Doktorsitesi.com

TERK EDİLME ŞEMASI

Klinik Psikolog Tuğba Masalcı
Klinik Psikolog Tuğba Masalcı
21 Mayıs 202467 görüntülenme
Randevu Al
TERK EDİLME ŞEMASI SEBEPLERİ VE PSİKOLOJİK TEDAVİ YÖNTEMLERİ
TERK EDİLME ŞEMASI
Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Terk Edilme Şeması Nedir?

Terk edilme şeması, bir bireyin yakın ilişkilerinde her an terk edileceği, yalnız bırakılacağı veya sevdiklerinin duygusal olarak ulaşılmaz hale geleceği yönünde duyduğu yoğun ve kronik korku ile karakterize edilen bir psikolojik yapıdır. Bu şemaya sahip olan bireyler, sevdikleriyle sağlıklı ve güvenli yakınlıklar kurmakta ciddi güçlükler yaşayabilirler. Sürekli bir reddedilme beklentisi içinde oldukları için sosyal ve romantik ilişkilerinde savunmacı veya aşırı bağımlı tutumlar sergileyebilirler.

Terk Edilme Şemasının Nedenleri Nelerdir?

Terk edilme şemasının gelişiminde, bireyin geçmiş yaşantıları ve çevresel faktörler belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu şemanın oluşmasına zemin hazırlayan temel nedenler şunlardır:

  • Erken Çocukluk Deneyimleri: Ebeveynleri tarafından ihmal edilen, terk edilen veya istikrarsız, tutarsız bir aile ortamında büyüyen çocuklar bu şemayı geliştirmeye daha yatkındır.
  • Travmatik Deneyimler: Çocukluk veya ergenlik döneminde yaşanan ani ayrılıklar, kayıplar, fiziksel veya duygusal istismar olayları kalıcı bir terk edilme korkusuna yol açabilir.
  • Bağlanma Sorunları: Bakım veren kişilerle güvenli bağlanma kuramayan bireyler, yetişkinlik döneminde ilişkilerinde benzer güvensizlikleri tekrar ederler.
  • Kişilik Özellikleri: Düşük benlik saygısı, kronik kaygı bozuklukları veya aşırı mükemmeliyetçi yapı, şemanın pekişmesine katkıda bulunabilir.

Terk Edilme Şemasının Belirtileri ve Davranış Modelleri

Bu şemaya sahip bireylerde gözlemlenen yaygın belirtiler, kişinin hem iç dünyasını hem de ikili ilişkilerini doğrudan etkiler. En belirgin semptomlar şunlardır:

  • Yakın ilişkiler kurmaktan kaçınma veya derin bağlar kurarken tereddüt etme.
  • İlişki içerisinde sürekli bir güvensizlik ve kaygı hali.
  • Partnerini kaybetmemek adına kontrol etme veya manipüle etme ihtiyacı.
  • Terk edilme korkusuyla başa çıkabilmek için partnere karşı geliştirilen aşırı bağımlılık.
  • En küçük bir ayrılık sinyaline veya reddedilme ihtimaline karşı aşırı öfke ve tepki gösterme.
  • Duygusal mesafeli durma, aşırı kıskançlık ve sahiplenici davranışlar.
  • Terk edilme temalı tekrarlayan kabuslar veya zihinsel meşguliyetler.

Terk Edilme Şemasının Tedavi Yöntemleri

Terk edilme şeması, profesyonel bir psikoterapi süreciyle etkili bir şekilde tedavi edilebilir. Tedavi sürecinde başvurulan temel yöntemler aşağıda tabloda özetlenmiştir:

Tedavi YöntemiAmacı ve İşleyişi
Şema TerapisiŞemanın kökenlerini anlamayı ve sağlıklı başa çıkma mekanizmaları geliştirmeyi hedefler.
Kognitif Davranışçı Terapi (KDT)Terk edilmeyle ilgili olumsuz düşünce kalıplarını ve işlevsiz davranışları değiştirmeye yardımcı olur.
Psikodinamik TerapiŞemanın geçmişteki çocukluk deneyimleriyle olan derin bağlantılarını keşfetmeye odaklanır.
Grup TerapisiBenzer sorunları yaşayan diğer bireylerle bağ kurarak yalnızlık hissini azaltır ve deneyim paylaşımı sağlar.

