Takıntı hastalığı nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB); obsesyon adı verilen takıntılı düşünce, fikir ve dürtüler ile kompulsiyon adı verilen yineleyici davranışlar ve zihinsel eylemlerden oluşan psikolojik bir durumdur. Bu rahatsızlık, takıntılı düşüncelerin günlük yaşamı etkileyecek ve günlük aktiviteleri kısıtlayacak düzeye gelmesiyle karakterizedir. Bireyin yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bu süreç, profesyonel bir yaklaşım gerektirir.

OKB tanısı alan kişiler, kontrol edemedikleri yinelenen ve stres yaratan düşünceler, korkular veya görüntüler (obsesyonlar) nedeniyle yoğun huzursuzluk hissederler. Bu düşüncelerin yarattığı anksiyete, bazı hareketleri ya da rutinleri acil olarak gerçekleştirme ihtiyacına (kompulsiyonlar) yol açar. Gerçekleştirilen ritüeller, takıntılı düşünceleri önleme veya akıldan uzaklaştırma amacıyla yapılan savunma mekanizmalarıdır.

Tekrarlanan hareketler gerginliği geçici olarak durdursa da obsesif düşünceler tekrar oluştuğunda kişinin bu hareketleri hemen yinelemesi gerekir. OKB’si olan bireyler, saplantılarının ve takıntılarının gerçek dışı veya manasız olduğunun farkında olabilirler; ancak bu döngüyü kendi başlarına durdurmakta zorlanırlar.

OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk) Belirtileri

Obsesyon ve kompulsiyonlar toplumdan topluma ve kültürden kültüre farklılık gösterebilir. Ülkemizde ve dünya genelinde en sık rastlanan belirtiler, bireyin zihinsel ve davranışsal süreçlerini doğrudan etkiler. Tıbbi açıdan bu düşünce ve davranışların hastalık sayılabilmesi için günlük işlevleri bozacak kadar şiddetli ve yoğun olması gerekir.

Yaygın Obsesyon Belirtileri

Kişinin zihnine istemsizce gelen ve kaygı yaratan yaygın obsesyonlar şunlardır:

• Pislik veya mikrop bulaşmasından korkma
• Başkasına zarar vermekten korkma
• Hata yapmaktan korkma
• Rezil olmaktan veya sosyal açıdan kabul edilemez davranmaktan korkma
• Günahkar düşünmekten korkma
• Düzen, simetri ve kusursuzluk ihtiyacı
• Aşırı kuşku ve sürekli güvence ihtiyacı

Yaygın Kompülsiyon Belirtileri

Obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak amacıyla başvurulan yaygın kompülsiyonlar şunlardır:

• Tekrar tekrar yıkanma, duş alma veya ellerini yıkama
• El sıkışmayı veya kapı koluna dokunmayı reddetme
• Kilit ve ocak gibi eşyaları sürekli kontrol etme
• Rutin işleri yaparken içinden veya yüksek sesle sayı sayma
• Sürekli bir şeyleri belirli bir biçimde düzenleme
• Belirli bir sıraya göre yemek yeme
• Rahatsız edici kelimelere, görüntülere veya düşüncelere takılıp kalma
• Belirli kelimeleri, cümleleri veya duaları tekrarlama
• İşleri belirli bir sayıda yapma ihtiyacı
• Değeri olmayan nesneleri toplama veya biriktirme

OKB Tedavisinde Bilişsel Davranışçı Destek

Obsesif bireyler, kaygı verici düşüncelerle bu düşüncelerden kaçarak veya kaçınarak başa çıkmaya çalışırlar. Ancak düşüncelerden kaçmaya çalışmak, bu düşüncelerin daha da artmasına ve kısır bir döngü oluşmasına neden olur. Tedavi sürecinde bilişsel-davranışçı yaklaşımlar bu döngüyü kırmayı hedefler.

Davranış terapilerinde temel amaç, danışanı kaygı veren obsesyonlarla karşı karşıya getirmek ve bu kaygıyı azaltmak için başvurulan kompulsiyonları engellemektir. Bilişsel-davranışçı terapiler, OKB yönetiminde şu avantajları sağlar:

Bilişsel-davranışçı terapiler, tekrarlamaların önlenmesinde kritik bir rol oynar. Bu yöntemler tek başına uygulanabileceği gibi, ilaç tedavileri ile birlikte de kullanılabilir. Günümüzde bilişsel-davranışçı terapiler, destek seçenekleri arasında en önemli yeri tutmaktadır.