varisler | < 1 - 2 mm | Kırmızı-mor renkli, deriden çıkıntı yapmayan damarlar |
Güncel Varis Tedavi Yöntemleri
Varis tedavisi, hastanın şikayetlerine ve hastalığın derecesine göre planlanır. Tedavi edilmeyen varisler, hem sağlık açısından risk oluşturur hem de kadınlarda etek veya mayo giyememe gibi psikolojik ve sosyal sorunlara yol açabilir.
1. Skleroterapi (İğne Tedavisi)
80 yılı aşkın süredir uygulanan bu yöntemde, çok ince iğnelerle damar içine sklerozan madde (genellikle sodyum klorür) enjekte edilir. Bu madde damar duvarlarının yapışmasını sağlar; kapanan damar zamanla vücut tarafından emilerek yok edilir. Seanslar genellikle 10-15 dakika sürer ve başarı oranı %80 civarındadır.
2. Lazerle Varis Tedavisi
Küçük ve orta boy yüzeysel varislerde tercih edilen bu yöntemde, damarlar lazer ışığı ile taranarak yok edilir. Lazerle varis tedavisi, iğne veya kesi gerektirmediği için enfeksiyon riski taşımaz. Lokal anestezi ile uygulandığı için genel anestezinin risklerinden kaçınılır ve hasta işlemden hemen sonra günlük hayatına dönebilir.
3. Varis Çorabı ve İlaç Tedavisi
Varis çorabı, damarları sıkarak kanın kalbe dönmesine ve lenf dolaşımının düzenlenmesine yardımcı olur. İlaçlar ise ağrı, ödem ve kaşınma gibi şikayetleri hafifletse de varisi tamamen iyileştirmez. Unutulmamalıdır ki; varisi tamamen tedavi eden bir varis kremi bulunmamaktadır.
4. Cerrahi Müdahale (Ameliyat)
İleri derecedeki varislerin cerrahi yöntemlerle vücuttan çıkarılması işlemidir. Diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda uzman hekimler tarafından uygulanır.