Şema ile Başa Çıkmak İçin Öneriler

Kişisel farkındalık ve yaşam tarzı değişiklikleri, tedavi sürecini destekleyen önemli unsurlardır. Bu süreçte şu adımlar atılabilir:

  1. Profesyonel Destek Almak: Bir terapist veya danışmanla çalışmak, şemanın işleyişini çözmek için en kritik adımdır.
  2. Destek Gruplarına Katılmak: Benzer süreçlerden geçen insanlarla iletişim kurmak, bireyin yalnız olmadığını hissetmesini sağlar.
  3. Öz Şefkat Göstermek: Bu durumun bir eksiklik olmadığını kabul ederek kendinize karşı nazik ve sabırlı olun.
  4. Sağlıklı İlişkilere Odaklanmak: Güven temelli ve olumlu sosyal bağlar kurmaya gayret edin.
  5. Öz Bakımı İhmal Etmemek: Düzenli uyku, dengeli beslenme ve egzersiz, duygusal dayanıklılığınızı artırır.

Unutmayın, terk edilme şeması yönetilmesi zorlayıcı bir süreç olsa da, doğru uzman desteği ve kararlılıkla bu durumun üstesinden gelmek mümkündür. Yardım almaktan çekinmeyin.

Etiketler

Aile baskısıAşkTerkedilme kaygısıAyrilik sonrasi psikoterapiTerkedilme acısı nedirTerkedilme ve depresyon

Yazar Hakkında

Klinik Psikolog Tuğba Masalcı

Klinik Psikolog Tuğba Masalcı

Uzman Klinik Psikolog Tuğba Masalcı, lisans eğitimini Polonya’nın önde gelen üniversitelerinden SWPS University of Social Sciences and Humanities’te İngilizce Psikoloji bölümünde tamamlamıştır. Ardından Türkiye’ye dönerek Ufuk Üniversitesi Psikoloji Yüksek Lisans Programı’ndan mezun olmuş ve "Uzman Psikolog" unvanını almaya hak kazanmıştır. Akademik kariyerini daha da ileri taşıyan Masalcı, İstanbul Gelişim Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı’nı onur belgesiyle tamamlayarak "Klinik Psikolog" unvanını almıştır.
Eğitim hayatı boyunca klinikler, hastaneler, araştırma merkezleri ve okullarda görev alarak çok sayıda danışanla birebir çalışma deneyimi kazanmıştır. Şu anda kendi özel kliniğinde, bireysel, çift ve aile terapileri alanında aktif olarak psikoterapi hizmeti vermektedir.
Aldığı Psikoterapi Eğitimleri
Klinik pratiğini bilimsel temellere dayandıran Tuğba Masalcı, psikoterapi alanında çok sayıda eğitim alarak uzmanlık alanlarını derinleştirmiştir:
• Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT)
• Şema Terapi
• Duygu Odaklı Terapi (EFT)
• EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme)
• Cinsel Terapi
• Evlilik -Çift Terapi
• Aile Danışmanlığı
• Çocuk ve Ergen Terapisi
• Oyun Terapisi
• Travma Temelli Grup Psikoterapisi

