Stress tests' evaluation of the results, recomme, stres genel değerlendirme
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği Genel Değerlendirmesi
Bu araştırma, Okul Psikoloğu ve Psikolojik Danışman Halil Türkmen tarafından, bireylerin strese karşı dayanıklılıklarını ve stres eğilimlerini ölçmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, Stres Belirleme Ölçeği (SBÖ) için bilimsel geçerlilik ve güvenirlik verileri elde ederek, bu ölçeğin evrene genellenebilirliğini sağlamaktır.
Araştırma evreni, 1991 ile 2003 yılları arasında liselerde öğrenim gören ve ergenlik döneminde olan 18 kız, 23 erkek olmak üzere toplam 41 öğrenciyi kapsamaktadır. Ancak verilerin yansızlığını ve temsil gücünü korumak amacıyla, testleri yanlı yanıtladığından şüphelenilen 11 danışan elenmiş; çalışma 30 danışandan oluşan temsil yeterliliği yüksek bir grup üzerinde sınırlandırılmıştır.
Araştırmanın Yöntemi ve Uygulanan Testler
Araştırmada betimsel yöntem kullanılmış ve veriler Gaziantep’teki liselerde (özellikle Bayraktar Lisesi) eğitim gören 9, 10 ve 11. sınıf öğrencilerinden elde edilmiştir. Ölçeğin güvenirliğini test etmek için "test-tekrar test" tekniği uygulanmıştır.
Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği (SDBÖ) iki temel alt testten oluşmaktadır:
- Strese Dayanıklılık Ölçeği (SDÖ): 25 maddeden oluşur ve bireyin strese karşı ne kadar dirençli olduğunu ölçer.
- Strese Eğilim Ölçeği (SEÖ): 30 maddeden oluşur ve bireyin stres faktörlerine ne kadar yatkın olduğunu belirler.
Bu iki alt testin bir bütün olarak uygulanması önerilse de, her bir alt testin ayrı ayrı değerlendirilmesi daha sağlıklı sonuçlar vermektedir. Yapılan analizlerde, SDBÖ ile Beck Depresyon Ölçeği karşılaştırılmış ve testin oldukça güvenilir olduğu kanıtlanmıştır.
İstatistiksel Bulgular ve Psikometrik Veriler
Araştırma sonucunda elde edilen veriler üzerinde yapılan istatistiksel değerlendirmeler, ölçeğin yapısal geçerliliğini ortaya koymuştur. Her iki test için de aritmetik ortalama, ortanca ve mod değerleri birbirine yakın bulunmuştur.
| İstatistiksel Veri | Strese Dayanıklılık Ölçeği (SDÖ) | Strese Eğilim Ölçeği (SEÖ) |
|---|---|---|
| Aritmetik Ortalama | 36.366 | 41.90 |
| Ortanca (Median) | 37.00 | 39.50 |
| Standart Sapma | 8.944 | 9.861 |
| Ranj | 62.00 | 54.00 |
Analizler sonucunda iki test arasındaki korelasyon katsayısı r= 0.999658 (+1.00) olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek korelasyon, testlerin birbirini denetlediğini ve ölçülmek istenen tutumları tam zıt kutuplardan (olumlu/olumsuz) başarıyla ölçtüğünü göstermektedir.
Stres Düzeylerinin Seviyelendirilmesi
SDBÖ, bireylerin stres durumlarını dört ana faktör üzerinden değerlendirmektedir:
- SDF: Strese Dayanıklılık Faktörü
- SHF: Strese Hafif Dayanıklılık Faktörü
- SHE: Strese Hafif Eğilimlilik Faktörü
- SEF: Strese Eğilimlilik Faktörü
Strese Dayanıklılık Ölçeği'nde (SDÖ) alınan yüksek puanlar bireyin dayanıklı olduğunu gösterirken; Strese Eğilim Ölçeği'nde (SEÖ) alınan yüksek puanlar bireyin strese yatkın ve dayanıksız olduğunu ifade eder.
Stresle Başa Çıkma ve Kişilik Özellikleri
Stres; bedensel, duygusal ve düşünsel faktörlerin bileşimiyle ortaya çıkar. Bireyin stresle başa çıkma becerisi, sadece çevresel faktörlere değil, aynı zamanda sahip olduğu kişilik özelliklerine ve savunma mekanizmalarına bağlıdır.
Strese dayanıklı bireylerin ortak özellikleri şunlardır:
- Kendisi ve çevresiyle barışık, öz güveni yüksek olmak.
- Empati kurabilmek ve özeleştiri yapabilmek.
- Olaylara iyimser ve pozitif bir bakış açısıyla yaklaşmak.
- Sorunları sakince tartışarak ve insancıl yöntemlerle çözmek.
Buna karşın, güven duygusu gelişmemiş, hayalci ve gerçek dışı düşünce kalıplarına sahip bireyler strese daha eğilimlidir. Bu bireyler sorun çözmek yerine sorunun bir parçası olma eğilimi gösterirler.
Sonuç ve Öneriler
Stres, günümüzde psikosomatik hastalıkları tetikleyen "çağımızın vebası" olarak nitelendirilmektedir. Stresten korunmak ve dayanıklılığı artırmak için sağlıklı bir kişilik yapısı geliştirilmeli, sosyal ve sportif aktivitelere önem verilmelidir.
Uygulayıcılar için önemli notlar:
- Her iki alt testin sonuçları hem tek tek hem de toplam puan bazında analiz edilmelidir.
- Danışanın bir testte verebileceği yanıltıcı cevaplar, diğer testin kontrol mekanizması sayesinde objektif olarak dengelenir.
- Stres anlarında diyafram nefesi ve gevşeme egzersizleri uygulanması tavsiye edilir.
Not: Gelecek çalışmalarda stresin oluşumu, korunma yolları ve "Strese Karşı Dayanıklılık Eğitimi" konularında daha detaylı makaleler paylaşılacaktır.
