SOSYAL ANKSİYETE (KAYGI) BOZUKLUĞU İLE BAŞEDEBİLİRSİNİZ

Sosyal Kaygı: Utangaçlığın Ötesinde Bir Durum

Birçok birey, yeni bir ortama girdiğinde veya topluluk önünde konuşması gerektiğinde heyecanlanabilir ya da çekingenlik hissedebilir. Ancak Sosyal Kaygı veya tıbbi adıyla Sosyal Anksiyete Bozukluğu, basit bir utangaçlıktan veya geçici bir heyecandan çok daha derin bir tabloyu ifade eder. Bu durum, kişinin sosyal etkileşimlerde bulunurken yoğun bir korku ve huzursuzluk hissetmesiyle karakterize bir rahatsızlıktır.

Sosyal kaygı yaşayan bireyler sıklıkla şu içsel cümleleri kurarlar:

• "Kalabalık yerlerde herkesin gözü üzerimdeymiş gibi hissediyorum."
• "Başkalarının yanında ellerimi nereye koyacağımı bilemiyorum, fark edilmemek için telefonumla ilgileniyorum."
• "Yanlış bir şey söyleme korkusuyla toplantılarda fikrimi belirtemiyorum."
• "Sınıfta parmak kaldırırsam sesim titrer veya rezil olurum diye çok korkuyorum."

Sosyal Kaygı Nedir?

Sosyal kaygı, bireyin başkalarının kendisi hakkında ne düşüneceğine aşırı odaklanması sonucunda sosyal iletişimden geri çekilmesi sürecidir. Bu süreç, zamanla kişinin sosyal becerilerinin zayıflamasına yol açar. Kişi, toplum içinde konuşurken veya bir eylem gerçekleştirirken hata yapacağı ve küçük düşeceği korkusuyla hareket eder.

Bu bozuklukta görülen temel bedensel belirtiler şunlardır:

• Yüz kızarması ve aşırı terleme
• Ellerin titremesi
• Kalp atışının hızlanması
• Sesin titremesi veya kısılması

Sosyal Kaygıyı Besleyen Davranış Biçimleri

Sosyal anksiyete bozukluğu yaşayan kişiler, yaşadıkları yoğun korkuyla başa çıkabilmek için farkında olmadan sorunu kronikleştiren üç temel davranış sergilerler:

1. Kaçma Davranışı: Kaygı uyandıran ortamdan tamamen uzaklaşmak veya o ortama hiç girmemek.
2. Kaçınma Davranışı: Ortamda bulunsa bile dikkat çekmemek için konuşmamak veya etkileşime girmemek.
3. Güvenlik Davranışları: Telefonla oynamak, çantasını karıştırmak veya kuytu köşelerde durarak kendini güvende hissetmeye çalışmak.

Bu davranışlar kısa vadede rahatlama sağlasa da, uzun vadede sosyal becerilerin zayıflamasına ve kaygının şiddetinin artmasına neden olur. Ayrıca birey, sosyal bir olaydan günler önce olumsuz senaryolar kurarak beklenti kaygısı yaşamaya başlar.

Sosyal Kaygı ile Başa Çıkma Stratejileri

Eğer yaşadığınız kaygı hafif düzeydeyse, kendi başınıza uygulayabileceğiniz bazı yöntemler mevcuttur. Öncelikle kendinizden sosyal ortamlarda neler beklediğinizi (standartlarınızı) listeleyin. Bu beklentilerin ne kadar gerçekçi olduğunu sorgulamak, mükemmeliyetçi yaklaşımları fark etmenizi sağlar.

Kendi üzerinizde uygulayabileceğiniz bazı sosyal alıştırmalar şunlardır:

• Kalabalık bir mekanda bir yakınınızla yemek yiyin.
• Göz teması kurarak selam veren ilk kişi siz olun.
• Bir mağaza görevlisine fiyat sorun veya yardım isteyin.
• Bir yabancıya adres sormayı deneyin.
• Birine samimi bir iltifat edin.
• İlgi duyduğunuz bir konuda kursa veya gönüllü grubuna katılarak küçük gruplarda iletişim kurun.

Ne Zaman Tedavi Olmak Gerekir?

Sosyal kaygı, kendiliğinden geçen bir rahatsızlık değildir. Aşağıdaki durumlar söz konusuysa mutlaka profesyonel bir destek alınmalıdır:

• Kaygı düzeyi aile ve toplum uyumunu bozuyorsa,
• İş veya okul hayatındaki işlevselliği engelliyorsa,
• Günlük yaşam kalitesini ciddi oranda düşürüyorsa.

Sosyal Kaygı Bozukluğu Tedavi Yöntemleri

Sosyal kaygı, başarıyla tedavi edilebilen bir bozukluktur. Tedavi sürecinde genellikle ilaç tedavisi ve psikoterapi yöntemleri birlikte veya ayrı ayrı uygulanır. En etkili yöntemlerden biri Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) modelidir.

Bilişsel Davranışçı Psikoterapi, danışanların sosyal kaygı ile baş etmeyi öğrenmelerini ve bu becerileri hayatları boyunca ustaca uygulamalarını hedefleyen bilimsel bir yaklaşımdır.