Çalışma Alanları
Depresyon ve Duygudurum Bozuklukları:
Sürekli mutsuzluk, hayattan keyif alamama, enerji kaybı, suçluluk düşünceleri, isteksizlik gibi belirtilerle seyreden depresyon; bireyin yaşam kalitesini ciddi anlamda etkileyebilir. Depresyonun altında yatan nedenlerin keşfi ve baş etme becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir.
Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları:
Geleceğe dair sürekli endişe, panik ataklar, sosyal ortamlarda aşırı kaygı, bedensel belirtiler (çarpıntı, nefes darlığı, titreme) gibi şikayetlerle kendini gösteren anksiyete bozukluklarında, hem duygusal hem bedensel rahatlama sağlanması için bütüncül bir terapi süreci yürütülür.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ve Yas Süreci:
Kaza, kayıp, şiddet, istismar, afet gibi travmatik deneyimler sonrası ortaya çıkan kabuslar, tetiklenmeler, ani öfke patlamaları ya da donakalma gibi tepkiler EMDR ve travma odaklı terapi teknikleriyle ele alınır. Yas sürecinde ise kişinin kaybıyla sağlıklı şekilde vedalaşması hedeflenir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB):
Tekrarlayan düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşünceleri yatıştırmak için yapılan davranışlar (kompulsiyonlar) kişiye ciddi düzeyde zaman ve enerji kaybettirir. OKB’nin bilişsel ve davranışçı temelleri çalışılarak semptomların azaltılması amaçlanır.
Cinsel İşlev Bozuklukları:
Kadınlarda vajinismus, cinsel isteksizlik; erkeklerde erken boşalma, sertleşme sorunları gibi işlevsel cinsel problemler çift terapisi kapsamında çalışılır. Güvenli ve yargılayıcı olmayan bir ortamda terapi süreci yürütülür.
Evlilik ve İlişki Problemleri:
İletişim sorunları, aldatma, güven kaybı, duygusal uzaklık, ortak hedeflerin çatışması gibi nedenlerle ilişkiler zedelenebilir. Çift terapisi ile karşılıklı anlayışın, empati kurmanın ve ortak çözümlerin geliştirilmesi desteklenir.
Aile Danışmanlığı:
Anne-baba-çocuk arasındaki iletişim sorunları, sınır problemleri, kardeş çatışmaları ve kuşaklar arası anlaşmazlıklar aile sistemi içinde değerlendirilir ve işlevsel bir aile yapısına ulaşmak hedeflenir.
Ergenlik Dönemi Problemleri:
Kimlik arayışı, akademik motivasyon eksikliği, arkadaş ilişkilerinde zorlanma, duygudurum dalgalanmaları, öfke kontrolü ve teknoloji bağımlılığı gibi gençlik dönemine özgü problemler, ergenin iç dünyasını anlayan bir yaklaşımla ele alınır.
Düşük Özsaygı ve Yetersizlik Hissi:
“Kendimi yetersiz hissediyorum”, “Kimse beni beğenmiyor”, “Başarısızım” gibi içsel söylemlerin değişmesi için bireyle çalışılarak daha güçlü bir benlik algısı oluşturulması sağlanır.
Sınav Kaygısı ve Akademik Başarısızlık:
TYT/AYT, LGS, YDS gibi sınavlara hazırlanan bireylerde görülen yoğun kaygı, odaklanma güçlüğü, motivasyon eksikliği ve performans baskısıyla baş etme yolları geliştirilir.
Yeme Davranışı Bozuklukları ve Beden Algısı Problemleri:
Duygusal yeme, aşırı kısıtlama, bulimia, anoreksiya ve beden algısıyla ilgili sorunlar psikolojik ve duygusal kökenleriyle birlikte çalışılır. Bireyin kendine karşı şefkatli bir ilişki geliştirmesi hedeflenir.
Özgüven ve Karar Verme Problemleri:
Kararsızlık, başkalarının onayına göre hareket etme, kendini değersiz hissetme gibi durumlar terapide bireyin içsel rehberini güçlendirme çalışmalarıyla ele alınır.
Bağımlılıklar (İlişki, Teknoloji, Alkol):
İlişkisel bağımlılıklar, sosyal medya bağımlılığı ya da madde/alkol kullanımı gibi davranış örüntülerinde kişinin bağımlılık davranışı yerine sağlıklı başa çıkma yollarını geliştirmesi desteklenir.
Duygu Düzenleme Problemleri ve Öfke Kontrolü:
Ani öfke patlamaları, aşırı tepkiler ya da duygularını bastırma eğilimleri, kişinin duygularını tanıması, anlaması ve uygun şekilde ifade etmesi üzerine yapılan duygusal düzenleme çalışmalarıyla ele alınır.

Uyguladığı Psikolojik Testler
Uzman Klinik Psikolog Tuğba Masalcı, danışan değerlendirmelerini çok boyutlu yapabilmek adına geniş bir yelpazede psikolojik test uygulama yetkinliğine sahiptir. Bunlar arasında:
• MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri)
• SCL-90 (Belirti Tarama Listesi)
• Rorschach Testi
• Beck Depresyon ve Anksiyete Envanterleri
• Hamilton Depresyon ve Anksiyete Ölçekleri
• Mini Mental Test, D2 Dikkat Testi, Burdon Dikkat Testi, Frankfurter Testi
• Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği (CAPS)
• Yeme Tutumu Ölçeği, Sınav Kaygısı Ölçeği, Pozitif-Negatif Duygu Durum Ölçeği
• Çocuklar için Gelişim ve Zeka Testleri (Stanford-Binet, AGTE, Metropolitan, Peabody, Louisa Duss, CATELL 2-A

 

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.