Sünnet ile İlgili Merak Edilenleri Cevapladık

Sünnet Nedir?

Sünnet, penisin uç kısmında yer alan ve idrar çıkış deliğini kapatarak o bölgede kapalı bir boşluk oluşturan cilt katlantısının (prepisium/sünnet derisi) cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Bu operasyon sırasında sünnet derisi uygun uzunlukta kesilerek glans (penis başı) ortaya çıkarılır ve geriye kalan mukoza ile cilt dokusu birbirine dikilir. Tıbbi bir müdahale olmasının yanı sıra sünnet, farklı toplumlarda dini ve kültürel ritüellerle desteklenen sosyal bir olgu niteliği taşımaktadır.

Sünnet Neden Yapılır ve Tarihçesi Nedir?

Sünnet, yaklaşık 10.000 yıllık geçmişiyle dünyada en sık uygulanan cerrahi işlemdir. Antik dönemlerden günümüze kadar Hititler, Eski Mısır, İbraniler ve Aztekler gibi pek çok medeniyette sünnete dair kanıtlara rastlanmaktadır. İlkel dönemlerde dahi pratik faydaları fark edilen bu işlem, günümüzde çoğunlukla sosyokültürel ve dini inanışlar nedeniyle uygulanmaktadır.

Operasyonun uygulanmasındaki temel tıbbi nedenler ise şu şekilde sıralanabilir:

• Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları,
• Sünnet derisi ucunun dar olması durumu olan fimozis,
• Sünnet derisinin inflamasyonu olarak bilinen tekrarlayan balanit atakları,
• Bölgesel olarak AIDS gibi hastalıklardan korunma amacı.

Sünnet İçin En Uygun Zaman Ne Zamandır?

Sünnet zamanlaması konusunda tek bir doğru olmamakla birlikte, uzmanların özellikle kaçınılması gerektiğini belirttiği bir dönem mevcuttur. 2-5 yaş arası, çocuklarda cinsel kimliğin tanınmaya başladığı ve fallik dönem olarak adlandırılan, kastrasyon (hadım edilme) korkusunun yaşandığı kritik bir evredir. Bu nedenle, tıbbi bir zorunluluk olmadıkça bu yaş aralığında sünnet önerilmemektedir.

İşlem için en ideal zaman dilimleri şunlardır:

1. Yenidoğan dönemi (ilk 1 ay),
2. 5 yaş sonrası (çocuğun psikolojik olarak hazırlandığı ve kendisinin de istediği durumlar).

Bu dönemler dışında kalan tüm yaş gruplarında, operasyonun yüzeysel anestezi altında yapılması tavsiye edilmektedir.

Sünneti Kimler ve Hangi Yöntemle Yapmalıdır?

Sünnet, doğru ellerde yapılmadığı takdirde ciddi komplikasyonlara yol açabilecek bir cerrahi işlemdir. Bu operasyon; bu alanda özel eğitim almış çocuk cerrahları, çocuk ürologları, ürologlar veya genel cerrahlar tarafından gerçekleştirilmelidir. Uygulamada temel olarak iki farklı cerrahi teknik öne çıkmaktadır:

İyileşme Süreci ve Sünnet Sonrası Bakım

Operasyon sonrası hastanede yatış gerekmez; çocuk idrarını yapıp beslendikten birkaç saat sonra taburcu edilebilir. İlk iki gün penis üzerinde hafif şişlik görülmesi normaldir ve bu durum 2 hafta içinde tamamen düzelir. İyileşme sürecini hızlandırmak için şu adımlar izlenmelidir:

• İlk iki gün doktorun önerdiği antibiyotikli kremler günde 2-3 kez uygulanmalıdır.
• İşlemden 3 gün sonra ılık oturma banyolarına başlanmalıdır (günde 3-4 kez, 10-15 dakika).
• İyileşme döneminde görülen sarı sekresyon artışı iltihap değil, doğal bir iyileşme belirtisidir.
• Ağrı kontrolü için ilk 1-2 gün ağrı kesici şuruplar kullanılabilir.

Sünnetin Komplikasyonları Nelerdir?

Sünnetin komplikasyon oranı düşük (%1-7) olsa da, hatalı uygulamalar çocukta ömür boyu sürecek sorunlara yol açabilir. Tanımlanmış 21 farklı komplikasyon arasında en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Kanama ve idrar yolu yaralanmaları,
• İdrar deliğinin daralması,
• Penisin gömülü kalarak sünnetsiz gibi görünmesi,
• Penis başının (glans) kısmen veya tamamen zarar görmesi.

Kimlere Sünnet Yapılmaz? (Kontrendikasyonlar)

Bazı özel durumlarda sünnet operasyonu hayati risk taşıyabilir veya ileride yapılacak tedavileri engelleyebilir. Aşağıdaki durumlarda sünnet yapılmamalıdır:

• Peygamber Sünneti (Hipospadias): İdrar deliğinin normal yerinde olmaması durumudur. Bu vakalarda sünnet derisi, ileride yapılacak düzeltme ameliyatında kullanılacağı için kesinlikle kesilmemelidir.
• Pıhtılaşma Bozuklukları: Hemofili gibi kanamaya eğilimi olan hastalarda gerekli önlemler alınmadan işlem yapılmamalıdır.
• Gömük Penis: Çocuğun kilosuna bağlı olarak penis gömüklüğü varsa operasyon ertelenmelidir.

Prof. Dr. Halil TUĞTEPE
Çocuk Ürolojisi Uzmanı