SOSYAL FOBİKLERDE YENİ TEDAVİ MODELİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Sosyal Fobi Tedavisinde İkili Yaklaşım Modeli ve DEHB İlişkisi
Sosyal fobi tedavisinde başarı oranını artıran en kritik faktörlerden biri, eşlik eden diğer psikiyatrik bozuklukların doğru tespit edilmesidir. Yapılan bilimsel çalışmalar, sosyal fobi hastalarında Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) eştanısının beklenenden çok daha yüksek oranlarda görüldüğünü kanıtlamaktadır. Bu durum, tedavi sürecinde hem anksiyetenin hem de dikkat sorunlarının eş zamanlı ele alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Sosyal Fobi ve DEHB Eştanısı Üzerine Bilimsel Veriler
Klinik ortamda gerçekleştirilen iki kapsamlı çalışma, sosyal fobi ile DEHB arasındaki güçlü bağı gözler önüne sermiştir. Araştırma sonuçlarına göre, özellikle dikkat eksikliği baskın tip DEHB vakaları, sosyal anksiyete belirtilerinin arkasına gizlenerek sıklıkla gözden kaçabilmektedir.
| Araştırma Grubu | Katılımcı Sayısı | DEHB Eştanısı Oranı |
|---|---|---|
| Primer Sosyal Fobi Hastaları | 108 | %60.5 (Erişkin DEHB) |
| Sosyal Anksiyete Bozukluğu (SAB) Hastaları | 130 | %72.3 (Çocukluk DEHB) |
Bu veriler ışığında, dikkat eksikliği baskın tip DEHB gelişiminin, sosyal anksiyete sürecine doğrudan katkı sağlayabileceği değerlendirilmektedir.
Dr. Ahmet Koyuncu Tarafından Geliştirilen İkili Yaklaşım Modeli
Dr. Ahmet Koyuncu, sosyal fobi hastalarını tedavi planlaması açısından iki temel alt gruba ayırmaktadır. Bu sınıflandırma, hastanın ihtiyaç duyduğu farmakolojik müdahalenin çerçevesini belirlemektedir:
- DEHB eştanısı olmayan Sosyal Fobi: Bu grupta standart sosyal fobi tedavi algoritmaları uygulanır.
- DEHB eştanısı olan Sosyal Fobi: Bu grupta ise sosyal fobi ve DEHB tedavisi eş zamanlı olarak yürütülür.
Dr. Ahmet Koyuncu’nun literatüre kazandırdığı "İkili Yaklaşım Modeli", eş zamanlı olarak antidepresan tedavi ile uzun salınımlı Metilfenidat veya Atomoksetin kullanımını içermektedir. Bu model, özellikle dikkat sorunları yaşayan sosyal fobiklerde anlamlı iyileşmeler sağlamaktadır.
Dikkat Eksikliği Baskın Tip DEHB Neden Gözden Kaçar?
Toplumda "hiperaktivite" denildiğinde akla genellikle yerinde duramayan, aşırı hareketli çocuklar gelmektedir. Ancak DEHB üç farklı tipte tezahür eder:
- Hiperaktif baskın tip
- Dikkat eksikliği baskın tip
- Kombine tip (Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bir arada)
Dikkat eksikliği baskın tip olan bireyler genellikle sessiz, uyumlu ve "uslu" olarak tanımlandıkları için hastalıkları fark edilmez. Sosyal fobisi olan bireylerin %60'ında saptanan bu durum; dalgınlık, unutkanlık ve işleri erteleme gibi belirtilerle kendini gösterir. Birçok hasta, erişkinlik döneminde bile bu durumun bir hiperaktivite çeşidi olduğunu bilmeden yaşamını sürdürmektedir.
Dikkat Eksikliği Baskın Tip Erişkin Hiperaktiflerin Temel Özellikleri
Bu gruptaki bireylerde aşırı hareketlilik görülmese de, günlük yaşamı zorlaştıran şu belirtiler ön plandadır:
- Dikkatsizlik nedeniyle sık hata yapma,
- İş veya oyun sırasında odaklanmayı sürdürememe,
- Toplantı veya ders gibi ortamlarda dinlemede güçlük çekme,
- Yönergeleri izleyememe ve organizasyon bozukluğu,
- Zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınma,
- Eşyaları sık sık kaybetme ve günlük etkinliklerde unutkanlık,
- Dikkatin dış uyaranlarla kolayca dağılması.
Sonuç olarak, sosyal fobi tedavisinde kalıcı başarı sağlamak için dikkat eksikliğinin doğru teşhis edilmesi ve tedavi sürecine dahil edilmesi hayati önem taşımaktadır.
